The object of research, development or design (in Russian) : Разработка газочувствительных сенсорных материалов и устройств на основе металлооксидных полупроводников (ZnO, CuO/ZnO) с использованием методов PVD и GLAD для мониторинга порчи овощей при послеуборочном хранении. Особое внимание уделено созданию гетероструктур CuO/ZnO с высокой чувствительностью и селективностью.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Ұсынылған жобадағы зерттеу нысаны-ұшпа органикалық қосылыстарды (VOC) және дақылдарды сақтау кезінде бөлінетін мақсатты газдарды анықтау үшін металл оксидті жартылай өткізгіштерге (Mos) негізделген газға сезімтал сенсорларды әзірлеу және өндіру. No, CO, этилен және басқа VOC сияқты газдарға сезімталдығы мен селективтілігі жоғары CuO/ZnO p-n гетероқұрылымдарын құруға баса назар аударылады, бұл жемістер мен көкөністердің бұзылуын ерте кезеңдерде тиімді анықтауға мүмкіндік береді.

Aim of work (in Russian) : Создание и оптимизация наноструктурированных тонких пленок ZnO и CuO/ZnO для разработки интеллектуальных сенсорных систем контроля качества пищевых продуктов и выявления газов порчи на ранних стадиях хранения.

Aim of work (in Kazakh) : Тағам өнімдерінің сапасын бақылауға және сақтау кезінде бұзылу газдарын ерте анықтауға арналған ZnO және CuO/ZnO наноқұрылымды жұқа қабыршақтарын әзірлеу және оңтайландыру.

Методы исследования (на русском) : - Физическое осаждение из паровой фазы (PVD) для формирования электродов IDE (Cr/Au). - Скользящее угловое осаждение (GLAD) и магнетронное распыление ZnO и CuO/ZnO. - Структурный (XRD), морфологический (SEM, EDS) анализ. - Термообработка и оптимизация параметров чувствительности. - Представление результатов на международных конференциях и публикация в журнале Materials & Design.

Методы исследования (на казахском) : - Электродтарды (Cr/Au) қалыптастыру үшін физикалық булану әдісі (PVD). - ZnO және CuO/ZnO пленкаларын алу үшін GLAD және магнетронды бүрку әдістері. - Құрылымдық (XRD), морфологиялық (SEM, EDS) талдау. - Сенсор сезімталдығын арттыру үшін күйдіру параметрлерін оңтайландыру. - Нәтижелер халықаралық конференцияларда ұсынылды және Materials & Design журналында жарияланды.

Obtained results and novelty (in Russian) : 1. Созданы стабильные IDE-электроды методом PVD с геометрией 24 мм, шагом 0.2 мм. 2. Изготовлены наноструктурированные плёнки ZnO и CuO/ZnO с управляемой морфологией методом GLAD и магнетронного распыления. 3. Проведён структурный и морфологический анализ: подтверждена равномерность покрытия и распределение элементов Zn, Cu, O. 4. Обнаружено, что при отжиге чувствительность сенсорного материала повышается за счёт улучшения кристалличности. 5. Представлены результаты на ECS Meeting 2025 (Chicago, USA), опубликована статья Q1 (Materials & Design, IF 7.9).

Obtained results and novelty (in Kazakh) : 1. PVD әдісімен 24 мм IDE электродтары дайындалды (аралық қашықтық 0,2 мм). 2. GLAD және магнетронды бүрку әдістерімен морфологиясы бақыланатын ZnO және CuO/ZnO наноқұрылымды қабыршақтары алынды. 3. Құрылымдық және морфологиялық талдау нәтижелері Zn, Cu және O элементтерінің біркелкі таралуын көрсетті. 4. Күйдіру температурасының жоғарылауымен сенсор сезімталдығы артатыны анықталды. 5. Нәтижелер ECS Meeting 2025 (Чикаго, АҚШ) конференциясында ұсынылып, Materials & Design журналында (Q1, IF 7.9) жарияланды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : - Размер сенсорного элемента: 24 мм - Толщина электродов Cr (10 нм) / Au (100 нм) - Рабочее давление распыления: 2×10⁻³ мТорр - Мощность магнетронов: 30 Вт - Вращение подложки: 10 об/мин - Продолжительность осаждения: 4 ч Экономические показатели: низкая себестоимость, воспроизводимость, возможность масштабирования.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : - Сенсор элементінің ұзындығы: 24 мм - Электрод қалыңдығы: Cr (10 нм) / Au (100 нм) - Жұмыс қысымы: 2×10⁻³ мТорр - Магнетрон қуаты: 30 Вт - Тұндыру уақыты: 4 сағ Экономикалық көрсеткіштер: төмен өзіндік құн, қайталанғыштық, өндірісті кеңейту мүмкіндігі.

Level of implementation (in Russian) : В данном проекте не предусмотрено

Level of implementation (in Kazakh) : Бұл жобада қарастырылмаған

Efficiency (in Russian) : Разработанные сенсоры демонстрируют улучшенную чувствительность и стабильность при измерении ЛОС, что позволяет выявлять начальные стадии порчи сельхозпродуктов. Проект снижает зависимость от импортных сенсоров и способствует развитию отечественной базы интеллектуальных сенсорных технологий.

Efficiency (in Kazakh) : Дайындалған сенсорлар VOC газдарын анықтауда жоғары сезімталдық пен тұрақтылық көрсетті, бұл ауылшаруашылық өнімдерінің бұзылуын ерте кезеңде анықтауға мүмкіндік береді. Жоба импорттық сенсорларға тәуелділікті азайтып, отандық интеллектуалды сенсор технологияларын дамытуға ықпал етеді.

Field of application (in Russian) : Системы мониторинга качества продуктов, пищевые предприятия, склады хранения овощей и интеллектуальные сенсорные системы для экологии и промышленности.

Field of application (in Kazakh) : Өнім сапасын бақылау жүйелері, азық-түлік өнеркәсібі, көкөніс сақтау қоймалары және экология мен өнеркәсіпке арналған интеллектуалды сенсорлық жүйелер.