The object of research, development or design (in Russian) : Правовые отношения складывающиеся в сфере правового регулирования коммерциализации космических технологий и трансфера знаний

The object of research, development or design (in Kazakh) : Құқықтық реттеу ғарыш технологияларын коммерцияландыру және білім трансфері саласында қалыптасатын құқықтық қатынастар

Aim of work (in Russian) : Цель проект состоит в комплексном исследовании, оценке правовых аспектов, а также в разработке концептуальных основ, научно-методических рекомендаций механизмов коммерциализации космических технологий и трансфера знаний.

Aim of work (in Kazakh) : Жобаның мақсаты кешенді зерттеу, құқықтық аспектілерді бағалау, сондай-ақ ғарыштық технологияларды коммерцияландыру және білім беру тетіктерінің тұжырымдамалық негіздерін, ғылыми-әдістемелік ұсынымдарын әзірлеу болып табылады.

Методы исследования (на русском) : В процессе проведения исследования использованы общенаучные и специальные методы правовой науки: это формально-юридический метод исследования - применен при изучении и разработки новых терминов в сфере коммерциализации космических технологий и трансфера знаний, метод системно-структурного анализа - использован при исследовании составляющих элементов коммерции в космической отрасли, диалектический метод - использован как основополагающий общенаучный метод познания процессов и явлений объективного мира и основанные на нем частно-научные методы, сравнительно-правовой метод - использован при проведении сравнительно-правового анализа национального законодательства и законодательства зарубежных государств в сфере коммерциализации космических технологий и трансфера знаний.

Методы исследования (на казахском) : Зерттеу барысында құқықтық ғылымның жалпы ғылыми және арнайы әдістері қолданылды: бұл зерттеудің формальды-құқықтық әдісі - ғарыштық технологияларды коммерцияландыру және білім беру саласындағы жаңа терминдерді зерттеу мен әзірлеуде қолданылады, жүйелік-құрылымдық талдау әдісі - ғарыш саласындағы коммерцияның құрамдас элементтерін зерттеуде қолданылады, диалектикалық әдіс-танымның негізгі жалпы ғылыми әдісі ретінде қолданылады объективті әлемнің процестері мен құбылыстары және оған негізделген жеке ғылыми әдістер, салыстырмалы құқықтық әдіс - ғарыш технологияларын коммерцияландыру және білім трансфері саласындағы ұлттық заңнамаға және шет мемлекеттердің заңнамасына салыстырмалы-құқықтық талдау жүргізу кезінде пайдаланылды.

Obtained results and novelty (in Russian) : В ходе исследования проведена систематизация функций и полномочий государственных органов в сфере космической деятельности и их взаимодействия с предприятиями отрасли. Установлено, что МИИиЦР и Аэрокосмический комитет выполняют регулирующие и координационные функции, обеспечивая связь между государственной политикой и реализацией национальных программ. Проведен анализ правового регулирования космической деятельности и его соответствия международным стандартам. Выявлены различия в подходах к вопросам лицензирования, сертификации и развития частных инициатив. Изучены ключевые проекты «KazSat-2», «KazSat-3», «KazSat-3R», «KazEOSat-1», «KazEOSat-2» и установлено, что АО «РЦКС» играет стратегическую роль в обеспечении устойчивости национальной спутниковой инфраструктуры. Проанализированы тенденции коммерциализации космоса и роль международных агентств и частных компаний. Определено, что NASA, ESA, CNSA, ISRO и JAXA формируют стратегическую повестку отрасли, тогда как компании SpaceX, OneWeb, Starlink и др. ускоряют инновации и развитие новых сервисов. Полученные результаты позволили выявить основные направления совершенствования национальной модели управления космической деятельностью и предложить подходы к интеграции Казахстана в глобальное космическое пространство.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Зерттеу барысында ғарыш қызметі саласындағы мемлекеттік органдардың функциялары мен өкілеттіктері жүйеленіп, олардың сала кәсіпорындарымен өзара іс-қимылы талданды. Белгіленгендей, ЖИжЦДМ мен Аэрокосмостық комитет реттеушілікпен қатар үйлестіру функцияларын атқарып, мемлекеттік саясат пен ұлттық бағдарламаларды іске асыру арасындағы байланысты қамтамасыз етеді. Ғарыш қызметін құқықтық реттеу мен оның халықаралық стандарттарға сәйкестігі зерделенді. Лицензиялау, сертификаттау және жеке бастамаларды дамытуға қатысты тәсілдердегі айырмашылықтар анықталды. «KazSat-2», «KazSat-3», «KazSat-3R», «KazEOSat-1», «KazEOSat-2» жобалары талданып, АҚ «РҒБО»-ның ұлттық спутниктік инфрақұрылымның тұрақтылығын қамтамасыз етудегі стратегиялық рөлі айқындалды. Ғарышты коммерцияландыру үрдістері мен халықаралық агенттіктердің, жеке компаниялардың рөлі зерттелді. NASA, ESA, CNSA, ISRO және JAXA ғарыш саласының стратегиялық бағытын айқындаса, SpaceX, OneWeb, Starlink және басқа компаниялар инновацияларды жеделдетіп, жаңа қызмет түрлерін дамытатыны анықталды. Алынған нәтижелер Қазақстанның ғарыш қызметін басқару үлгісін жетілдірудің негізгі бағыттарын айқындауға және елдің жаһандық ғарыштық кеңістікке интеграциялануын қамтамасыз етуге мүмкіндік берді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Современная мировая практика показывает, что космические технологии стали не только стратегическим ресурсом, но и драйвером инновационного бизнеса, в котором успешно развиваются как государственные, так и частные компании. Объем глобального рынка космических услуг оценивается более чем в 600 миллиардов долларов в год и ежегодно растет на 5–7%. К 2030 году его объем может достичь 1,5 триллиона долларов за счет внедрения новых технологий и расширения сегмента коммерческих услуг. В этих условиях ключевым направлением развития становится трансфер знаний — механизм передачи технологий, компетенций и научных результатов между государственными структурами, промышленными предприятиями и научно-образовательными центрами. Его эффективная реализация способствует формированию инновационной экосистемы, повышению научно-технического потенциала и ускорению коммерциализации космических разработок. Развитие национальной спутниковой инфраструктуры Казахстана, включая проект «KazSat-3R», направлено на укрепление технологической независимости, создание сервисов спутниковой связи, навигации и геоаналитики, а также на интеграцию страны в международное космическое пространство через обмен знаниями и инновациями.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Қазіргі әлемдік тәжірибе көрсеткендей, ғарыштық технологиялар тек стратегиялық ресурс қана емес, сонымен бірге инновациялық бизнестің қозғаушы күші болып отыр. Бұл салада мемлекеттік құрылымдармен қатар жеке компаниялар да табысты дамуда. Әлемдік ғарыштық қызметтер нарығының жылдық көлемі шамамен 600 миллиард АҚШ долларынан асады және жыл сайын 5–7% деңгейінде өсіп келеді. 2030 жылға қарай жаңа технологиялардың енгізілуі мен коммерциялық қызметтердің кеңеюі есебінен оның көлемі 1,5 триллион долларға дейін жетуі мүмкін.Осындай жағдайда ғарыштық қызметті дамытудың негізгі бағыты ретінде білім мен технологияларды трансферлеу (knowledge transfer) айрықша маңызға ие. Бұл – мемлекеттік құрылымдар, өндірістік кәсіпорындар және ғылыми-білім беру орталықтары арасындағы технологиялар мен ғылыми нәтижелерді тиімді алмасу тетігі. Тиімді трансфер инновациялық экожүйені қалыптастыруға, ғылыми-техникалық әлеуетті арттыруға және ғарыштық әзірлемелерді коммерцияландыру үдерісін жеделдетуге мүмкіндік береді. Қазақстанның ұлттық спутниктік инфрақұрылымын дамыту, соның ішінде «KazSat-3R» жобасы, елдің технологиялық тәуелсіздігін нығайтуға, спутниктік байланыс, навигация және геоаналитика қызметтерін кеңейтуге, сондай-ақ білім мен инновациялар алмасуы арқылы Қазақстанның халықаралық ғарыштық кеңістікке интеграциялануына бағытталған.

Level of implementation (in Russian) : не внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : енгізілген жоқ

Efficiency (in Russian) : Применение результатов исследования направлено на повышение качества нормативных решений, улучшение координации между государственными органами и предприятиями отрасли, а также на укрепление научно-методической базы, что в целом повысило бы эффективность механизмов коммерциализации космических технологий и трансфера знаний.

Efficiency (in Kazakh) : Зерттеу нәтижелерін қолдану нормативтік шешімдердің сапасын арттыруға, саланың мемлекеттік органдары мен кәсіпорындары арасындағы үйлестіруді жақсартуға, сондай-ақ ғылыми-әдістемелік базаны нығайтуға бағытталған, бұл тұтастай алғанда ғарыш технологияларын коммерцияландыру және білім трансферті тетіктерінің тиімділігін арттырады.

Field of application (in Russian) : 1) в законотворческой деятельности в целях совершенствования действующего законодательства в сфере коммерциализации космических технологии; развитии космической науки; 2) в практической деятельности уполномоченного органа при принятии управленческих решений; 3) в практической деятельности всех предприятий квазигосударственного сектора; 4) в учебном процессе при разработке и преподавании дисциплин в рассматриваемой области в высших учебных заведениях и колледжах.

Field of application (in Kazakh) : 1) ғарыш технологияларын коммерцияландыру; ғарыш ғылымын дамыту саласындағы қолданыстағы заңнаманы жетілдіру мақсатында заң шығару қызметінде; 2) басқару шешімдерін қабылдау кезінде уәкілетті органның практикалық қызметінде; 3) квазимемлекеттік сектордың барлық кәсіпорындарының практикалық қызметінде; 4) жоғары оқу орындарында және жоғары оқу орындарында қаралатын салада пәндерді әзірлеу және оқыту кезінде оқу процесінде; колледждерде.