The object of research, development or design (in Russian) : Взрослое население в возрасте 18 лет и старше, проживающих в различных городских и сельских местностях Казахстана. Пациенты с хронической болезнью почек (ХБП) на разных стадиях в возрасте 18 лет и старше

The object of research, development or design (in Kazakh) : 18 жастан асқан, Қазақстанның әртүрлі қалалық және ауылдық аймақтарында тұратын ересек халық. 18 жастан асқан, Бүйректің созылмалы ауруының (БСА) әртүрлі сатыларындағы науқастар.

Aim of work (in Russian) : Цель проекта заключается в оценке распространенности ХБП и её стадий, количественной оценке текущей и ожидаемой экономической нагрузки, а также в оценке экономической эффективности различных стратегий скрининга ХБП для Казахстана. Посредством изучения этих ключевых областей данное исследование направлено на информирование политических решений, которые могут привести к более раннему выявлению ХБП среди населения, что в конечном итоге поспособствует улучшению исходов для здоровья пациентов и оптимизации использования ресурсов здравоохранения в Казахстане.

Aim of work (in Kazakh) : Жобаның мақсаты — Қазақстанда созылмалы бүйрек ауруының (СБА) және оның сатыларының таралуын бағалау, оның ағымдағы және күтілетін экономикалық ауыртпалығын сандық түрде анықтау және СБА скринингінің әртүрлі стратегияларының шығын тиімділігін бағалау. Осы маңызды салаларды қарастыру арқылы бұл зерттеу халық арасында СБА-ны ерте анықтауды жақсартуға бағытталған саясат шешімдерін ақпараттандыруды, сайып келгенде, Қазақстанда пациенттердің нәтижелерін жақсартуға және денсаулық сақтау ресурстарын оңтайландыруға үлес қосуды мақсат етеді.

Методы исследования (на русском) : В рамках проекта используется комбинированный подход, включающий: • проведение популяционного перекрестного исследования среди взрослого населения (18 лет и старше) в различных регионах Казахстана; • анкетирование участников с использованием электронных форм, включающих демографические, клинические и поведенческие параметры; • физические измерения (рост, вес, окружность талии, артериальное давление, расчет ИМТ); • экспресс-тестирование (POC) функции почек — измерение уровня креатинина в крови и альбумина в моче с использованием портативных анализаторов; • лабораторные исследования для определения сывороточного креатинина и альбумин/креатинин соотношения в моче; • разработку экономической модели на основе Марковского моделирования для оценки экономической эффективности стратегий скрининга.

Методы исследования (на казахском) : Жоба аясында кешенді әдөістемелік тәсіл қолданылды, оған келесі бағыттар кіреді: Қазақстанның әртүрлі өңірлерінде 18 жастан асқан ересек тұрғындар арасында популяциялық көлденең зерттеу жүргізу; қатысушылардың демографиялық, клиникалық және мінез-құлықтық сипаттамаларын қамтитын электронды сауалнама арқылы анкеталық зерттеу жүргізу; физикалық тексеру (бойын, салмағын, бел айналымын, артериялық қысымын өлшеу және дене салмағының индексін (ДСИ) есептеу); POC (point-of-care) экспресс-тестілеуін жүргізу – портативті анализаторларды пайдалана отырып, қандағы креатинин мен зәрдегі альбумин деңгейін анықтау; зертханалық талдаулар – қан сарысуындағы креатинин деңгейін өлшеу және зәрдегі альбумин/креатинин арақатынасын есептеу; созылмалы бүйрек ауруын скринингтеудің әртүрлі стратегияларының экономикалық тиімділігін бағалау үшін Марков үлгісіне негізделген экономикалық модельді әзірлеу.

Obtained results and novelty (in Russian) : Проведен систематический обзор и метаанализ 133 публикаций по качеству жизни пациентов с ХБП в странах с низким и средним уровнем дохода, который показал, что средний индекс качества жизни EQ-5D у пациентов с ХБП в странах с низким и средним уровнем дохода составил 0,706 при ХБП 1–3, 0,610 при ХБП 4–5, 0,486 у пациентов на диализе. После трансплантации индекс повышается до 0,742, что приближается к показателям здорового населения (≈0,8–0,9). Ранее подобного систематического обзора и метаанализа, включающего стратификацию по стадиям заболевания и видам лечения (диализ, трансплантация), не проводилось.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : ChatGPT сказал: Төмен және орта табысты елдердегі созылмалы бүйрек ауруы (СБА) бар науқастардың өмір сапасы бойынша 133 жарияланымды қамтыған жүйелі шолу мен мета-талдау жүргізілді. Нәтижесінде, бұл елдерде СБА 1–3 сатыларындағы науқастардың EQ-5D өмір сапасы индексінің орташа мәні – 0,706, СБА 4–5 сатыларында – 0,610, ал диализдегі науқастарда – 0,486 екені анықталды. Трансплантациядан кейін индекс 0,742-ге дейін жоғарылап, сау халықтың деңгейіне (шамамен 0,8–0,9) жуықтайды. Бұған дейін ауру сатылары мен ем түрлері (диализ, трансплантация) бойынша стратификацияны қамтитын мұндай жүйелі шолу мен мета-талдау жүргізілмеген.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Поданы 2 научные статьи в журналы идексируемые Scopus (Q1)

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Scopus (Q1) базасында индекстелетін журналдарға 2 ғылыми мақала жіберілді.

Level of implementation (in Russian) : На данном этапе проект находится в стадии подготовки к внедрению. Полученные результаты подготовительного этапа используются для отладки методик сбора данных и взаимодействия с медицинскими организациями.

Level of implementation (in Kazakh) : Қазіргі кезеңде жоба нәтижелері енгізуге дайындық сатысында. Дайындық кезеңінде алынған нәтижелер деректерді жинау әдістемелерін және медициналық ұйымдармен өзара іс-қимылды жетілдіру үшін пайдаланылуда.

Efficiency (in Russian) : Проект реализуется в соответствии с утверждённым планом. Создана организационная и методическая база для выполнения научных задач на следующих этапах проекта.

Efficiency (in Kazakh) : Жоба бекітілген жоспарға сәйкес жүзеге асырылуда. Жобаның келесі кезеңдерінде ғылыми міндеттерді орындау үшін ұйымдық және әдістемелік база құрылды.

Field of application (in Russian) : Передовые исследования в области медицины и общественного здравоохранения. Медицина и здравоохранение, клиническая медицина, нефрология.

Field of application (in Kazakh) : Медицина және қоғамдық денсаулық сақтау саласындағы озық зерттеулер. Медицина және денсаулық сақтау, клиниқалық медицина, нефрология.