The object of research, development or design (in Russian) : Интенсивные яблоневые сады Южного Казахстана (Туркестанская область, Тюлькубасский район), с фокусом на оптимизацию минерального питания через фертигацию. Разработка включает создание мобильного приложения «FertiSmart» для расчета доз удобрений

The object of research, development or design (in Kazakh) : Оңтүстік Қазақстандағы (Түркістан облысы, Түлкібас ауданы) интенсивті алма бақтары, фертигация арқылы минералдық қоректенуді оңтайландыруға бағытталған. Жоба құрамында тыңайтқыш мөлшерін есептеуге арналған «FertiSmart» мобильдік қосымшасын әзірлеу қарастырылған.

Aim of work (in Russian) : Разработка научно обоснованной системы применения минеральных удобрений в интенсивных яблоневых садах Южного Казахстана с применением фертигации для создания контента к мобильному приложению «FertiSmart».

Aim of work (in Kazakh) : Фертигация әдісін қолдана отырып, Оңтүстік Қазақстандағы интенсивті алма бақтарында минералдық тыңайтқыштарды ғылыми негізделген жүйемен қолдану және осының негізінде «FertiSmart» мобильдік қосымшасына арналған контент әзірлеу.

Методы исследования (на русском) : Сбор и обработка метаданных, адаптация приложения под различные виды почв.

Методы исследования (на казахском) : Метадеректерді жинау мен өңдеу, қосымшаны әртүрлі топырақ түрлеріне бейімдеу.

Obtained results and novelty (in Russian) : Выполнены все работы первого года проекта по оптимизации питания интенсивных яблоневых садов. Исследования проводились на серо-коричневых почвах Тюлькубасского района. Собраны и систематизированы >250 ретроспективных данных, выполнены полевые исследования (27 проб, 0–100 см). Определены ключевые свойства почв: гумус 1,55–1,68 %, рН 8,28–8,35, низкое содержание нитратов и фосфора, критически низкое K/Mg (≈0,02:1). Проведены статистические анализы. Заложены три варианта минерального питания, выполнено 5 циклов фертигации и фитозащиты, проанализировано >190 проб. Микробиология показала рост полезной микрофлоры (p < 0,01). Разработана динамическая модель миграции NPK с точностью прогноза 87–91 %, подготовленная для интеграции в «FertiSmart». Урожайность в оптимальном варианте — 35,4 т/га (+12–14 %), улучшены показатели качества плодов. Опубликована статья в журнале «Почвоведение и агрохимия», направлена статья в Scientia Horticulturae. Научная новизна: Впервые для Южного Казахстана создана и экспериментально подтверждена модель миграции NPK в сильнощелочных сероземах. Количественно доказана блокировка фосфора и калия, предложены корректирующие дозы. Разработан алгоритм «FertiSmart» — первый в РК инструмент автоматического расчёта доз удобрений в реальном времени. Результаты подтверждают выполнение плана 2025 года и формируют основу для дальнейших этапов проекта.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Барлық жылдық жоба жұмыстары атқарылды: интенсивті алма бақтарының қоректендіруін оптимизациялау. Зерттеулер Түлкібас ауданының сұр-қоңыр топырақтарында жүргізілді. 250-ден астам артқы кезеңдік деректер жиналды, 27 топырақтық нүктелерде (0–100 см) жергілікті зерттеулер жүргізілді. Топырақтың негізгі қасиеттері анықталды: гумус 1,55–1,68%, рН 8,28–8,35, нитраттар мен фосфордың төмен деңгейі, критикалық төмен K/Mg (≈0,02:1). Статистикалық талдаулар орындалды. Үш минералдық қоректендіру нұсқасы құрылды, 5 цикл фертигация және өсімдік қорғанысы жүргізілді, 190-нан астам нұсқа зерттелді. Микробиологиялық зерттеулер пайдалы микроб флорасының өсуін көрсетті (p < 0,01). NPK миграциясының динамикалық моделі 87–91% дәлдікпен құрылды және «FertiSmart» жүйесіне интеграцияға дайындалды. Оптималды нұсқада өнімділік 35,4 т/га (+12–14%), алма сапасының көрсеткіштері жақсарды. «Топырақтану және агрохимия» журналында мақала жарық көрді, «Scientia Horticulturae» журналына мақала жіберілді. Ғылыми жаңалық: Бірінші рет Оңтүстік Қазақстан үшін қышқылдық-тұзды сұр-қоңыр топырақтарда NPK миграциясының модельі құрылып, тәжірибе арқылы расталды. Фосфор мен калийдің бекітуі сандық түрде дәлелденді, коррекциялаушы дозалар ұсынылды. «FertiSmart» алгоритмі — Қазақстандағы бірінші автоматты түрде қоректендіру дозасын нақты уақытта есептейтін құрал әзірленді. Нәтижелер 2025 жылғы жоспарды орындауды растайды және жобаның келесі кезеңдерінің негізін қалайды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Конструктивные характеристики проекта определяют структуру интенсивных яблоневых садов, системы фертигации и мобильного приложения «FertiSmart».

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Жобаның конструктивтік сипаттамалары интенсивті алма бақтарының құрылымын, фертигация жүйелерін және «FertiSmart» мобильдік қосымшасының құрылымын айқындайды.

Level of implementation (in Russian) : Планируется внедрение

Level of implementation (in Kazakh) : Енгізу жоспарлануда.

Efficiency (in Russian) : Не определена

Efficiency (in Kazakh) : Анықталмаған.

Field of application (in Russian) : Сельскохозяйственные предприятия, Фермеры и агрономы, Государственные и коммерческие структуры, Научные и исследовательские учреждения.

Field of application (in Kazakh) : Ауыл шаруашылығы кәсіпорындары, фермерлер мен агрономдар, мемлекеттік және коммерциялық құрылымдар, ғылыми және зерттеу мекемелері.