The object of research, development or design (in Russian) : Компактные образцы сплавов с эффектом памяти формы на основе системы Ni–Ti–Cu, полученные комбинированной порошковой технологией (механосинтез → искровое плазменное спекание) и предназначенные для работы в исполнительных и сенсорных узлах.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Механосинтез → ұшқынды плазмалық қақтау тізбегі бойынша алынған Ni–Ti–Cu жүйесі негізіндегі пішінді есте сақтау қабілеті бар қорытпалардың тығыз үлгілері, атқарушы және сезгіш тораптарда қолдануға арналған.

Aim of work (in Russian) : Разработка и экспериментальная валидация укороченной технологии получения сплавов Ni–Ti–Cu с управляемым структурно-фазовым состоянием, обеспечивающим стабильный функциональный отклик (обратимая деформация, восстановление формы) при циклических термомеханических нагрузках.

Aim of work (in Kazakh) : Циклдік термомеханикалық жүктемелер жағдайында тұрақты функционалдық жауапты (қайтымды деформация, пішінді қалпына келтіру) қамтамасыз ететін құрылымдық-фазалық күйі басқарылатын Ni–Ti–Cu қорытпаларын алудың ықшамдалған технологиясын әзірлеу және тәжірибелік валидациялау.

Методы исследования (на русском) : Механосинтез в планетарной мельнице; искровое плазменное спекание; рентгеноструктурный анализ; сканирующая электронная микроскопия с энергодисперсионным анализом; термогравиметрия и дифференциальная сканирующая калориметрия; механотермические испытания для оценки параметров «памяти формы» и термоциклической устойчивости.

Методы исследования (на казахском) : Планеталық диірмендегі механосинтез; ұшқынды плазмалық қақтау; рентгенқұрылымдық талдау; энергия-дисперсиялық талдауы бар сканерлеуші электрондық микроскопия; термогравиметрия және дифференциалдық-сканерлеуші калориметрия; «пішінді есте сақтау» параметрлері мен термоцикликалық тұрақтылықты бағалауға арналған механотермиялық сынақтар.

Obtained results and novelty (in Russian) : Сформирована высокодисперсная однородная матрица сплавов Ni–Ti–Cu с целевым сочетанием фаз, обеспечивающим проявление эффекта памяти формы. Установлены причинно-следственные связи «режимы механообработки и спекания → микроструктура → функциональный отклик». Показана возможность стабилизации структуры термообработкой с сохранением обратимости превращений и сужением гистерезиса. Подготовлены регламент и программа исследовательских испытаний для последующего года. Новизна состоит в экспериментально подтверждённой укороченной технологической цепочке и валидации параметров, позволяющих целенаправленно управлять структурным состоянием и функциональными характеристиками сплавов.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Ni–Ti–Cu қорытпаларында пішінді есте сақтауды қамтамасыз ететін фазалардың мақсатты үйлесімі бар біртекті жоғары дисперсті матрица қалыптастырылды. «Механикалық өңдеу және қақтау режимдері → микроқұрылым → функционалдық жауап» арасындағы себеп-салдар байланыстары айқындалды. Түрленулердің қайтымдылығын сақтай отырып, құрылымды термоөңдеу арқылы тұрақтандыру және гистерезисті тарылту мүмкіндігі көрсетілді. Келесі жылға арналған зертханалық сынақтардың регламенті мен бағдарламасы әзірленді. Жаңалығы — технологиялық тізбектің ықшамдалып, құрылымдық күй мен функционалдық сипаттамаларды мақсатты басқаруға мүмкіндік беретін параметрлердің тәжірибелік расталуы.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Композиции на основе Ni–Ti–Cu с регулируемым содержанием меди; однородная, мелкодисперсная микроструктура с контролируемой долей целевых фаз; технологичность укороченного порошкового маршрута, совместимого со стандартной лабораторно-пилотной оснасткой; ориентированность на локальное сырьё и инфраструктуру с потенциалом импортозамещения.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Мыс мөлшері реттелетін Ni–Ti–Cu негізіндегі құрамдар; мақсатты фазалардың үлесі бақыланатын біртекті ұсақ дисперсті микроқұрылым; стандартты зертханалық-пилоттық жабдықпен үйлесімді ықшамдалған ұнтақтық маршруттың технологиялылығы; жергілікті шикізат пен инфрақұрылымға бағдарланған, импортты алмастыру әлеуеті бар шешім.

Level of implementation (in Russian) : Достигнут уровень лабораторной валидации технологии с подготовленной программой доводочных испытаний и макетов функциональных элементов; результаты интегрированы в план пилотных работ на следующий период.

Level of implementation (in Kazakh) : Технология зертханалық деңгейде валидациядан өтті, келесі кезеңге арналған пысықтау сынақтары мен функционалдық тораптардың макеттері бойынша бағдарлама дайындалды; нәтижелер пилоттық жұмыстар жоспарына енгізілді.

Efficiency (in Russian) : Обеспечена стабильность функционального отклика при циклических нагрузках, снижены технологические риски за счёт укороченного маршрута и воспроизводимых режимов, сформированы предпосылки для снижения совокупной стоимости изготовления опытных партий и ускорения перехода к пилотному применению.

Efficiency (in Kazakh) : Циклдік жүктемелер жағдайында функционалдық жауаптың тұрақтылығы қамтамасыз етілді, ықшамдалған маршрут пен қайталанатын режимдер есебінен технологиялық тәуекелдер азайтылды, тәжірибелік партияларды дайындаудың жиынтық құнын төмендетуге және пилоттық қолдануға өтуді жеделдетуге алғышарттар жасалды.

Field of application (in Russian) : Исполнительные и сенсорные устройства для аэрокосмической и автомобильной отраслей, робототехники и медицинской техники; узлы термоуправления, точные приводные системы и измерительные элементы с требованием обратимого деформационного отклика.

Field of application (in Kazakh) : Аэроғарыш және автомобиль өнеркәсібі, робототехника және медициналық техника үшін атқарушы және сезгіш құрылғылар; жылуды басқару тораптары, дәл жетектік жүйелер және қайтымды деформациялық жауап талап етілетін өлшеу элементтері.