Inventory number IRN Number of state registration
0325РК01112 AP23489355-KC-25 0124РК00482
Document type Terms of distribution Availability of implementation
Краткие сведения Gratis Number of implementation: 0
Not implemented
Publications
Native publications: 3
International publications: 0 Publications Web of science: 0 Publications Scopus: 0
Patents Amount of funding Code of the program
0 29835290 AP23489355
Name of work
Модернизация популярных нарративов в истории Казахстана методами публичной истории
Type of work Source of funding Report authors
Applied Кундакбаева Жанат Бековна
0
0
0
0
Customer МНВО РК
Information on the executing organization
Short name of the ministry (establishment) МНВО РК
Full name of the service recipient
Некоммерческое акционерное общество "Казахский национальный университет имени аль-Фараби"
Abbreviated name of the service recipient НАО "КазНУ им. аль-Фараби"
Abstract

«Переведенные» на язык, понятный публике, научные тексты по истории.

Көпшілікке түсінікті тілге «аударылған» тарихтың ғылыми мәтіндері

Интерпретация и популяризация достоверных научно-обоснованных академических исторических нарративов в доступном широкой аудитории научно-популярном формате для удовлетворения растущего интереса у населения Казахстана и мирового сообщества к национальной истории и традиционной культуре.

Қазақстан халқы мен әлемдік қоғамдастықтың ұлттық тарих пен дәстүрлі мәдениетке деген қызығушылықтың өсуін қанағаттандыру үшін, кең аудиторияға қолжетімді, ғылыми-көпшілік форматта сенімді, ғылыми негізделген академиялық тарихи баяндауды түсіндіру және танымал ету.

Метод глубинного интервью с членами комиссии по реабилитации жертв репрессий – государственными деятелями, учеными и архивными работниками – позволил получить экспертную оценку роли государства в формировании коллективной памяти о трагических страницах прошлого. Методы дискурс-анализа и включенного наблюдения дали возможность исследовать государственный нарратив о нациестроительстве и его влияние на конструирование коллективной памяти. Историко-культурная реконструкция и сравнительно-исторический подход позволили воссоздать эволюцию тюркских политических образований раннего Средневековья и Нового времени, а также сопоставить историю регионов (Египта, Индии, Центральной Азии и Восточного Туркестана), где правили выходцы из казахских степей. Методы научного интервьюирования, а также инструменты видеопродакшна и мультимедийной коммуникации были использованы для создания цифровой просветительской платформы (авторского канала), направленной на популяризацию научных знаний среди различных слоев общества при сохранении академической точности.

Репрессия құрбандарын оңалту комиссиясы мүшелерімен – мемлекет қайраткерлері, ғалымдар және мұрағат қызметкерлерімен терең сұхбат әдісі өткеннің қайғылы беттері туралы ұжымдық жадты қалыптастырудағы мемлекеттің рөліне сараптамалық баға алуға мүмкіндік берді. Дискурс-талдау және қатысушылық бақылау әдістері ұлт құрылысы туралы мемлекеттік нарративті және оның ұжымдық жадты құрастыруға әсерін зерттеуге мүмкіндік берді. Тарихи-мәдени реконструкция және салыстырмалы-тарихи тәсіл ерте орта ғасырлар мен жаңа дәуірдегі түркі саяси құрылымдарының эволюциясын қайта жаңғыртуға, сондай-ақ қазақ даласынан шыққандар билік еткен аймақтардың (Египет, Үндістан, Орталық Азия және Шығыс Түркістан) тарихын салыстыруға мүмкіндік берді. Ғылыми сұхбаттасу әдістері, сонымен қатар видеопродакшн және мультимедиялық коммуникация құралдары академиялық дәлдікті сақтай отырып, қоғамның әртүрлі топтары арасында ғылыми білімді таратуға бағытталған цифрлық ағартушылық платформа (авторлық арна) құру үшін пайдаланылды.

Впервые выявлена специфика формирования памяти о сталинских репрессиях в Казахстане в контексте нациестроительства. Установлено, что процесс мемориализации тесно интегрирован в государственный дискурс о нации. Впервые обоснована целесообразность ведущей роли государства в формировании исторической памяти в условиях постсоветского транзита. Результаты исследования прошли международную экспертизу, что обеспечило интеграцию казахстанского кейса в глобальный академический дискурс о политике памяти. Впервые ключевые периоды истории Казахстана IX–XX вв. представлены в единой издательской серии, демонстрирующей роль выходцев из казахских степей в формировании политических структур и культурного синтеза на Ближнем Востоке и в Индии. На основе транснационального подхода к изучению истории показано влияние выходцев из казахских степей на развитие Египта, Индии, России и Китая. Представлена новая интерпретация роли кочевых народов казахских степей в мировой истории — как активных акторов, а не только объектов внешних воздействий. Впервые создана систематическая научно-просветительская платформа по истории Казахстана, ориентированная на различные образовательные уровни. Реализован новый формат научной коммуникации: преобразование специализированных научных знаний в доступный визуальный контент без утраты научной достоверности. Показана актуальность исторической науки через демонстрацию связи прошлого с современностью (идентификация жертв репрессий, сохранение культуры и наследия).

Қазақстанда сталиндік репрессиялар туралы жадты қалыптастырудың ұлт құрылысы контекстіндегі ерекшелігі алғаш рет анықталды. Мемориализация процесінің ұлт туралы мемлекеттік дискурсқа тығыз кіріктірілгені белгіленді. Посткеңестік транзит жағдайында тарихи жадты қалыптастыруда мемлекеттің жетекші рөлінің орындылығы алғаш рет негізделді. Зерттеу нәтижелері халықаралық сараптамадан өтті, бұл қазақстандық кейсті жад саясаты туралы жаһандық академиялық дискурсқа кіріктіруді қамтамасыз етті. Қазақстан тарихының IX–XX ғғ. негізгі кезеңдері алғаш рет қазақ даласынан шыққандардың Таяу Шығыс пен Үндістандағы саяси құрылымдар мен мәдени синтезді қалыптастырудағы рөлін көрсететін бірыңғай баспа сериясында ұсынылды. Тарихты зерттеудің трансұлттық тәсілі негізінде қазақ даласынан шыққандардың Египет, Үндістан, Ресей және Қытайдың дамуына әсері көрсетілді. Қазақ даласының көшпелі халықтарының дүниежүзілік тарихтағы рөлінің жаңа интерпретациясы – тек сыртқы әсерлердің объектісі ғана емес, белсенді акторлар ретінде ұсынылды. Қазақстан тарихы бойынша әртүрлі білім деңгейлеріне бағытталған жүйелі ғылыми-ағартушылық платформа алғаш рет құрылды. Ғылыми коммуникацияның жаңа форматы жүзеге асырылды: мамандандырылған ғылыми білімдерді ғылыми дәлдікті жоғалтпай қолжетімді визуалды контентке түрлендіру. Тарих ғылымының өзектілігі өткен мен қазіргінің байланысын көрсету арқылы (репрессия құрбандарын сәйкестендіру, мәдениет пен мұраны сақтау) көрсетілді.

Результаты исследований позволили сформировать интегрированную модель научной коммуникации, обеспечивающую доступность академических знаний через печатные издания, видеоконтент и международные научные площадки, что способствует популяризации истории Казахстана на национальном и международном уровнях. За период реализации проекта опубликованы 3 статьи, из них 3 — в изданиях, рекомендованных КОКСОН, двенадцать брошюр в подарочном формате тиражом в 500 экземпляров, создан YOU-TUBE канал, где размещено десять видеороликов – интервью с ведущими учеными.

Зерттеу қорытындылары ғылыми басылымдар, бейне контент және халықаралық ғылыми қоғамдастықтар арқылы академиялық білімге қолжетімділікті ұсынатын ғылыми байланыстың біріктірілген үлгісін құруға жол ашты, бұл Қазақстан тарихының отандық және әлемдік деңгейде таралуына септігін тигізеді. Жоба жүзеге асыру кезеңінде ҒЖБССҚК ұсынған рецензияланатын отандық басылымдарда 3 ғылыми мақала жарық көрді, 500 дана таралыммен сыйлық форматында он екі брошюра басылып шығарылды, жетекші ғалымдармен сұхбат – он бейнеролик орналастырылған YouTube арнасы құрылды.

1. Основные результаты были доложены на совместной конференции CESS (Central Eurasian Studies Society) - Общества по изучению Центральной Евразии и Европейского общества по изучению Центральной Азии (the ESCAS (European Society for Central Asian Studies). (январь 2025 г., Лиссабон) на тему: Геополитика, Миграции и Идентичности в Центральной Евразии. Члены исследовательской группы выступили с докладом на тему: Reimagining Identity through the Politics of History: Non-nationalist discourse on defining victims of Stalinism in Kazakhstan/ Ненационалитический дискурс определения жертв сталинизма в Казахстане. 2. Результаты научного исследования были включены в ученый процесс: для магистрантов факультета истории КАЗНУ был введен учебный курс «Введение в публичную историю».

Негізгі нәтижелер CESS (Central Eurasian Studies Society) - Орталық Еуразияны зерттеу қоғамы мен Орталық Азияны зерттеу Еуропалық қоғамының (ESCAS - European Society for Central Asian Studies) бірлескен конференциясында баяндалды (2025 ж. қаңтар, Лиссабон). Конференция тақырыбы: Орталық Еуразиядағы геосаясат, көші-қон және сәйкестіктер. Зерттеу тобының мүшелері «Reimagining Identity through the Politics of History: Non-nationalist discourse on defining victims of Stalinism in Kazakhstan / Қазақстандағы сталинизм құрбандарын анықтаудағы ұлтшыл емес дискурс» тақырыбында баяндама жасады. 2. Ғылыми зерттеу нәтижелері оқу процесіне енгізілді: ҚазҰУ тарих факультетінің магистранттары үшін «Қоғамдық тарихқа кіріспе» оқу курсы енгізілді.

Достигнут долгосрочный эффект благодаря созданию устойчивой инфраструктуры: постоянно действующей цифровой платформы с неограниченным доступом и серии тиражированных изданий. Обеспечено повышение исторической грамотности различных целевых аудиторий и укрепление позиций казахстанской исторической науки на международной арене.

Тұрақты инфрақұрылым құру арқылы ұзақ мерзімді нәтижеге қол жеткізілді: шектеусіз қолжетімділігі бар тұрақты жұмыс істейтін цифрлық платформа және таралымды басылымдар сериясы жасалды. Әртүрлі мақсатты аудиториялардың тарихи сауаттылығын арттыру және қазақстандық тарих ғылымының халықаралық аренадағы позициясын нығайту қамтамасыз етілді.

Система образования, гуманитарные науки, госслужба.

Білім беру жүйесі, гуманитарлық ғылымдар, мемлекеттік қызмет.

UDC indices
94(574)
International classifier codes
03.20.00;
Key words in Russian
этническая идентичность; публичная история; история Казахстана; этническая культура; популяризация;
Key words in Kazakh
этникалық бірегейлік; қоғамдық тарих; Қазақстан тарихы; этникалық мәдениет; танымал ету;
Head of the organization Ибраимов Маргулан Касенович PhD / ассоциированный профессор (доцент)
Head of work Кундакбаева Жанат Бековна Доктор исторических наук / Профессор