The object of research, development or design (in Russian) : Почвы чернозема южного карбонатного, короткоротационные севообороты с однолетними злаково-бобовыми травосмесями (двух- и трехкомпонентные) и донника, чистый пар, целина, почвенный микробоценоз, целлюлозолитическая активность, эмиссия СО2, пшеница

The object of research, development or design (in Kazakh) : Оңтүстік карбонатты қара топырақтары, біржылдық дәнді-бұршақ шөп қоспалары және (екі және үш компонентті) тәтті беде қосылған қысқа ауыспалы егістер; таза сүрі жер, тың жер, топырақ микробиоценозы, целлюлолитикалық белсенділік, CO2 эмиссиясы, бидай

Aim of work (in Russian) : Определить влияние короткоротационных севооборотов с донником и злаково-бобовыми травосмесями на плодородие почвы и ее здоровье и выявить наиболее продуктивные для степной зоны Северного Казахстана.

Aim of work (in Kazakh) : Түйежоңышқа және дәнді-бұршақ шөп қоспалары бар қысқа ауыспалы егістердің топырақ құнарлығына және денсаулығына әсерін анықтау және Солтүстік Қазақстанның далалық аймағы үшін ең өнімділерін анықтау.

Методы исследования (на русском) : В работе применены агрономические, микробиологические, агрохимические, молекулярно-биологические, биохимические и статистические методы.

Методы исследования (на казахском) : Жұмыста агрономиялық, микробиологиялық, агрохимиялық, молекулалық биологиялық, биохимиялық және статистикалық әдістер қолданылды.

Obtained results and novelty (in Russian) : На чернозёмах южных карбонатных заложены короткоротационные севообороты с донником первого и второго года жизни, горчицей, однолетними злаково-бобовыми травосмесями: ячмень+горох, овес +вика посевная, суданская трава+вика посевная+овес (Опыт 1) и опыты с посевами пшеницы по сидеральным культурам и однолетним двух- и трехкомпонентным злаково-бобовыми травосмесям и по пару (контроль) (Опыт 2). Наибольшее содержание нитратного азота (12,1 мг/кг) и подвижного фосфора (23,1) в посевах суданской травы с викой посевной и овсом. Содержание азота нитратов в посевах пшеницы по смеси ячмень+горох 9,2 мг/кг и овес+вика посевная 9,1 мг/кг, в пшенице по пару - 8,2 мг/кг. Лучшие предшественники пшеницы - донник второго года жизни и суданская трава с викой посевной и овсом. Высокая численность аммонификаторов, иммобилизаторов, грибов и целлюлозолитиков в посевах пшеницы по доннику первого года жизни, суданской траве c викой посевной и овсом и ячменю с горохом. Средний распад клетчатки наблюдался в пшенице по доннику второго года жизни (44,9%), слабый - в чистом пару - 25,4%, очень слабый - по вико-овсяной смеси (4,5%) и доннику первого года жизни (6,3%). Повышенная эмиссия CO₂ в чистом пару и после горчицы, посевах пшеницы по пару и доннику второго года жизни. Слабая фитотоксичноcть под пшеницей по суданской траве с викой посевной и овсом и доннику первого года жизни. Биосупрессия более существенно проявлялась в отношении грибов F. equiseti, чем к F. poae.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Оңтүстік карбонатты қара топырақта бірінші және екінші жылдық түйежоңышқа, қыша, біржылдық дәнді-бұршақ шөп қоспаларымен қысқа ауыспалы егіс айналымдары орнатылды: арпа + бұршақ, сұлы + вика, судан шөбі + вика + сұлы (1-тәжірибе), сидералды дақылдар мен біржылдық екі және үш компонентті дәнді-бұршақ шөп қоспалары және сүрі жерден (бақылау) кейін бидай егістерімен тәжірибелер жүргізілді (2-тәжірибе). N-NO3 (12,1 мг/кг) және Р2О5 (23,1) жоғары мөлшерлері вика мен сұлы қосылған судан шөп дақылдарында. Арпа-бұршақ қоспасынан кейін бидай дақылында N-NO3 мөлшері 9,2 мг/кг, сұлы-вика дақылдар 9,1 мг/кг, және сүрі жерден кейін бидайда 8,2 мг/кг болды. Жақсы бидай ізашарлары - екінші жылдық түйежоңышқа, вика мен сұлы қосылған судан шөбі. Бірінші жылғы түйежоңышқа, вика мен сұлы қосылған судан шөбінен, бұршақ қосылған арпадан кейін бидай дақылында – аммонификаторлардың, иммобилизаторлардың, саңырауқұлақтардың және целлюлолитиктердің жоғары деңгейде. Бидайда екінші жылғы түйежоңышқадан кейін талшықтың орташа ыдырауы – 44,9%. Әлсіз - таза сүрі жерде - 25,4%, өте әлсіз - вика-сұлы қоспасы (4,5%) және бірінші жылғы түйежоңышқадан (6,3%) кейін. Таза сүрі жер, қыша және екінші жылғы түйежоңышқадан кейін бидай дақылында CO₂ эмиссиясы артуы. Вика мен сұлы қосылған судан шөбінен және бірінші жылғы түйежоңышқадан кейін бидайда – әлсіз фитоуыттылық. Биосупрессия F. poae-ге қарағанда F. Equiseti-ке маңыздырақ болды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Основные конструктивные и технико-экономические показатели результатов заключаются в применении биологизированных севооборотов, повышающих плодородие почвы, за счет ее обогащения органическим веществом и элементами питания, формирования специфического микробоценоза, очищающего почву от фитопатогенов, что в результате позволит снизить использование минеральных удобрений и получать экологически чистую высокопродуктивную сельскохозяйственную продукцию.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Нәтижелердің негізгі конструктивті және техникалық-экономикалық көрсеткіштері топырақтың органикалық заттармен және қоректік заттармен байытылуы есебінен құнарлылығын арттыру, топырақты фитопатогендерден тазартатын арнайы микробтық қауымдастықты қалыптастыру үшін биологиялық ауыспалы егістерді пайдалану, бұл нәтижесінде минералды тыңайтқыштарды пайдалануды азайтып, экологиялық таза, жоғары өнімді ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіруге мүмкіндік береді.

Level of implementation (in Russian) : не внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : жүзеге асырылмаған

Efficiency (in Russian) : Выполнение данного проекта позволит выделить эффективные биологизированные севообороты, которые будут способствовать увеличению продуктивности яровой мягкой пшеницы и других сельскохозяйственных культур и способствовать надежному обеспечению продовольственной безопасности страны.

Efficiency (in Kazakh) : Бұл жобаны жүзеге асыру жаздық жұмсақ бидайдың және басқа да ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігін арттыруға көмектесетін және елдің сенімді азық-түлік қауіпсіздігіне ықпал ететін тиімді биологиялық ауыспалы егістерді анықтауға мүмкіндік береді.

Field of application (in Russian) : сельское хозяйство

Field of application (in Kazakh) : ауыл шаруашылығы