The object of research, development or design (in Russian) : Религиозная политика государства в 1940-1990 гг., государственно-конфессиональные отношения

The object of research, development or design (in Kazakh) : 1940-1990 жылдардағы мемлекеттің дін саясаты, мемлекеттік-конфессиялық қатынастар

Aim of work (in Russian) : Цель проекта - на основе выявления и дискурсивного изучения ранее не использовавшихся архивных источников и критического анализа научной литературы исследовать различные аспекты взаимодействия государства с религиозными организациями Казахстана в 1940-1990 годы с целью обобщения исторического опыта и извлечения уроков прошлого, а также подготовки научных публикаций и монографического исследования по проблеме.

Aim of work (in Kazakh) : Жобаның мақсаты – бұрын қолданыста болмаған мұрағат дереккөздерін анықтаумен дискурсивті зерттеу және ғылыми әдебиеттерді сыниталдау негізінде, тарихи тәжірибені жинақтап тұжырымдау және өткен сабақтарды қорытындылау мақсатында 1940-1990 жж. мемлекетпен Қазақстандағы діни ұйымдардың өзара әрекет-қимылының түрлі аспектілерін зерттеу, сондай-аққойылған мәселе бойынша ғылыми жарияланымдармен монографиялық зерттеу дайындау.

Методы исследования (на русском) : В работе с архивными источниками и научной литературой применялись следующие методы: выявление и систематизация источников; дискурсивный анализа источников; структурно-системный и историко-сравнительный; проблемно-хронологический; историко-генетический; диахронный метод, методы политико-правового и статистического анализа.

Методы исследования (на казахском) : Мұрағат көздерімен және ғылыми әдебиетпен жұмыста келесі әдістер қолданылды: дереккөздерді анықтау және жүйелеу; дереккөздерді дискурсивті талдау; құрылымдық-жүйелік және тарихи-салыстырмалы; проблемалық-хронологиялық; тарихи-генетикалық; диахрондық әдіс, саяси-құқықтық және статистикалық талдау әдістері.

Obtained results and novelty (in Russian) : Обозначены основные черты советского религиозного законодательства: недостаточная оформленность, порождавшая коллизии в правоприменении законов на местах; многоаспектный характер нормативной базы, регламентирующей все сферы религиозной жизни; нацеленность на тотальный контроль религиозных общин госорганами, ограничение свободы вероисповедания и пропаганду атеизма. В сравнительном аспекте изучены религиозные практики верующих Казахстана, контролируемые государством через Уполномоченных СДР. Мусульмане и православные (РПЦ) исполняли религиозные обряды в рамках дозволенного. Не признававшие советское законодательство католики, СЦЕХБ, АСД, пятидесятники проводили богослужения нелегально. Встроенные в культурные контексты религиозные практики соблюдались в быту и повседневной жизни. Доказана несостоятельность стереотипа советской исторической науки о свободе совести в стране. Политика государства по сохранению религиозных памятников и святых мест, паломничеству в Мекку носила ограничительный характер. Определенную роль в создании атмосферы противостояния религии и государства играло местное партийно-государственное чиновничество. Государство контролировало контенты разрешенных к изданию религиозных журналов мусульман и православных РПЦ, устанавливало лимит их количества. Протестные издания религиозных меньшинств преследовались. Госконтроль издательской деятельности был механизмом манипулирования религиозными организациями. Использованы неизвестные ранее архивные источники.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Кеңестік діни заңнамасының белгілері: заңдарды жергілікті қолдану мәселелерін шешуде құқықтық қайшылықтарды тудырған жеткіліксіз ресімделуі; қоғамның діни өмірінің барлық салаларын реттейтін заңнамалық нормативтік базаның көп деңгейлі сипаты; өкіметтін діни бірлестіктерді толық бақылауға және атеизмді насихаттауға бағытталуы. Салыстырмалы түрде Діни істер бойынша уәкілдер арқылы мемлекет бақылайтын Қазақстан діндарларының діни тәжірибелері зерттелді. Мұсылмандар мен православтар (РПШ) рұқсат етілген шеңберде діни рәсімдерді орындады. Кеңестік заңнаманы мойындамаған католиктер, СЦЕХБ, АСД, пятидесятниктер заңсыз ғибадат етті. Мәдениетке енгізілген діни тәжірибелер тұрмыста және күнделікті өмірде сақталды. Кеңестік дәуірдің тарих ғылымында елдегі нақты ар-ождан бостандығы туралы мәселені зерттеуде қалыптасқан ескі көзқарастары мен дәлелсіз түсіндіруі дәлелденген. Мемлекеттің діни ескерткіштерді сақтау, мұсылмандардың Меккеге қажылығы бойынша саясаты шектеуші болды. Үкімет жариялауға рұқсат берілген мұсылмандар мен РПШ православтардың діни журналдарының мазмұнын бақылап, олардың санына шектеу қойды. Діни азшылықтардың наразылық басылымдары қудаланды. Баспасөздегі мемлекеттік бақылау діни ұйымдарды манипуляциялаудың тетігі болды. Жергілікті партиялық-мемлекеттік шенеунік дін мен мемлекеттің қарама-қайшылығы жағдайын тудыруда маңызды рөл атқарды. Бұрын белгісіз мұрағат деректері пайдаланылды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Опубликованы: 2 статьи в журналах базы cкопус (Oriental Studies – процентиль 69; Былые годы - процентиль 84), 5 статей в журналах КОКСНВО, 1 статья в республиканском издании, 2 статьи в материалах международных конференций. Подготовлены: один параграф и один раздел итоговой монографии.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Жарияланды: Scopus базасының журналдарында 2 мақала (Oriental Studies – процентиль 69; Былые годы - процентиль 84), ҚР ЖБССҚЕК тізбесіндегі журналдарында 5 мақала, республикалық басылымда 1 мақала, халықаралық конференция материалдарында 2 мақала. Дайындалды: қорытынды монографияның бір тарауы мен бір бөлімі

Level of implementation (in Russian) : Не внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : Жүзеге асырылмаған

Efficiency (in Russian) : Высокая

Efficiency (in Kazakh) : жоғары

Field of application (in Russian) : Отечественная история

Field of application (in Kazakh) : Отан тарихы