The object of research, development or design (in Russian) : Изучение качества молока овцематок тонкорунного, полутонкорунного и грубошерстного направления продуктивности

The object of research, development or design (in Kazakh) : Биязы жүнді, жартылай биязы жүнді және қылшық жүнді бағыттағы қой аналықтарының сүт сапасын зерттеу

Aim of work (in Russian) : Целью работы являлось изучение качества овечьего молока в зависимости от направления продуктивности (тонкорунного – казахская тонкорунная, полутонкорунного – казахская мясная скороспелая и грубошерстного – казахская курдючная грубошерстная), способствующих решению социально-экономических проблем, как сохранение и укрепление здоровья населения страны на новых сырьевых источниках.

Aim of work (in Kazakh) : Жұмыстың мақсаты – өнімділік бағытына байланысты (биязы жүнді – қазақы биязы жүнді, жартылай биязы жүнді – қазақы етті тез жетілгіш және қылшық жүнді – қазақы құйрықты қылшық жүнді) қой сүтінің сапасын зерттеу, сондай-ақ халықтың денсаулығын сақтау мен нығайтуға бағытталған жаңа шикізат көздерін пайдалану арқылы әлеуметтік-экономикалық мәселелерді шешуге үлес қосу.

Методы исследования (на русском) : Молочность овцематок было изучено двумя методами: 1) по приросту живой массы ягнят за первые 20 дней их жизни, 2) по контрольным дойкам. Овцематки и молодняк находились в одинаковых условиях, которое предусматривает скармливание грубыми и концентрированными кормами по половозрастным категориям. Химический состав кормов определялся на современном приборе «Анализатор кормов «FOSS» NIRS DS2500. Бонитировка проведена согласно «Инструкция по бонитировке (оценке) племенной ценности и воспроизводству овец». С целью изучения экстерьера животных были взяты следующие промеры: высота в холке и крестце, косая длина туловища, обхват, ширина и глубина груди, ширина в маклоках, обхват пясти. На основании экстерьерных показателей были рассчитаны индексы телосложения: растянутости, сбитости, высоконогости и костистости. Живая масса определена индивидуально путем взвешивания всех баранов-производителей и овцематок перед осеменением, а у молодняка - при рождении и во время отбивки. Определен ежедневный, ежемесячный и удой за полную лактацию каждой овцематки

Методы исследования (на казахском) : Қой аналықтарының сүттілігі екі әдіс арқылы зерттелді: 1. қозылардың алғашқы 20 күндегі тірі салмақ өсімі бойынша; 2. бақылау сауындары арқылы. Қой аналықтары мен төлдер бірдей жағдайларда ұсталынды, мұнда жынысы мен жасы бойынша топтастырылған малдарға ірі және құнарлы жем-шөп беру қарастырылды. Жем-шөптің химиялық құрамы қазіргі заманғы «FOSS» NIRS DS2500 азық талдағыш аспабы арқылы анықталды. Бонитировка «Қойлардың асыл тұқымдық құндылығын бағалау және өсіру жөніндегі нұсқаулыққа» сәйкес жүргізілді. Жануарлардың экстерьерін зерттеу мақсатында келесі өлшемдер алынды: шоқтық пен жамбастың биіктігі, дененің қиғаш ұзындығы, кеуде орамы, кеуде ені мен тереңдігі, сербектер арасы ені және қардың орамы. Экстерьер көрсеткіштерінің негізінде дене бітімі индекстері — созылыңқылық, тығыздық, аяқтың биіктігі және сүйектілік есептелді. Тірі салмақ барлық қошқарлар мен қой аналықтарында ұрықтандыру алдындағы кезеңде жеке өлшенді, ал төлдерде — туған кезде және енесінен айыру кезінде анықталды. Әрбір қой аналығының тәуліктік, айлық және толық лактация кезеңіндегі жалпы сүт өнімі есептелді.

Obtained results and novelty (in Russian) : Научная новизна исследования заключается в том, что впервые в Казахстане будет получены результаты по молочной продуктивности овец тонкорунного, полутонкорунного и грубошерствного напрления продуктивности и будет изучены качества овечьего молока. Эти результаты будут востребованы не только среди производителей и переработчиков молочной продукции, но и среди фермеров, занимающихся овцеводством. Продукты из овечьего молока, обладающие лечебно-профилактическими свойствами, будут пользоваться высоким спросом в дошкольных учреждениях, организациях здравоохранения и рекреационных центрах.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Зерттеудің ғылыми жаңалығы Қазақстанда алғаш рет биязы жүнді, жартылай биязы жүнді және қылшық жүнді бағыттағы қой тұқымдарының сүт өнімділігі жөнінде нақты нәтижелер алынуында, сондай-ақ қой сүтінің сапалық құрамының зерттелуінде болып табылады. Бұл нәтижелер сүт өнімдерін өндірушілер мен өңдеушілерге ғана емес, сонымен қатар қой шаруашылығымен айналысатын фермерлерге де пайдалы болмақ. Емдік-профилактикалық қасиеттерге ие қой сүтінен алынған өнімдер балабақшаларда, денсаулық сақтау ұйымдарында және сауықтыру орталықтарында жоғары сұранысқа ие болады.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : В течение лактационного периода (120 дней) от овцематок казахской тонкорунной породы в среднем получали 0,834 кг молока в сутки, от южноказахстанской меринос– 1,129 кг, от мясного мериноса – 0,817 кг, от породы ККГ – 1,242 кг. Содержание жира в молоке овец различных казахстанских пород, участвовавших в исследовании, находилось в пределах 4,20–6,71%. Минимальное значение (4,20%) отмечено у казахской тонкорунной породы, а максимальное (6,71%) – у казахских курдючных грубошерстных овец. В августе жирность овечьего молока достигала наибольших значений – 5,13–8,9% в зависимости от породы. По данным электронно-микроскопического анализа, количество жировых шариков в молоке овцематок южноказахстанской мериносовой породы составило 6,67 млрд/мл, тогда как у казахской тонкорунной, мясного мериноса и казахской курдючной грубошерстной породы – соответственно 4,96; 5,21 и 5,86 млрд/мл. Исследование физико-химического состава овечьего молока показало, что содержание сухих веществ и СОМО (сухого обезжиренного молочного остатка) было наибольшим в июне – 8,93–13,21%, а наименьшим в августе – 8,23–12,97%. В течение лактационного периода уровень молочного сахара (лактозы) находился в пределах от 4,6% до 4,7%. Повышенное содержание сахара в овечьем молоке связано с положительным влиянием фермента β-галактозидазы, вырабатываемого стартовой молочнокислой микрофлорой

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Лактация кезеңі (120 күн) ішінде қазақы биязы жүнді қой аналықтарынан тәулігіне орта есеппен 0,834 кг сүт алынды, Оңтүстік Қазақстандық мериностардан – 1,129 кг, етті мериностардан – 0,817 кг, ал қазақтың құйрықты қылшық жүнді (ҚҚҚЖ) тұқымынан – 1,242 кг сүт алынды. Зерттеуге қатысқан әртүрлі қазақстандық қой тұқымдарының сүтіндегі май мөлшері 4,20-6,71% аралығында болды. Ең төмен көрсеткіш (4,20%) қазақы биязы жүнді тұқымында байқалса, ең жоғары мән (6,71%) қазақтың құйрықты қылшық жүнді қойларында анықталды. Тамыз айында сүттің майлылығы тұқымына байланысты 5,13-8,9% деңгейіне дейін артты. Электрондық микроскопиялық талдау нәтижесінде Оңтүстік Қазақстандық меринос қой аналықтарының сүтіндегі май түйіршіктерінің саны 6,67 млрд/мл құрады, ал қазақы биязы жүнді, етті меринос және қазақы құйрықты қылшық жүнді тұқымдарында бұл көрсеткіш сәйкесінше 4,96; 5,21 және 5,86 млрд/мл болды. Қой сүтінің физика-химиялық құрамын зерттеу нәтижесінде құрғақ заттар мен майсыз құрғақ қалдықтардың (СОМО) мөлшері маусым айында ең жоғары – 8,93-13,21%, ал тамызда ең төмен – 8,23-12,97% аралығында болғаны анықталды. Лактация кезеңінде сүттегі сүт қантының (лактозаның) деңгейі 4,6-4,7% шегінде болды. Қой сүтіндегі қанттың жоғары мөлшері β-галактозидаза ферментінің оң әсерімен байланысты, ол сүт қышқылды микрофлораның белсенділігі нәтижесінде түзіледі.

Level of implementation (in Russian) : Внедрена, готова к использованию

Level of implementation (in Kazakh) : Енгізілген, қолданысқа дайын

Efficiency (in Russian) : Результаты экономической эффективности: рассчитана себестоимость продукции и проведено экономическое обоснование её производства. На основе полученных данных определена эффективность производства. Кроме того, был исследован рынок йогуртов из овечьего молока, проведён сравнительный анализ затрат на их производство и сделан вывод о спросе на данный продукт на рынке кисломолочной продукции.

Efficiency (in Kazakh) : Экономикалық тиімділіктің нәтижелері: өнімнің өзіндік құны есептеліп, оның өндірісінің экономикалық негіздемесі жүргізілді. Алынған деректер негізінде өндірістің тиімділігі анықталды. Сонымен қатар, қой сүтінен дайындалған йогурттардың нарығы зерттеліп, олардың өндіріс шығындары бойынша салыстырмалы талдау жасалды және ашытылған сүт өнімдері нарығында бұл өнімге деген сұраныс туралы қорытынды шығарылды.

Field of application (in Russian) : Сельское хозяйство, овцеводство

Field of application (in Kazakh) : Ауыл шаруашылығы, қой шаруашылығы