The object of research, development or design (in Russian) : Объект исследования – низкотемпературная система для изучения электрофизических и оптоэлектронных свойств полупроводниковых материалов и приборов.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысаны – жартылай өткізгішті материалдар мен құрылғылардың электрофизикалық және оптоэлектрондық қасиеттерін зерттеуге арналған төменгі температуралық өлшеу жүйесі.

Aim of work (in Russian) : Основная идея проекта — создание универсальной измерительной ячейки для изучения электрофизических свойств полупроводниковых материалов в различных температурных диапазонах.

Aim of work (in Kazakh) : Жобаның негізгі идеясы әртүрлі температура диапазонында жартылай өткізгіш материалдардың электрофизикалық қасиетін зерттеуге арналған әмбебап зерттеу ұяшығын жасау болып табылады.

Методы исследования (на русском) : В качестве экспериментальной части исследования были проведены лабораторные измерения электрофизических характеристик образцов, изготовленных с применением углеродсодержащих материалов. Экспериментальные работы включали регистрацию вольт-амперных характеристик (ВАХ) в широком диапазоне температур, что позволило оценить влияние температурных изменений на проводимость и другие параметры исследуемых структур. Измерения выполнялись с использованием разработанной низкотемпературной исследовательской ячейки, обеспечивающей стабильность внешних условий и высокую точность фиксации данных. Для повышения достоверности результатов проводились повторные измерения, позволившие подтвердить воспроизводимость полученных характеристик. Полученные экспериментальные данные были сравнены с опубликованными результатами аналогичных структур, представленных в отечественной и зарубежной научной литературе. Сравнительный анализ показал удовлетворительное совпадение полученных зависимостей с известными закономерностями, что подтверждает корректность проведённых измерений и достоверность предложенной методики исследования.

Методы исследования (на казахском) : Эксперименттің негізгі бөлігі ретінде көміртегі бар материалдарды қолдану арқылы дайындалған үлгілердің электрофизикалық сипаттамаларына зертханалық өлшеулер жүргізілді. Эксперименттік жұмыстар әртүрлі температура диапазонында вольт-амперлік сипаттамаларды (ВАС) тіркеуді қамтыды. Бұл зерттеу температураның өзгеруінің өткізгіштікке және зерттелген құрылымдардың басқа да параметрлеріне әсерін бағалауға мүмкіндік берді. Өлшеулер сыртқы жағдайлардың тұрақтылығын және деректерді дәл тіркеуді қамтамасыз ететін әзірленген төмен температуралы зерттеу ұяшығының көмегімен орындалды. Нәтижелердің нақтылығын арттыру мақсатында қайталама өлшеулер жүргізіліп, алынған сипаттамалардың қайталанғыштығы расталды. Алынған эксперименттік деректер отандық және шетелдік ғылыми әдебиеттерде жарияланған ұқсас құрылымдардың нәтижелерімен салыстырылды. Салыстырмалы талдау нәтижелері алынған тәуелділіктердің белгілі заңдылықтармен сәйкес келетінін көрсетті, бұл жүргізілген өлшеулердің дұрыстығын және ұсынылған зерттеу әдістемесінің сенімділігін дәлелдейді.

Obtained results and novelty (in Russian) : В ходе работы получены экспериментальные данные по исследованию электрофизических свойств углеродных материалов с использованием разработанной низкотемпературной исследовательской ячейки. Конструкция ячейки обеспечила стабильные условия измерений, регулирование температуры и регистрацию вольт-амперных характеристик (ВАХ) с высокой точностью. Анализ показал, что электропроводность углеродсодержащих материалов зависит от температуры и определяется их структурными особенностями. При понижении температуры наблюдается изменение характера проводимости, связанное с процессами переноса заряда. Сравнение с литературными данными подтвердило достоверность измерений и соответствие выявленных закономерностей известным физическим принципам. Научная новизна заключается в разработке и апробации низкотемпературной исследовательской ячейки, обеспечивающей проведение точных и воспроизводимых измерений электрофизических свойств углеродных и полупроводниковых материалов. Практическая значимость работы состоит в возможности применения полученных результатов для совершенствования низкотемпературных измерительных систем и методов диагностики наноструктурированных материалов, а также при создании сенсорных и энергетических устройств. Выводы: Разработана и испытана низкотемпературная ячейка с высокой точностью и стабильностью измерений. Установлена температурная зависимость электропроводности углеродных материалов. Подтверждена воспроизводимость измерений и надёжность методики.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Зерттеу ұяшығының конструкциясы өлшеу жағдайының тұрақтылығын, температураны реттеу мүмкіндігін және вольт-амперлік сипаттамаларды (ВАС) жоғары дәлдікпен тіркеуді қамтамасыз етті. Талдау нәтижелері көміртегі бар материалдардың электр өткізгіштігі температураға тәуелді екенін және олардың құрылымдық ерекшеліктерімен байланысты екенін көрсетті. Температура төмендегенде өткізгіштік сипатының өзгеруі заряд тасымалдаушылардың өзара әрекеттесу процестерімен түсіндіріледі. Алынған деректердің ғылыми әдебиеттегі мәліметтермен сәйкестігі өлшеулердің дұрыстығын растады. Зерттеудің ғылыми жаңалығы – көміртегі және жартылай өткізгіш материалдардың электрофизикалық қасиеттерін зерттеуге арналған төменгі температуралы зерттеу ұяшығының жасалып, оның тиімділігінің тәжірибелік дәлелденуінде. Практикалық маңыздылығы – алынған нәтижелерді төмен температуралы өлшеу жүйелерін жетілдіруде, наноқұрылымды материалдардың қасиеттерін бағалау әдістерін дамытуда және көміртегі негізіндегі сенсорлық әрі энергетикалық құрылғыларды жобалауда қолдануға болады. Қорытындылар: Жоғары дәлдік пен тұрақтылықты қамтамасыз ететін төменгі температуралы зерттеу ұяшығы әзірленіп, сыналды. Көміртегі материалдарының электр өткізгіштігінің температураға тәуелділігі анықталды. Өлшеу нәтижелерінің қайталанғыштығы мен әдістің сенімділігі расталды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Техпоказатели конструкции

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Құрылымның техникалық көрсеткіштері

Level of implementation (in Russian) : на данном этапе внедрение не предусмотрено.

Level of implementation (in Kazakh) : бұл кезеңде енгізу қарастырылмаған.

Efficiency (in Russian) : Себестоимость изготовления одного модуля (в лабораторных условиях). Упрощённая конструкция и модульный принцип обеспечивают возможность массового тиражирования и адаптации под различные типы измерений.

Efficiency (in Kazakh) : Бір модульді дайындаудың өзіндік құны (зертханалық жағдайда). Қарапайым құрылымды дизайн және модульдік принципі, жаппай өндіріске және әртүрлі өлшем түрлеріне бейімделуге мүмкіндік береді.

Field of application (in Russian) : Проведение экспериментальных исследований полупроводниковых структур при помощи разработанной ячейки позволяет расширить знания в области прикладной физики по направлениям отечественной науки: теплофизики, альтернативной энергетики, электроники, материаловедения и индустрии наноматериалов.

Field of application (in Kazakh) : Әзірленген ұяшықтың көмегімен жартылай өткізгішті материалдарға эксперименттік зерттеулер жүргізу нәтижесі, отандық ғылым бағыттарындағы қолданбалы физика, жылу физикасы, баламалы энергетика, электроника, материалтану және наноматериалдар өнеркәсібі саласындағы білімді кеңейтуге мүмкіндік береді.