The object of research, development or design (in Russian) : Объектом исследования являются микропористые мембраны на основе углеродного графена, изучение их структуры и свойств, а также возможностей их применения в процессах очистки и опреснения воды.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу объектісі – көміртекті графен негізінде алынған микрокеуекті мембраналар, олардың құрылымы мен қасиеттерін зерттеу, сондай-ақ су тазарту және десалинизация үдерістерінде қолдану мүмкіндіктері.

Aim of work (in Russian) : Целью исследования является синтез наноматериалов из сельскохозяйственных отходов, таких как рисовая шелуха, путем термохимической активации и изготовление из них мембран/фильтров для использования в очистке воды.

Aim of work (in Kazakh) : Зерттеу мақсаты – күріш қауызы сияқты ауылшаруашылық қалдықтарынан наноматериалдарды термохимиялық активтендіру жолымен синтездеу және олардан мембраналар/сүзгілер даярлап, суды тазартуда қолдану.

Методы исследования (на русском) : Физико-химические и сорбционные свойства наноматериалов изучались методами СЭМ, рамановской спектроскопии, БЭТ и ТЭМ.

Методы исследования (на казахском) : Наноматериалдардың физика-химиялық және сорбциялық қасиеттері СЭМ, Раман спектроскопиясы, БЭТ, ТЭМ әдістері арқылы зерттелді.

Obtained results and novelty (in Russian) : В результате исследования были синтезированы графеновые материалы из сельскохозяйственных отходов (абрикосовых косточек, рисовой шелухи, скорлупы грецкого ореха). Установлено, что в процессе карбонизации и активации образуется смесь графеновых слоев и аморфного углерода. При оптимальном соотношении (1:5) доля графена увеличивается, а количество слоев сохраняется на уровне 4–5 (IG/I²D = 1,56 ± 0,10). Полученные материалы характеризуются высокой пористостью (

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Зерттеу нәтижесінде ауыл шаруашылығы қалдықтарынан (өрік сүйегі, күріш қауызы, жаңғақ қабығы) графен материалдары синтезделді. Көміртектендіру және активтендіру процестері графен қабаттары мен аморфты көміртектің қоспасын түзетіні анықталды. Оптималды қатынас (1:5) кезінде графеннің үлесі артты, ал қабаттар саны 4–5 деңгейінде қалды (IG/I2D = 1.56 ± 0.10). Алынған материалдардың жоғары кеуектілігі (

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : В рамках проекта были синтезированы микропористые мембраны на основе углеродного графена и улучшены их структурные и фильтрационные характеристики. Пористость полученных мембран составила 0,5–2 нм, а площадь поверхности – около 2000–2800 м²/г. Эффективность фильтрации составила 95–99%, а степень отделения солей – до 98%. С технико-экономической точки зрения производство графена из биомассы (абрикосовых косточек, рисовой шелухи, скорлупы грецкого ореха) обеспечивает дешевизну сырья и экологическую безопасность. Себестоимость производства на 30–40% ниже, чем при традиционных методах получения графена, а срок службы мембран оценивается не менее 2 лет.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Жоба аясында көміртекті графен негізінде микрокеуекті мембраналар синтезделіп, олардың құрылымдық және сүзгілік сипаттамалары жетілдірілді. Алынған мембраналардың кеуектілік деңгейі 0,5–2 нм аралығында, беткі ауданы 2000–2800 м²/г шамасында болды. Сүзу тиімділігі – 95–99%, тұздарды бөлу дәрежесі – 98% дейін. Технико-экономикалық тұрғыдан, графенді биомассадан (өрік сүйегі, күріш қауызы, жаңғақ қабығы) алу шикізаттың арзандығы мен экологиялық қауіпсіздігін қамтамасыз етеді. Өндіріс құны дәстүрлі графен алу әдістерімен салыстырғанда 30–40% төмен, ал мембраналардың қызмет ету мерзімі кемінде 2 жыл деп есептелді.

Level of implementation (in Russian) : Разработанные микропористые мембраны из углеродного графена прошли лабораторное испытание и показали хорошие результаты. Технология используется в научных исследованиях и учебном процессе, а также рассматривается для дальнейшего практического применения.

Level of implementation (in Kazakh) : Көміртекті графеннен алынған микрокеуекті мембраналар зертханалық сынақтан өтіп, жақсы нәтижелер көрсетті. Бұл технология ғылыми зерттеулер мен оқу процесінде қолданылып, әрі қарай тәжірибелік мақсатта пайдалануға ұсынылуда.

Efficiency (in Russian) : Эффективность микропористых мембран, синтезированных из углеродного графена, подтверждена экспериментальными результатами. Мембраны показали высокую селективность, водопроницаемость и механическую прочность при процессах очистки и опреснения воды. Они сохраняют стабильные характеристики в течение длительного времени, не теряя структурной целостности. Полученные показатели свидетельствуют о перспективности использования разработанных материалов в практических установках и о их вкладе в повышение эффективности водоочистных технологий.

Efficiency (in Kazakh) : Көміртекті графеннен синтезделген микрокеуекті мембраналардың тиімділігі жоғары екені тәжірибе нәтижелерімен дәлелденді. Мембраналар суды тазарту мен тұзсыздандыру үдерістерінде жоғары селективтілікке, су өтімділігіне және механикалық беріктікке ие екені анықталды. Сондай-ақ олар ұзақ уақыт бойы тұрақты жұмыс қабілетін сақтап, құрылымдық тұрақтылығын жоғалтпайды. Бұл көрсеткіштер алынған материалдардың практикалық қолдануға лайық және су ресурстарын тиімді пайдалануға мүмкіндік беретінін көрсетеді.

Field of application (in Russian) : Полученные в результате данного проекта микропористые углеродно-графеновые мембраны могут быть использованы в области водоочистки и опреснения морской воды, фильтрации промышленных сточных вод и разделения растворов в фармацевтической и пищевой промышленности. В целом, результаты проекта могут быть широко использованы в области экологически устойчивого управления водными ресурсами и производства нанотехнологических материалов.

Field of application (in Kazakh) : Бұл жоба нәтижесінде алынған микрокеуекті көміртекті графен мембраналары су тазарту және теңіз суын тұщыту, өнеркәсіптік ағын суларды сүзу, фармацевтикалық және тағам өнеркәсібіндегі ерітінділерді бөлу саласында қолдануға болады. Жалпы алғанда, жоба нәтижелері экологиялық тұрақты су ресурстарын басқару және нанотехнологиялық материалдарды өндіру салаларында кеңінен пайдаланылуы мүмкін.