The object of research, development or design (in Russian) : Сверхпроводящие композиты

The object of research, development or design (in Kazakh) : Асқынөткізгіш композиттер

Aim of work (in Russian) : Разработка эффективной технологии синтеза сверхпроводящих электропроводов (электрокабелей) с высоким значением Jc применяя базовые принципы твердофазного горения, позволяющие получать заданные модифицированные микроструктуры сверхпроводящего композита за счет химического допирования и влияния внешней среды при синтезе.

Aim of work (in Kazakh) : Қатты фазалық жанудың негізгі принциптерін пайдалана отырып, жоғары Jc мәні бар асқын өткізгіш электр сымдарын (электр кабельдерін) синтездеудің тиімді технологиясын жасау болып табылады, бұл нақты модификацияланған микроқұрылымдарды химиялық қоспалау және синтез кезінде сыртқы ортаның әсерінен асқын өткізгіш композитті алуға мүмкіндік береді.

Методы исследования (на русском) : В ходе исследования будут использованы методы твердофазного горения для синтеза, методы рентгеноструктурного анализа для идентификации фазового состава, сканирующей электронной микроскопии для анализа микроструктуры и элементного распределения, а также магнито- и электрофизические методы для определения критической температуры сверхпроводящего перехода (Tc) и критической плотности тока (Jc).

Методы исследования (на казахском) : Зерттеуде синтез үшін қатты денелі жану әдістері, фазалық құрамды анықтау үшін рентгендік дифракциялық талдау әдістері, микроқұрылым мен элементтік таралуды талдау үшін сканерлеуші ​​электронды микроскопия әдістері, сондай-ақ асқынөткізгіштіктің өтпелі температурасын (Tc) және асқынөткізгіштіктің аса тығыздығын (Jc) анықтау үшін магнито- және электрофизикалық әдістер қолданылады.

Obtained results and novelty (in Russian) : Проведён комплексный литературный анализ современных тенденций синтеза и применения высокотемпературных сверхпроводящих (ВТСП) композитов. Рассмотрены передовые методы формирования текстуры, управления кислородной стехиометрией и повышения критического тока, а также перспективные области применения ВТСП-материалов, включая энергетические системы, криоэлектронику, транспорт и космическую инженерию. Отмечено, что в космической отрасли ВТСП-композиты перспективны для сверхчувствительных датчиков, компактных магнитных систем, систем стабилизации аппаратов, высокоэффективных накопителей энергии, а также сверхпроводящих проводов и кабельных линий для космических энергетических и распределительных систем. Экспериментальная часть посвящена изучению сверхпроводящих свойств YBCO-композитов, синтезированных в кислородной среде и в среде закиси азота. Выполнен сравнительный анализ критической температуры перехода и плотности тока. Показано, что тип газовой атмосферы существенно влияет на формирование кристаллической структуры, кислородный порядок и сверхпроводящие характеристики материала. Новизна работы заключается в исследовании влияния O₂- и N₂O-атмосфер на фазообразование и критические параметры YBCO-композитов. Установлено, что выбор окислительной среды позволяет управлять структурой и функциональными свойствами материала.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Жоғары температуралы асқын өткізгіштік (ЖТАӨ) композиттерін синтездеу және қолдану саласындағы қазіргі заманғы үрдістердің жан-жақты әдеби талдауы жүргізілді. Текстураны қалыптастырудың, оттгі стехиометриясын басқарудың және маңызды токты күшейтудің озық әдістері, сондай-ақ энергетикалық жүйелер, криоэлектроника, көлік және ғарыштық инженерияны қоса алғанда, ЖТАӨ материалдары үшін перспективалы қолданулар талқыланды. ЖТАӨ композиттері ғарыш өнеркәсібінде аса сезімтал сенсорлар, ықшам магниттік жүйелер, ғарыш кемелерін тұрақтандыру жүйелері, жоғары тиімді энергия сақтау құрылғылары, сондай-ақ ғарыш энергиясы мен тарату жүйелеріне арналған асқын өткізгіш сымдар мен кабельдер үшін перспективалы екені атап өтілді. Эксперименттік бөлім оттегі және азот оксиді ортасында синтезделген YBCO композиттерінің асқын өткізгіштік қасиеттерін зерттеуге арналған. Маңызды өтпелі температура мен ток тығыздығының салыстырмалы талдауы жүргізілді. Газ атмосферасының түрі материалдың кристалдық құрылымының, оттегі ретінің және асқын өткізгіштік сипаттамаларының қалыптасуына айтарлықтай әсер ететіні көрсетілген. Бұл зерттеудің жаңалығы O₂ және N₂O атмосфераларының YBCO композиттерінің фазалық қалыптасуына және маңызды параметрлеріне әсерін зерттеуде жатыр. Тотығу ортасын таңдау материалдың құрылымы мен функционалдық қасиеттерін басқаруға мүмкіндік беретіні анықталды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Экспериментально исследованы сверхпроводящие свойства YBCO-композитов, синтезированных в кислородной среде и среде закиси азота, и выполнено сравнение их критических характеристик.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Оттегі және азот оксиді ортасында синтезделген YBCO композиттерінің асқын өткізгіштік қасиеттері эксперименталды түрде зерттелді және олардың маңызды сипаттамалары салыстырылды.

Level of implementation (in Russian) : Опубликована научная статья в высокорейтинговом международном рецензируемом журнале, входящем в базу данных Scopus.

Level of implementation (in Kazakh) : Scopus дерекқорына кіретін жоғары рейтингті халықаралық рецензияланатын журналда ғылыми мақала жарияланды.

Efficiency (in Russian) : Разработанные технологические основы позволяют повысить надёжность, энергетическую эффективность и эксплуатационные характеристики ВТСП-композитов, обеспечивая их эффективное применение в энергетических и космических системах.

Efficiency (in Kazakh) : Дайындалған технологиялық негіздер ЖТАӨ - композиттердің сенімділігін, энергетикалық тиімділігін және пайдалану сипаттамаларын арттырып, оларды энергетикалық және ғарыштық жүйелерде тиімді қолдануға мүмкіндік береді.

Field of application (in Russian) : Предполагается, что социально-экономический и научный эффект может возникнуть при активном внедрении полученных результатов научных исследований в космическом и энергетическом секторе.

Field of application (in Kazakh) : Ғарыш және энергетика салаларында ғылыми зерттеулердің алынған нәтижелерін белсенді түрде енгізуден әлеуметтік-экономикалық және ғылыми әсерлер туындауы мүмкін деп болжануда.