The object of research, development or design (in Russian) : Объектом исследования являются подростки в возрасте 15-19 лет, отнесенные по состоянию здоровья к специальным медицинским группам.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысаны – денсаулық жағдайы бойынша арнайы медициналық топтарға жатқызылған 15-19 жастағы жасөспірімдер.

Aim of work (in Russian) : Оценить нутрицонный статус и качество жизни обучающихся, отнесенных к специальным медицинским группам

Aim of work (in Kazakh) : Арнайы медициналық топтарға жатқызылған білім алушылардың нутрициологиялық статусы мен өмір сүру сапасын бағалау

Методы исследования (на русском) : Социально-гигиенические (с применением международных опросников 24 hour recall, SF-36, NEI-VFQ-25, ODI ) и статистические методы (IBM SPSS Statistics 29.0)

Методы исследования (на казахском) : Әлеуметтік-гигиеналық (халықаралық сауалнамаларды: 24 hour recall, SF-36, NEI-VFQ-25, ODI қолдана отырып) және статистикалық әдістер (IBM SPSS Statistics)

Obtained results and novelty (in Russian) : Результаты работы: Изучены нутриционный статус и показатели качества жизни обучающихся специальных медицинских групп, в том числе качество жизни обучающихся с проблемами зрения и проблемами позвоночника. Разработаны основы нутриционной поддержки и инновационная физкультурно-оздоровительная модель для улучшения состояния их здоровья, опубликована статья в журнале, индексируемом в базе данных Scopus. Научная новизна состоит в получении комплексных эмпирических данных о нутриционном статусе и показателях качества жизни обучающихся специальных медицинских групп, на основе которых впервые разработаны и научно обоснованы основы нутриционной поддержки и инновационная физкультурно-оздоровительная модель, направленные на повышение эффективности управления здоровьем и обеспечение устойчивого роста продолжительности активной и здоровой жизни данной категории лиц.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Жұмыс нәтижелері: Арнайы медициналық топтарға жатқызылған білім алушылардың нутрициологиялық мәртебесі және өмір сүру сапасының көрсеткіштері зерттелді, оның ішінде көру қабілеті мен омыртқа жотасында проблемалары бар білім алушылардың өмір сүру сапасы жеке қарастырылды. Олардың денсаулығын жақсарту үшін нутрициологиялық қолдау негіздері және инновациялық дене шынықтыруды сауықтыру моделі әзірленді. Жұмыс нәтижелері бойынша Scopus деректер базасында индекстелетін журналда мақала жарияланды. Ғылыми жаңалығы арнайы медициналық топтарға жатқызылған білім алушылардың нутрициологиялық мәртебесі мен өмір сүру сапасының көрсеткіштері туралы кешенді эмпирикалық деректерді алумен негізделеді. Осы деректер негізінде аталған санаттағы тұлғалардың денсаулықты басқару тиімділігін арттыруға және белсенді, салауатты өмір сүру ұзақтығының тұрақты өсуін қамтамасыз етуге бағытталған нутрициологиялық қолдау негіздері мен инновациялық дене шынықтыруды сауықтыру моделі алғаш рет әзірленіп, ғылыми негізделді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Конструктивные показатели предлагаемой инновационной физкультурно-оздоровительной модели определяются ее четырехкомпонентной структурой: 1. Диагностический компонент: Ориентирован на комплексную оценку здоровья, включая анализ качества жизни (КЖ) и нутриционного статуса обучающихся СМГ. 2. Целевой компонент: Сфокусирован на методическом и организационном сопровождении учебного процесса по физическому воспитанию для обучающихся СМГ. 3. Процессуальный компонент: Предлагает внедрение разнообразных, научно обоснованных оздоровительных алгоритмов и технологий. 4. Рефлексивно-оценочный компонент: Направлен на непрерывный мониторинг, анализ полученных результатов и сбор обратной связи для оперативной коррекции мероприятий. Технико-экономические показатели предлагаемой инновационной физкультурно-оздоровительной модели определяются снижением заболеваемости, травматизма и положительной динамикой физического здоровья (техническая результативность); статистически значимым повышением качества жизни и улучшением нутриционного статуса (социально-гигиеническая эффективность); ростом охвата специализированным физическим воспитанием и увеличением доли переведенных в подготовительные группы (организационная эффективность); а также за счет предотвращенного экономического ущерба (экономическая целесообразность).

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Ұсынылатын инновациялық дене шынықтыру-сауықтыру моделінің конструктивтік көрсеткіштері оның төрт компонентті құрылымымен анықталады: 1. Диагностикалық компонент: Арнайы медициналық топтардағы (АМТ) білім алушылардың өмір сүру сапасын (ӨС) және нутрициологиялық статусын талдауды қоса алғанда, денсаулықты кешенді бағалауға бағытталған. 2. Мақсатты компонент: АМТ білім алушылары үшін дене тәрбиесі бойынша оқу процесін әдістемелік және ұйымдастырушылық сүйемелдеуге шоғырланған. 3. Процессуалдық компонент: Әртүрлі, ғылыми негізделген сауықтыру алгоритмдері мен технологияларын енгізуді ұсынады. 4. Рефлексиялық-бағалау компоненті: Іс-шараларды жедел түзету үшін алынған нәтижелерді үздіксіз мониторингілеуге, талдауға және кері байланыс жинауға бағытталған. Ұсынылатын инновациялық дене шынықтыру-сауықтыру моделінің техникалық-экономикалық көрсеткіштері аурушаңдық, жарақаттану деңгейінің төмендеуімен және дене саулығының оң динамикасымен (техникалық нәтижелілік); өмір сүру сапасының статистикалық маңызды жоғарылауымен және нутрициялық статустың жақсаруымен (әлеуметтік-гигиеналық тиімділік); мамандандырылған дене тәрбиесімен қамтудың өсуімен және дайындық топтарына ауыстырылғандар үлесінің артуымен (ұйымдастырушылық тиімділік); сондай-ақ алдын алынған экономикалық залал есебінен (экономикалық орындылық) анықталатын болады.

Level of implementation (in Russian) : Опубликованы 3 статьи в научных журналах, в том числе 1 статья в рецензируемом журнале, индексируемом в базе данных Scopus, 2 статьи в журналах рекомендованных КОКНВО МНВО РК, получен 1 охранный документ (авторское свидетельство).

Level of implementation (in Kazakh) : Ғылыми журналдарда 3 мақала жарияланды, оның ішінде Scopus дерекқорында индекстелетін рецензияланатын журналда 1 мақала, ҚР ҒЖБМ ҒЖБСҚК ұсынған журналдарда 2 мақала, сондай-ақ 1 қорғау құжаты (авторлық куәлік) алынды.

Efficiency (in Russian) : Эффективность работы заключается в повышении безопасности и результативности системы физического воспитания для обучающихся специальных медицинских групп. Это достигается за счет создания научно обоснованной методологической базы, включающей оздоравливающие алгоритмы, что в конечном итоге обеспечивает улучшение качества их жизни и способствует увеличению продолжительности активной и здоровой жизни данной категории лиц.

Efficiency (in Kazakh) : Жұмыстың тиімділігі арнайы медициналық топтардағы білім алушылар үшін дене тәрбиесі жүйесінің қауіпсіздігі мен нәтижелілігін арттыруда болып табылады. Бұл сауықтыру алгоритмдерін қоса алғанда, ғылыми негізделген әдіснамалық базаны құру арқылы қол жеткізіледі, бұл түптеп келгенде олардың өмір сүру сапасын жақсартуды қамтамасыз етеді және осы санаттағы тұлғалардың белсенді әрі салауатты өмір сүру ұзақтығын арттыруға ықпал етеді.

Field of application (in Russian) : медицина, общественное здравоохранение, образование

Field of application (in Kazakh) : медицина, қоғамдық денсаулық сақтау, білім беру