The object of research, development or design (in Russian) : Объектом исследования является загрязнение воздуха в г. Алматы и его потенциальное влияние на окружающие горные районы, включая ледники.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысаны Алматы қаласындағы ауаның ластануы және оның айналасындағы таулы аймақтарға, соның ішінде мұздықтарға ықтимал әсері болып табылады.

Aim of work (in Russian) : Цель проекта – улучшить наше понимание влияния метеорологических параметров на концентрацию PM2.5 в городе Алматы и влияние городского загрязнения на окружающие горные районы, включая ледники.

Aim of work (in Kazakh) : Жобаның мақсаты – Алматы қаласындағы PM2.5 концентрациясына метеорологиялық параметрлердің әсері және қаланың ластануының жақын маңдағы таулы аймақтарға, соның ішінде мұздықтарға әсері туралы түсінікті жақсарту.

Методы исследования (на русском) : В этом проекте используются следующие методы: статистический анализ (корреляционный анализ, оценка отклонений, анализ временных и пространственных вариаций) и численное моделирование. В этом исследовании проведены важные эксперименты с использованием модели WRF-CHIMERE для улучшения прогнозирующих возможностей модели. Кроме того, проведены эксперименты по переносу и рассеиванию загрязняющих веществ во времени, рассчитаны траектории и динамика распространения поллютантов в горно-долинной системе. Также выполнены сценарные эксперименты для анализа влияния концентраций аэрозолей на радиационный баланс в условиях сложной орографии.

Методы исследования (на казахском) : Бұл жоба келесі әдістерді қолданады: статистикалық талдау (корреляциялық талдау, ауытқуларды бағалау, уақыттық және кеңістіктік вариацияларды талдау) және сандық модельдеу. Бұл зерттеуде WRF-CHIMERE моделін пайдалана отырып, модельдің болжау мүмкіндіктерін жақсартуға бағытталған маңызды эксперименттер жүргізілді. Сонымен қатар, ластаушы заттардың уақыт бойынша тасымалдануы мен таралуына қатысты эксперименттер орындалып, тау-аңғар жүйесінде поллютанттардың таралу динамикасы мен траекториялары есептелді. Күрделі орография жағдайында аэрозоль концентрацияларының радиациялық балансқа әсерін талдау үшін сценарийлік эксперименттер де жүргізілді.

Obtained results and novelty (in Russian) : Проект фокусируется на изучении динамики качества воздуха в Алматы, крупнейшем городе Казахстана. Впервые интегрированная система моделирования WRF-CHIMERE была использована для комплексного анализа влияния городских аэрозольных выбросов на метеорологические условия, радиационный баланс и качество воздуха в горных районах. Полученные результаты раскрывают новые аспекты распространения загрязняющих веществ в условиях сложной орографии, улучшая понимание взаимосвязей между городским загрязнением, циркуляцией приземного слоя, стратификацией атмосферы и динамикой аэрозолей.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Жоба Қазақстанның ірі қаласы Алматыдағы ауа сапасының динамикасын зерттеуге бағытталған. Алғаш рет интеграцияланған WRF-CHIMERE модельдеу жүйесі қалалық аэрозоль шығарылымдарының метеорологиялық жағдайларға, радиациялық балансқа және таулы өңірлердегі ауа сапасына әсерін жан-жақты талдау үшін қолданылды. Алынған нәтижелер күрделі орография жағдайында ластаушы заттардың таралуының жаңа қырларын ашып, қалалық ластану, жер бетіне жақын қабаттың циркуляциясы, атмосфераның стратификациясы және аэрозольдер динамикасы арасындағы өзара байланыстарды терең түсінуге мүмкіндік береді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Разработка технико-экономической, конструктивной документации не планировалась

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Техникалық-экономикалық, сындарлы құжаттаманы әзірлеу жоспарланбаған

Level of implementation (in Russian) : Методология и результаты исследования внедрены в образовательный процесс КазНУ им. аль-Фараби при преподавании дисциплин метеорологического профиля, в частности в учебный процесс по предмету «Современные цифровые технологии в метеорологии» для магистрантов 1 курса по специальности «Метеорология» (7M05207).

Level of implementation (in Kazakh) : Зерттеу әдістемесі және нәтижелері Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дың метеорология бағыты бойынша пәндерді оқыту үдерісіне, атап айтқанда «Метеорологиядағы заманауи цифрлық технологиялар» пәні бойынша «Метеорология» (7M05207) мамандығының 1-курс магистранттарына арналған оқу үдерісіне енгізілді.

Efficiency (in Russian) : Эффективность проекта проявляется в его вкладе в улучшение качества воздуха и устойчивого управления горными экосистемами. Научная эффективность заключается в получении высокоточных данных о влиянии метеорологических факторов на концентрации загрязняющих веществ PM2.5, что позволяет улучшить точность климатических моделей и прогнозов загрязнения. Эти данные помогут органам управления качеством воздуха и местным властям разрабатывать более эффективные стратегии по снижению уровня загрязнения, что повышает экологическую и социальную эффективность.

Efficiency (in Kazakh) : Жобаның тиімділігі оның ауа сапасын жақсартуға және тау экожүйелерін тұрақты басқаруға қосқан үлесінен көрінеді. Ғылыми тиімділігі метеорологиялық факторлардың PM2.5 ластаушы заттардың концентрациясына әсері туралы жоғары дәлдіктегі деректерді алу болып табылады, бұл климаттық модельдер мен ластану болжамдарының дәлдігін жақсартуға мүмкіндік береді. Бұл деректер ауа сапасын басқару органдарына және жергілікті билік органдарына экологиялық және әлеуметтік тиімділікті арттыратын ластану деңгейін төмендетудің тиімді стратегияларын әзірлеуге көмектеседі.

Field of application (in Russian) : Результаты, полученные в ходе этого проекта, вносят вклад в основную научную область науки об атмосфере, улучшая наше понимание динамики загрязнения городского воздуха, особенно в горных районах, таких как г. Алматы и потенциально могут быть использованы при разработке передового экологического мониторинга, способствуя устойчивому развитию городов и усилиям по сохранению окружающей среды.

Field of application (in Kazakh) : Осы жоба арқылы алынған нәтижелер қалалық ауаның, әсіресе Алматы қаласы сияқты таулы аймақтардағы ластану динамикасы туралы түсінігімізді жақсарта отырып, атмосфера ғылымының негізгі ғылыми саласына үлес қосады және қалалардың тұрақты дамуына, қоршаған ортаны қорғау жөніндегі күш-жігерге ықпал ете отырып, озық экологиялық мониторингті әзірлеу кезінде пайдаланылуы мүмкін.