The object of research, development or design (in Russian) : Объектом исследования являются молодые казахстанские специалисты как активные участники отечественного и международного рынков труда в условиях цифровой трансформации.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысаны – цифрлық трансформация жағдайында отандық және халықаралық еңбек нарықтарының белсенді қатысушылары болып табылатын қазақстандық жас мамандар.

Aim of work (in Russian) : Целью исследования за отчетный период является комплексное изучение рыночной устойчивости и адаптивности молодых казахстанских специалистов в условиях цифровой трансформации рынка труда, через анализ имеющихся методик оценки уровня развития гибких (soft skills) и цифровых навыков (digital skills); разработку методики оценки с учетом казахстанского и международного опыта; комплексный анализ и определение факторной модели рыночной устойчивости молодых специалистов, а также через подготовку дизайна и инструментария полевого эксперимента; и проведение сравнительного исследования с использованием преимуществ экспериментального подхода.

Aim of work (in Kazakh) : Есептік кезеңдегі зерттеудің мақсаты – цифрлық трансформация жағдайында қазақстандық жас мамандардың еңбек нарығындағы тұрақтылығы мен бейімделгіштігін кешенді түрде зерделеу. Бұл мақсат келесі бағыттар арқылы жүзеге асырылады: жұмсақ (soft skills) және цифрлық дағдыларды (digital skills) бағалау деңгейін айқындауға арналған қолданыстағы әдістемелерді талдау; қазақстандық және халықаралық тәжірибелерді ескере отырып, бағалау әдістемесін әзірлеу; жас мамандардың еңбек нарығындағы тұрақтылығының факторлық моделін кешенді талдау және анықтау; сондай-ақ далалық эксперименттің дизайнын мен құралдарын әзірлеу және эксперименттік тәсілдің артықшылықтарын пайдалана отырып, салыстырмалы зерттеу жүргізу.

Методы исследования (на русском) : Исследование основывается на смешанном исследовательском дизайне, объединяющим количественные и качественные методы сбора первичных данных. В качестве основных методов используется деск-исследование, экспертное интервью с работодателями, полевой эксперимент с тестовыми резюме (field experiment). Такой подход позволяет разработать факторную модель рыночной устойчивости молодых специалистов и оценить влияние характеристик и навыков на рыночную устойчивость.

Методы исследования (на казахском) : Зерттеу аралас әдіснамалық дизайнға негізделген, яғни сандық және сапалық деректерді жинау әдістерін біріктіреді. Негізгі әдістер ретінде деск-зерттеу, жұмыс берушілермен эксперттік сұхбат және тесттік түйіндемелермен далалық эксперимент (field experiment) қолданылды. Мұндай тәсіл жас мамандардың еңбек нарығындағы тұрақтылығының факторлық моделін әзірлеуге және олардың сипаттамалары мен дағдыларының нарықтық тұрақтылыққа әсерін бағалауға мүмкіндік береді.

Obtained results and novelty (in Russian) : Разработан и апробирован новый социологический инструментарий для проведения исследования среди молодых специалистов, и экспертов, осуществлен анализ методик оценки развития гибких и цифровых навыков, определена факторная модель рыночной устойчивости. Международные методики валидизированы под условия казахстанского рынка труда; разработан новый инструментарий для количественной оценки карьерной устойчивости. Составлен гайд экспертного интервью. 2) Проведено исследование с использованием экспериментального подхода - разработан дизайн и инструментарий полевого эксперимента; созданы резюме с вариативными комбинациями характеристик; проведено их размещение на платформах поиска работы; систематизированы отклики работодателей. Это позволило выявить уникальные результаты о влиянии навыков, и социально-демографических характеристик на отклик работодателей, выявить скрытые механизмы отбора и барьеры в трудоустройстве. 3) Проведены экспертные интервью с 15 экспертами из различных отраслей экономики. Отбор респондентов носил целенаправленный характер и основывался на степени вовлеченности экспертов в процессы найма и адаптации молодых специалистов. Это позволило получить контекстуально насыщенные данные о трансформации требований к молодым специалистам. 4) Опубликована статья: Бурханова Д.К., Нурканат А.Н,, Жанадилова А.Е., Мухамеджанова А.Г. Карьерный старт молодых специалистов в Казахстане: устойчивость, адаптация и ожидания (на основе экспертных интервью) // Адам әлемі. – 2025.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Жас мамандар мен сарапшылар арасында зерттеу жүргізуге арналған жаңа социологиялық құралдар әзірленіп, апробациядан өтті. Жұмсақ (soft) және цифрлық (digital) дағдылардың даму деңгейін бағалау әдістемелері талданып, еңбек нарығындағы тұрақтылықтың факторлық моделі айқындалды. Халықаралық әдістемелер қазақстандық еңбек нарығының ерекшеліктеріне бейімделіп, мансаптық тұрақтылықты сандық тұрғыдан бағалауға арналған жаңа өлшеу құралы жасалды. Сараптамалық сұхбаттарға арналған гайд құрастырылды. Эксперименттік тәсілді қолдана отырып зерттеу жүргізілді: далалық эксперименттің дизайны мен құралдары әзірленіп, сипаттамаларының вариативті комбинацияларына негізделген түйіндемелер жасалды және олар жұмыс іздеу платформаларына орналастырылды. Жұмыс берушілердің жауаптары жүйеленіп, дағдылар мен әлеуметтік-демографиялық сипаттамалардың әсерін, іріктеудің жасырын тетіктері мен жұмыспен қамтылудағы тосқауылдар анықталды. Экономиканың түрлі салаларынан 15 сарапшымен эксперттік сұхбаттар өткізілді. Респонденттер іріктеуі мақсатты сипатта болып, олардың жас мамандарды іріктеу мен бейімдеу процестеріне қатысу дәрежесіне негізделді. Бұл жас мамандарға қойылатын талаптардың трансформациясын айқындайтын мазмұнды эмпирикалық деректер алуға мүмкіндік берді. Мақала жарияланды: Бурханова Д.К., Нұрқанат А.Н., Жанадилова А.Е., Мұхамеджанова А.Г. Қазақстандағы жас мамандардың еңбек жолының басталуы: тұрақтылық, бейімделу және үміттер (сараптамалық сұхбаттар негізінде) // Адам әлемі. – 2025.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : За отчетный период методологический блок включает: а) системное картирование существующих международных и отечественных инструментов оценки гибких и цифровых навыков; б) формирование блока переменных для последующего факторного моделирования рыночной устойчивости молодых специалистов Результаты синтеза легли в основу разработки валидного социологического инструментария: а) гайд для экспертных интервью; б) гайд полевого эксперимента с вариативными резюме. в) анкета измерения компетентностного профиля, субъективных карьерных стратегий и адаптивности молодых специалистов; Эмпирический блок включает: а) экспертные интервью (N-15) с представителями различных отраслей экономики. Полученные данные позволяют реконструировать нормативные ожидания работодателей, выявить трансформирующиеся требования и проследить институциональные изменения, определяющие процесс трудоустройства молодых специалистов. б) полевой эксперимент с вариативными резюме (N-8 тест резюме) для изучения латентных механизмов отбора и предпочтений работодателей. Резюме сконструированы на основе принципов систематической вариативности (социодемографические параметры, уровни soft/digital-skills, карьерные траектории). в) апробация анкеты для молодых специалистов для количественной оценки компетентностных профилей и карьерной устойчивости.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Әдіснамалық блок: а) жұмсақ және цифрлық дағдыларды бағалауға арналған қолданыстағы халықаралық және отандық құралдарды жүйелі түрде картографиялау; б) жас мамандардың еңбек нарығындағы тұрақтылығын факторлық модельдеу үшін айнымалылар блогын қалыптастыру. Жүргізілген синтез нәтижелері валидті социологиялық құралдар жиынтығын әзірлеудің негізін қалады: а) жұмыс берушілермен өткізілетін эксперттік сұхбаттарға арналған гайд; б) вариативті түйіндемелер негізіндегі далалық экспериментке арналған гайд; в) жас мамандардың құзыреттілік бейінін, субъективті мансаптық стратегияларын және бейімделгіштігін өлшеуге арналған сауалнама. Эмпирикалық блок: а) экономиканың түрлі салаларының өкілдерімен эксперттік сұхбаттар (N=15). Алынған деректер жұмыс берушілердің нормативтік күтулерін қайта құруға, трансформацияланып жатқан талаптарды анықтауға және жас мамандардың жұмысқа орналасу үдерісін айқындайтын институционалдық өзгерістерді бақылауға мүмкіндік береді; б) жұмыс берушілердің жасырын іріктеу және артықшылық механизмдерін зерттеу мақсатында жүргізілген вариативті түйіндемелермен далалық эксперимент (N=8 тест-түйіндеме). Түйіндемелер жүйелі вариативтілік қағидаттарына сүйене отырып (әлеумет-демографиялық параметрлер, soft/digital skills деңгейлері, мансаптық траекториялар) құрастырылып, негізгі жұмыспен қамту платформаларына орналастырылған; в) құзыреттілік бейіндері мен мансаптық тұрақтылықтың сандық бағасын алу үшін жас мамандарға арналған сауалнаманы апробациялау.

Level of implementation (in Russian) : Научно-исследовательская и образовательная практика вузов; мониторинг рыночной устойчивости молодежи в рамках государственной политики; подготовка аналитических отчетов и рекомендаций по разработки программ поддержки молодых специалистов в условиях цифровизации. Методология и результаты были апробированы в рамках международной конференции ESCAS 2025 «Moving Central Asian Studies Ever Further: Orthodox vs. Unorthodox Approaches», г. Ташкент и г. Самарканд, Узбекистан. Результаты исследования были представлены в рамках секции «Navigating Uncertainty: Young Professionals in Kazakhstan’s Digital Economy», а также в рамках панельных дискуссий, посвящённых вопросам образования и цифровой трансформации.

Level of implementation (in Kazakh) : Жоғары оқу орындарының ғылыми-зерттеу және білім беру тәжірибесі; мемлекеттік саясат аясында жастардың нарықтық тұрақтылығының мониторингі; цифрландыру жағдайында жас мамандарды қолдау бағдарламаларын әзірлеу бойынша талдамалық есептер мен ұсынымдарды дайындау. Әдістеме мен зерттеу нәтижелері халықаралық ESCAS 2025 конференциясы «Moving Central Asian Studies Ever Further: Orthodox vs. Unorthodox Approaches» аясында апробациядан өтті (Ташкент және Самарқанд қалалары, Өзбекстан). Зерттеу нәтижелері «Navigating Uncertainty: Young Professionals in Kazakhstan’s Digital Economy» секциясында, сондай-ақ білім беру және цифрлық трансформация мәселелеріне арналған панельдік пікірталастарда ұсынылды.

Efficiency (in Russian) : Разработанный инструментарий и аналитические материалы повышают эффективность исследований рынка труда и оценки компетенций. Использование результатов способствует оптимизации государственной молодежной политики занятости, и повышению эффективности программ наращивания внутрикадрового потенциала и внутрикорпоративного обучения, политики адаптации новых сотрудников.

Efficiency (in Kazakh) : Әзірленген құралдар мен талдамалық материалдар еңбек нарығын зерттеу мен құзыреттерді бағалаудың тиімділігін арттырады. Нәтижелерді пайдалану мемлекеттік жастарды жұмыспен қамту саясатын оңтайландыруға, ішкі кадрлық әлеуетті арттыру және корпоративтік оқыту бағдарламаларының тиімділігін күшейтуге, сондай-ақ жаңа қызметкерлерді бейімдеу саясатын жетілдіруге ықпал етеді.

Field of application (in Russian) : Полученные данные полевого эксперимента, экспертных интервью могут применяться в разработке и корректировке государственной молодежной политики занятости, карьерными центрами высших учебных заведений для формирования программ сопровождения и консультирования выпускников; HR-подразделениями компаний для разработки программ наращивания внутрикадрового потенциала и внутрикорпоративного обучения, политики адаптации новых сотрудников. Разработанные методологические инструменты могут применяться исследователями, аналитическими центрами при изучении молодежной занятости и трансформаций на рынке труда, а также образовательными учреждениями для оценки компетентностных профилей студентов и выпускников.

Field of application (in Kazakh) : Далалық эксперимент пен эксперттік сұхбаттар нәтижесінде алынған деректер мемлекеттік жастарды жұмыспен қамту саясатын әзірлеу мен түзетуге, жоғары оқу орындарының мансап орталықтарында түлектерге арналған қолдау және кеңес беру бағдарламаларын қалыптастыруға, сондай-ақ компаниялардың HR-бөлімдері үшін ішкі кадрлық әлеуетті арттыру, корпоративтік оқыту және жаңа қызметкерлерді бейімдеу саясатын жетілдіруге қолданылуы мүмкін. Әзірленген әдіснамалық құралдар жастар жұмыспен қамтылуын және еңбек нарығындағы трансформацияларды зерттеумен айналысатын зерттеушілер мен талдау орталықтары, сондай-ақ студенттер мен түлектердің құзыреттілік бейінін бағалау мақсатында білім беру ұйымдары тарапынан пайдаланылуы мүмкін.