The object of research, development or design (in Russian) : Полиметаллическая руда месторождения Шалкия

The object of research, development or design (in Kazakh) : Шалқия кен орнының полиметалды кені

Aim of work (in Russian) : Разработка научных основ технологии комплексной переработки труднообогатимой Pb-Zn руды месторождения Шалкия с получением высококачественного свинцового и цинкового концентратов

Aim of work (in Kazakh) : Жоғары сапалы қорғасын және мырыш концентраттарын ала отырып, Шалқия кен орнының байытылуы қиын Pb-Zn кендерін кешенді өңдеу технологиясының ғылыми негіздерін әзірлеу

Методы исследования (на русском) : Методы химического, гранулометрического, минералогического анализов с применением оптической и электронной микроскопии, с локальным рентгеноспектральным анализом (EDAX SDD с ПО Genesis), входящими в автоматизированный минералогический комплекс MLА, БЭТ, РФА, РФЭС, ИК, Раман -спектроскопия, калориметрия, измерение ζ-потенциала методом LDE/PALS.

Методы исследования (на казахском) : Автоматтандырылған минералогиялық кешенге кіретін, жергілікті рентгендік спектрлік талдаумен (Genesis бағдарламалық жасақтамасы бар EDAX SDD) оптикалық және электронды микроскопияны қолдана отырып, химиялық, гранулометриялық және минералогиялық талдау әдістері: MLA, BET, рентгендік дифракция, рентгендік фотоэлектрондық спектроскопия, ИҚ, Раман спектроскопиясы, калориметрия және LDE/PALS әдісін қолдана отырып ζ-потенциалды өлшеу.

Obtained results and novelty (in Russian) : 1. Установлена многофазность углеродистого материала, которая идентифицируется в ИК-спектрах по характеристическим волновым числам карбонатов, кремнезёма и алюмосиликатов. Установлена причина снижения контрастности флотационных свойств между УМ и сульфидами. 2. Впервые на углеродистом материале, выделенном из труднообогатимой свинцово-цинковой руды, проведено количественное определение теплоты смачивания методом полуадиабатической калориметрии. Установлено, что углеродистый материал обладает значительно меньшей теплотой смачивания по сравнению с галенитом, сфалеритом, что предопределяет его высокую природную гидрофобность и флотационную активность. 3. Выявлена причинно-следственная связь существенного количества кислотно-основных центров Льюиса и Бренстеда для углеродистого материала и в сравнении с графитом и углем, что предопределяет низкую контрастность технологических свойств при флотации галенита, сфалерита и углеродистого материала.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : 1. Көміртекті материалдың көпфазалы табиғаты анықталды, ол ИҚ спектрлерінде карбонаттардың, кремний диоксидінің және алюмосиликаттардың сипаттамалық толқын сандарымен анықталады. Көміртекті материалдар мен сульфидтер арасындағы флотациялық қасиеттердің контрастының төмендеуінің себебі анықталды. 2. Алғаш рет ылғалдану жылуы байытуы қиын Pb-Zn кенінен бөлінген көміртекті материалда жартылай адиабаттық калориметрияны көмегімен анықталды. Көміртекті материалдың галенит пен сфалеритке қарағанда ылғалдану жылуы төмен екені анықталды, бұл оның жоғары табиғи гидрофобтығы мен флотациялық белсенділігін анықтайды. 3. Көміртекті материал үшін Льюис пен Бронстед қышқыл-негіз орталықтарының айтарлықтай саны және графит пен көмірмен салыстырғанда галенит, сфалерит және көміртекті материалды флотациялау кезінде технологиялық қасиеттердің төмен контрастының алдын ала анықталатын себеп-салдарлық байланыс анықталды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Результаты проекта окажут большое влияние на решение проблемы переработки труднообогатимых свинцово-цинковых руд с высокими содержаниями углеродистого материала. Предлагаемая авторами технология может найти применение при подборе реагентных режимов флотационной переработки свинцовых, свинцово-цинковых и руд с высоким содержанием углеродистого материала. Применение полученных результатов НИР повлияет на повышение уровня экономического развития и конкурентоспособности горнорудной промышленности РК в данной области.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Жобаның нәтижелері көміртектілігі жоғары байыту қиын қорғасын-мырыш кендерін өңдеуге айтарлықтай әсер етеді. Авторлар ұсынған технологияны қорғасын, қорғасын-мырыш және жоғары көміртекті кендерді флотациялық өңдеуге арналған реагент режимдерін таңдау үшін пайдалануға болады. Алынған зерттеу нәтижелерін қолдану осы саладағы қазақстандық тау-кен өнеркәсібінің экономикалық дамуына және бәсекеге қабілеттілігіне ықпал етеді.

Level of implementation (in Russian) : Енгізілмеген

Level of implementation (in Kazakh) : Не внедрено

Efficiency (in Russian) : Обоснованность и достоверность научных положений, результатов и выводов подтверждены использованием прецизионного сертифицированного оборудования и комплекса современных методов анализа и исследований. Установленные зависимости и закономерности экспериментальных исследований модельных систем согласуются с результатами укрупненно-лабораторных испытаний в замкнутом режиме на пробе руды месторождения Шалкия. Разработанные технологическая схема флотации и реагентный режим рекомендованы для внедрения в проекте обогатительной фабрики по переработке полиметаллической руды месторождения Шалкия. Рассчитанные значения эффективности обогащения по Ханкока—Луйкена показывают преимущество коллективно-селективной схемы по обоим металлам (Pb: 85,23% > 63,84%; Zn: 80,05% > 65,20%). Повышенная флотоактивность клейофана является причиной более низких технологических показателей по прямой селективной схеме. Достигнуто значительное снижение уровня потерь свинца и цинка с отвальными хвостами при коллективно-селективной схеме флотации полиметаллической руды месторождения Шалкия.

Efficiency (in Kazakh) : Ғылыми тұжырымдар, нәтижелер мен қорытындылардың негізділігі мен дәлдігі прецизиондық сертификатталған жабдықтар мен заманауи талдау және зерттеу әдістері кешенін пайдалану арқылы расталды. Модельдік жүйелер бойынша жүргізілген тәжірибелік зерттеулерде анықталған заңдылықтар мен тәуелділіктер Шалкия кен орнының кен үлгісінде жабық циклде өткізілген ірі зертханалық сынақтардың нәтижелерімен сәйкес келеді. Әзірленген флотация технологиялық сызбасы мен реагенттік режим Шалкия кен орнының полиметалл рудаларын өңдеуге арналған байыту фабрикасы жобасында енгізуге ұсынылады. Есептелген Ханкок–Луйкен бойынша байыту тиімділігінің мәндері екі металл бойынша да коллективті-селективті схеманың артықшылығын көрсетеді (Pb: 85,23% > 63,84%; Zn: 80,05% > 65,20%). Клейофанның жоғары флотоактивтілігі тікелей селективті схема бойынша технологиялық көрсеткіштердің төмен болуына себеп болады. Шалкия кен орнындағы полиметалл рудаларын коллективті-селективті флотациялау схемасын қолдану нәтижесінде қорғасын мен мырыштың қалдықтарға жоғалу деңгейі айтарлықтай төмендетілді.

Field of application (in Russian) : Горно-обогатительные комбинаты

Field of application (in Kazakh) : Кен-байыту комбинаты