The object of research, development or design (in Russian) : Хищные клещи Phytoseiulus persimilis и Amblyseius swirskii

The object of research, development or design (in Kazakh) : Phytoseiulus persimilis және Amblyseius swirskii жыртқыш кенелері

Aim of work (in Russian) : Разработать искусственную питательную среду фитосейид - Phytoseiulus persimilis и Amblyseius swirskii для массового производства, а также внедрение хищных клещей против вредителей тепличных культур с целью получения органической продукции.

Aim of work (in Kazakh) : Phytoseiulus persimilis және Amblyseius swirskii фитосейид кенелерін жаппай өндіруге арналған жасанды қоректік ортаны әзірлеу, сондай-ақ жылыжай дақылдарының зиянкестерімен биологиялық күрес мақсатында жыртқыш кенелерді өндіріске енгізу арқылы органикалық өнім алу

Методы исследования (на русском) : Исследования проводились общепринятыми методами энтомологии и защиты растений в лаборатории полезных насекомых и массового производства ТОО «КазНИИЗиКР им. Ж. Жиембаева». Подбор пищи. В качестве источников питания использованы пептон, дрожжевой экстракт, сухое молоко, желток, мед, гемолимфа Galleria mellonella и яйца фитофагов (Tetranychus turkestani, Sitotroga cerealella, Artemia salina и др.). Условия содержания. Температура 25 °C, влажность 75–85%. На аренах (5×6 см) размещали пары клещей (1 ♀ + 1 ♂), кормили каждые 2 дня, учитывали плодовитость, выживаемость и прожорливость. Расчет показателей: Плодовитость: Пл = N / 2n Отрождение: O = (k − n)/N × 100 Продолжительность жизни: Ж = (N₁ + N₂ + ... N₁₀)/A Статобработка – ANOVA, t-тест, Тьюки, χ². Молекулярная идентификация. Выделение ДНК – набор Qiagen; гены COI и ITS амплифицировались и секвенировались по Сенгеру; анализ выполнен в MEGA 12. Оценка биологической эффективности. В теплицах ТОО «Кавунов Джантор» и КХ "Енбек" проводили выпуск хищных клещей против паутинного клеща, трипсов и тепличной белокрылки. Эффективность определяли по формуле Абботта: E = (A − B)/A × 100.

Методы исследования (на казахском) : Зерттеулер Ж.Жиенбаев атындағы ҚазӨҚжКҒЗИ, пайдалы жәндіктер және биоагенттерді жаппай өндіру зертханасында энтомологияда және өсімдік қорғауда қабылданған жалпы әдістемелер бойынша жүргізілді. Қоректік рацион. Альтернатива ретінде пептон, ашытқы экстракты, құрғақ сүт, жұмыртқа сарыуызы, бал, Galleria mellonella гемолимфасы және фитофагтардың жұмыртқалары (T. turkestani, S. cerealella, A. salina) қолданылды. Көбейтуге арналған шарттар. Температура – 25 °C, ылғалдылық – 75–85%. Әр арендада 1 аналық + 1 аталық кене, әр 2 күн сайын қорек жаңартылып отырды. Өсімталдығы, жұмыртқадан шығуы және тіршілік ету ұзақтығы есептелді. Негізгі формулалар: • Өсімталдық: Пл = N / 2n • Жұмыртқадан шығу: O = (k − n)/N × 100 • Тіршілік ұзақтығы Ж = (N₁ + N₂ + ... N₁₀)/A Алынған мәліметтер ANOVA, t-тест, Тьюки және χ² арқылы өңделді. Молекулалық анықтау. ДНҚ Qiagen жинағымен бөлінді; COI және ITS гендері амплификацияланып, MEGA 12 бағдарламасында талданды. Өндірістік сынақтары. Кавунов КХ «Джантор» және «Еңбек» шаруашылығының жылыжайларында жыртқыш кенелер өрмекші кенеге, трипске және жылыжай аққанаттыларына қарсы жіберілді. Биологиялық тиімділік Аббот формуласы бойынша есептелді: E = (A − B)/A × 100.

Obtained results and novelty (in Russian) : Впервые разработана эффективная искусственная питательная среда для массового разведения Amblyseius swirskii. Оптимизированный состав диеты обеспечил повышение выживаемости, плодовитости и активности хищных клещей. Полученные результаты доказали высокую биологическую эффективность (70–85%) применения фитосейид в тепличных условиях и подтвердили возможность замены химических пестицидов экологически безопасным биологическим методом защиты растений.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Amblyseius swirskii жаппай өсіруге арналған тиімді жасанды қоректік орта алғаш рет әзірленді. Диетаның оңтайлы құрамы анықталып, ол жыртқыш кенелердің өміршеңдігі мен көбею деңгейін айтарлықтай арттырды. Алынған нәтижелер фитосейидтерді жылыжай жағдайында зиянкестерге қарсы қолдану тиімділігін 70–85%-ға дейін көтеретінін дәлелдеді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Установлен оптимальный состав искусственной питательной среды для массового производства Amblyseius swirskii: мёд – 5%, сахароза – 5%, триптон – 5%, дрожжевой экстракт – 10%, яичный желток – 3%, фитопланктон – 2%, дистиллированная вода – 70%. В год можно производить 50–100 млн особей фитосейид. В результате применения фитосейдных клещей численность вредителей снижается на 70–85%, применение химических пестицидов сокращается.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Amblyseius swirskii жаппай өндіру үшін жасанды қоректік ортаның оңтайлы құрамы анықталды: бал – 5%, сахароза – 5%, триптон – 5%, ашытқы экстракты – 10%, жұмыртқа сарыуызы – 3%, фитопланктон – 2%, су – 70%. Жылына 50-100 млн фитосейид дарағын өндіруге болады. Жыртқыш кенелерді пайдалану нәтижесінде зиянкестердің сан мөлшері 70–85% төмендеп, химиялық пестицидтерді қолдану азайтылады.

Level of implementation (in Russian) : Внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : Енгізілді

Efficiency (in Russian) : Amblyseius swirskii, разведенный на искусственной питательной среде, повысил выживаемость и уровень размножения фитосейидных клещей. Биологическая эффективность использования хищных клещей против сосущих вредителей овощных и декоративных культур, закрытого грунта, достигла 70-85%, в результате чего получена экологически чистая продукция.

Efficiency (in Kazakh) : Жасанды қоректік ортада өсірілген Amblyseius swirskii фитосейид кенелерінің тіршілік қабілеттілігі мен көбею деңгейін арттырды. Жыртқыш кенелерді жылыжайда өсірілетін көкөніс және сәндік дақылдарға зиян келтіретін сорғыш зиянкестерге қарсы пайдаланудың биологиялық тиімділігі 70-85%-ға жетті, нәтижесінде экологиялық таза өнім алынды.

Field of application (in Russian) : Сельское хозяйство, защита растений

Field of application (in Kazakh) : Ауыл шаруашылығы, өсімдік қорғау