The object of research, development or design (in Russian) : Чистые культуры грибов, выделенные с нута (Cicer arietinum), коллекция ДНК.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Ноқат (Cicer arietinum) өсімдігінен бөлініп алынған таза саңырауқұлақ дақылдары және олардың ДНҚ коллекциясы.

Aim of work (in Russian) : Первичное установление таксономической принадлежности различных видов грибов на основе морфометрических и морфологических признаков и отработка протоколов и методов выделения геномной ДНК.

Aim of work (in Kazakh) : Әртүрлі саңырауқұлақ түрлерінің морфометриялық және морфологиялық белгілеріне сүйене отырып, олардың таксономиялық тиесілігін бастапқы анықтау және геномдық ДНҚ бөліп алу әдістері мен протоколдарын жетілдіру.

Методы исследования (на русском) : Микробиологические, морфологические, молекулярно-генетические: выделение ДНК, ПЦР анализ.

Методы исследования (на казахском) : Микробиологиялық, морфологиялық және молекулалық-генетикалық әдістер: ДНҚ бөліп алу, ПТР талдауы.

Obtained results and novelty (in Russian) : В результате исследования выделены и идентифицированы фитопатогенные грибы, поражающие нут (Cicer arietinum), включая Ascochyta spp., Fusarium spp., Alternaria spp. и Aspergillus spp. Проведена культурально-морфологическая и молекулярно-генетическая характеристика, установлены виды Alternaria alternata, A. tenuissima, Fusarium acuminatum, F. equiseti и F. solani. Разработан оптимальный метод выделения ДНК с применением буфера TES и CTAB, создана коллекция ДНК грибов (62 образца). Полученные данные имеют научную новизну и создают основу для разработки молекулярных маркеров и диагностики грибных инфекций нута в Казахстане.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Зерттеу нәтижесінде ноқат (Cicer arietinum) өсімдіктерінен бөлініп алынған фитопатогенді саңырауқұлақтар (Ascochyta spp., Fusarium spp., Alternaria spp., Aspergillus spp.) анықталды және сипатталды. Мәдениет-морфологиялық және молекулалық-генетикалық талдаулар нәтижесінде Alternaria alternata, A. tenuissima, Fusarium acuminatum, F. equiseti, F. solani түрлері анықталды. TES және CTAB буферлерін пайдалана отырып, ДНҚ бөліп алудың оңтайлы әдісі әзірленді және 62 үлгіден тұратын ДНҚ коллекциясы құрылды. Алынған деректер ғылыми жаңалыққа ие және Қазақстанда ноқаттың саңырауқұлақ инфекцияларын диагностикалауға арналған молекулалық маркерлерді жасау үшін негіз бола алады.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Разработаны и апробированы методы морфологической и молекулярной идентификации фитопатогенных грибов, созданы изоляты и коллекция ДНК, обеспечивающие эффективную диагностику и исследование возбудителей заболеваний нута.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Фитопатогенді саңырауқұлақтарды морфологиялық және молекулалық әдістермен сәйкестендірудің тиімді әдістері әзірленіп, сынақтан өткізілді. Саңырауқұлақ изоляттары мен ДНҚ коллекциясы құрылып, ноқат ауруларын диагностикалау мен зерттеуді тиімді жүргізуге мүмкіндік берілді.

Level of implementation (in Russian) : Результаты внедрены в виде коллекции изолятов грибов, выделенных из семенного материала нута, собранного в пяти регионах Казахстана, и используются для молекулярной идентификации фитопатогенов.

Level of implementation (in Kazakh) : Нәтижелер Қазақстанның бес аймағынан жиналған ноқат тұқым материалынан бөлініп алынған саңырауқұлақ изоляттарының коллекциясы түрінде енгізілді және фитопатогендерді молекулалық сәйкестендіру үшін қолданылады.

Efficiency (in Russian) : Коллекция изолятов обладает высокой эффективностью для диагностики и исследований, позволяя получать данные для разработки стратегий борьбы с болезнями нута.

Efficiency (in Kazakh) : Саңырауқұлақ изоляттарының коллекциясы жоғары диагностикалық тиімділікке ие және ноқат ауруларымен күрес стратегияларын әзірлеуге арналған деректерді алуға мүмкіндік береді.

Field of application (in Russian) : Результаты могут быть использованы в молекулярно-генетических и агрономических лабораториях, а также в исследовательских центрах для диагностики и разработки мер защиты растений.

Field of application (in Kazakh) : Алынған нәтижелер молекулалық-генетикалық және агрономиялық зертханаларда, сондай-ақ өсімдік қорғау шараларын әзірлейтін ғылыми-зерттеу орталықтарында пайдалануға болады.