The object of research, development or design (in Russian) : Объектами исследования является коллекция состоящая из 118 сортов и линий пшеницы из Казахстана носители генов устойчивости желтой пятнистости Tsn1 и Tsc2, и набор канадских дифференциаторов (Glenlea, 6В662, 6В365 и Salamouni).

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысаны ретінде Tsn1 және Tsc2 сары даққа төзімділік гендерінің тасымалдаушылары ретінде Қазақстандық 118 бидай сорттары мен перспективті линиялары тұратын коллекция және канадалық дифференциаторлар жиынтығы (Glenlea, 6В662, 6В365 және Salamouni) кіреді.

Aim of work (in Russian) : Молекулярный скрининг и идентификация изолятов нечувствительных к стробулириновым фунгицидам с внешним ингибитором хинона Qol в популяции Pyrenophora tritici-repentis пшеницы

Aim of work (in Kazakh) : Бидайдың Pyrenophora tritici-repentis популяциясындағы сыртқы хинон ингибиторымен Qol стробулирин фунгицидтеріне төзімді изоляттарды идентификациялау және молекулярлық скрининг.

Методы исследования (на русском) : Исследовательская стратегия основана на комплексном подходе, включающем фитопатологический скрининг в полевых и лабораторных условиях, селекциионные и передовые молекулярные методы исследования. Фитопатологическая оценка взрослого растения по степени поражения P. tritici-repentis оценена в процентах площади листьев, занятой желтой пятнистостью, по шкале Saari и Prescott (1975); В полевых условиях также оценена площадь под кривой развития болезни (AUDP – Area under disease progress), которую рассчитывали по формуле Wilcoxson; Выделение изолятов и инокуляция проведена по методу, описанному Lamari, Bernier (1989). Выделение и размножение моноконидиалных изолятов гриба P. tritici-repentis. Из инфекционного материала, собранного в результате мониторинга, будут выделены и очищены изоляты Ptr. Выделение изолятов и инокуляция будет проведена по методу, описанному Lamari, Bernier (1989). Выделение геномной ДНК из моноконидиальных изолятов P. tritici-repentis. ДНК для молекулярных исследваний будет выделено из смеси мицелия и конидий моноконидиальных культур возбудителя Ptr методом CTAB модифицированной по Murray, Thompson (1980). Для оценки влияния азоксистробина на ингибирование роста мицелия используют методологию описанную Sautua et al. (2020)

Методы исследования (на казахском) : Зерттеу стратегиясы далалық және зертханалық жағдайда фитопатологиялық скринингті, селекциялық және озық молекулалық зерттеу әдістерін қамтитын кешенді тәсілге негізделген. Ересек өсімдікті зақымдану дәрежесі бойынша фитопатологиялық бағалау P. tritici-repentis Saari және Prescott шкаласы бойынша сары дақ алған жапырақ аймағының пайызымен бағаланды (1975); дала жағдайында Wilcoxson формуласы бойынша есептелген аурудың даму қисығының астындағы аймақ (AUDP – Area under disease progress) бағаланды; Изоляттарды бөліп алу және инокуляция Lamari, Bernier (1989) сипаттаған әдіс бойынша жүзеге асырылды. P. tritici-repentis саңырауқұлағының моноконидиалды изоляттарын бөліп алу және көбейту. Ptr изоляттары мониторинг кезінде жиналған жұқпалы материалдан бөлініп, тазартылады. Бөліп алу және егу Ламари мен Бернье (1989) сипаттаған әдіс бойынша жүзеге асырылады. Геномдық ДНҚ P. tritici-repentis моноконидиалды изоляттарынан бөлініп алынады. Молекулалық зерттеулерге арналған ДНҚ Мюррей мен Томпсонға (1980) сәйкес модификацияланған CTAB әдісін қолдана отырып, Ptr патогенінің моноконидиалды дақылдарынан алынған мицелий мен конидия қоспасынан бөлініп алынады. Азоксистробиннің мицелиалды өсудің тежелуіне әсері Саутуа және т.б. (2020) сипаттаған әдістеме бойынша бағаланады.

Obtained results and novelty (in Russian) : Проведен молекулярный скрининг изолятов P. tritici-repentis на наличие генов хитин-синтазы CHS-1 (chitin synthase 1), внутренний транскрибируемый спейсер ITS (internal transcribed spacer) и генов токсинообразования ToxA и ToxB. Проведено подтверждение идентичности изолятов Ptr на основе ПЦР. Проведено изучение влияния стрoбулириновых фунгицидов с внешним ингибитором хинона Qol на рост мицелия изолятов Ptr в лабораторных условиях. Получены результаты фитопатологической оценки на стадии проростков и взрослых растений пшеницы на устойчивость к изолятам Ptr, выделенных из инфекционного материала в Алматинской, Костанайской и Акмолинской областях.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Pyrenophora tritici-repentis изоляттарының молекулалық скринингі хитинсинтаза (CHS-1) гендерінің, ішкі транскрипцияланған спейсердің (ITS) және токсин түзуші ToxA және ToxB гендерінің болуын анықтау үшін жүргізілді. Ptr изоляттарының сәйкестігі ПТР көмегімен расталды. Сыртқы хинон ингибиторы Qol бар стробулирин фунгицидтерінің Ptr изоляттарының мицелий өсуіне әсері зертханалық жағдайда зерттелді. Алматы, Қостанай және Ақмола облыстарында инфекциялық материалдан алынған көшет және ересек бидай өсімдіктерінің Ptr изоляттарына төзімділігін фитопатологиялық бағалау нәтижелері алынды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Практическая значимость результатов исследований обусловлена подтверждением эффективности широко используемых стробилуриновых фунгицидов Qol для защиты сортов пшеницы от листовых пятнистостей в изменяющейся фитопатологической ситуации, связанной с возникновением мутаций cytb (cytochrome b) в популяции P. tritici-repentis, способствующие развитию резистентности к болезни.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Зерттеу нәтижелерінің практикалық маңыздылығы P. tritici-repentis популяциясындағы cytb (cytochrome b) мутацияларының пайда болуымен байланысты өзгеретін фитопатологиялық жағдайда бидай сорттарын жапырақ дақтарынан қорғау үшін кеңінен қолданылатын Qol стробилурин фунгицидтерінің тиімділігін растауға байланысты.ауруға төзімділіктің дамуына ықпал етеді.

Level of implementation (in Russian) : не предусмотрено

Level of implementation (in Kazakh) : қарастырылмаған

Efficiency (in Russian) : Применимость и / или коммерческая возможность полученных научных результатов - будут получены новые знания о путях решения поставленных задач, охарактеризована устойчивость возбудителя Ptr пшеницы к стробулириновым фунгицидам Qol. Полученные результаты будут использованы в будущих селекционных программах и переданы фермерам.

Efficiency (in Kazakh) : Алынған ғылыми нәтижелердің қолданылуы және / немесе коммерциялық мүмкіндігі-бидайдың сары дақ қоздырғышының Qol фунгицидтеріне төзімділік сипаты туралы іргелі деректер алынады, бұл деректер селекциялық бағдарламаларда, фитопатологияда және генетикада пайдаланылады.

Field of application (in Russian) : Агрономия, селекция и фитопатология

Field of application (in Kazakh) : Агрономия, селекция және фитопатология