The object of research, development or design (in Russian) : Учебный подкорпус, многоязычный подкорпус, устный подкорпус, подкорпус ошибок, лексико-грамматический словарь и аналитические глаголы казахского языка

The object of research, development or design (in Kazakh) : Қазақ тілінің оқу ішкорпусы, көптілді ішкорпусы, ауызша ішкорпусы, қателер корпусы, лексика-грамматикалық сөздігі және аналитикалық етістіктері

Aim of work (in Russian) : Разработка и усовершенствование подкорпусов Национального корпуса казахского языка как мегапроекта smart-текстов и основы казахоязычного исскуственного интеллекта.

Aim of work (in Kazakh) : Smart-мәтіндердің мегажобасы және қазақ тіліндегі жасанды интеллект негіздері ретіндегі Қазақ тілі ұлттық корпусының ішкорпустарын әзірлеу және жетілдіру.

Методы исследования (на русском) : методы компьютерной лингвистики, технологии разработки параллельных корпусных ресурсов, идентификация, конкорданс, контрастный анализ двуязычного текста; приемы обработки, систематизации, аннотирования, метаязыковой постановки языкового материала, необходимого корпусным ресурсам, учебному корпусу устного языка, культурно-репрезентативных текстов; методы и приемы разработки лексико-грамматического словаря, методы обработки естественного языка обучение (NLP), леммирование грамматических форм глаголов, маркировка, методы различения значения слова в зависимости от контекста для различения омонимов и т. д.

Методы исследования (на казахском) : компьютерлік лингвистика әдістері, параллель корпустық ресурстар әзірлеу технологиялары, екітілді мәтінді сәйкестендіру, конкорданстарға бөлу, контрастивтік талдау; ауызша тіл, мәдени-репрезентативті мәтіндер корпустық ресурстарына, оқу ішкорпусына қажетті тілдік материалды өңдеу, жүйелеу, аннотациялау, метабелгіленімін қою амал-тәсілдері; лексика-грамматикалық сөздік әзірлеу әдіс-тәсілдері, табиғи тілді өңдеудің мәшинелік оқыту (NLP), етістіктің грамматикалық формаларын леммалау, маркерлеу, омонимдерді ажырату үшін сөз мағынасын контекске қарай ажырату әдістері және т.б.

Obtained results and novelty (in Russian) : В соответствии с календарным планом исследования выполнены предусмотренные работы и получены следующие результаты: - разработана казахско-английская сопоставительная грамматика; - разработан казахско-английский грамматический минимум; - собраны записи устной речи людей разных возрастов (1 Тбайт) и образцы местных говоров (500 000 словоупотреблений), выполнены их транскрибация, транскрипция и метаразметка; - подготовлены культурно-семантические и экстралингвистические аннотации для этнокультурных, старокнижных и рекламных текстов, созданы видеоролики по историко-культурной лексике; - сформирована база данных ошибок письма и определены их причины; - аналитические форманты казахского языка распределены по семантическим группам и разработана их модель кодирования; - опубликовано 9 статей в изданиях, рекомендованных КОКСНВО, дополнительно – 12 научных и научно-популярных статей; проведено 5 научно-производственных семинаров и 1 круглый стол.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Зерттеу жұмысы бойынша күнтізбелік жоспарға сәйкес жұмыстар орындалды және төмендегідей нәтижелер алынды: - қазақ–ағылшын салғастырмалы грамматикасы жасалды; - қазақ–ағылшын грамматикалық минимумы құрастырылды; - түрлі жастағы адамдардың ауызекі сөзі (1 Тбайт) мен жергілікті сөйлеу үлгілері (500 000 сөзқолд.) жиналып, транскрибациясы, транскрипциясы, метабелгіленімі жасалды; - этномәдени, ескі кітаби және жарнама мәтіндерінің мәдени-семантикалық, экстралингвистикалық белгіленімдері әзірленді, тарихи-мәдени сөздерге бейнероликтер жасалды; - жазудағы қателер базасы жинақталып, себебі анықталды; - қазақ тіліндегі аналитикалық форманттар мағыналық топтарға ажыратылып, кодтау моделі жасалды; - ҒЖБССҚК ұсынған басылымдарда 9 мақала, қосымша 12 ғылыми және ғылыми-көпшілік мақалалар жарияланды; 5 ғылыми-өндірістік семинар, 1 дөңгелек үстел өткізілді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : не предусмотрено

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : қарастырылмаған

Level of implementation (in Russian) : не внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : енгізілмеген

Efficiency (in Russian) : Разработанный в результате проекта параллельный внутрикорпус служит повышению эффективности процесса обучения государственному языку, развитию сферы переводоведения, формированию национальной идентичности. Усовершенствованный корпус устного языка, культурно-репрезентативный подкорпус и учебный подкорпус Национального корпуса казахского языка (НККЯ) могут решить вопросы, связанные с языковой политикой; способствует увеличению количества лингвистических исследований, существенному упрощению процесса обработки языкового материала, проведению процесса цифровизации на казахском языке и повышению степени достоверности и объективности лингвистических исследований, укреплению научно-теоретической базы государственного языка; разработке предпосылок отраслевых или межотраслевых исследований, связанных с языком, представителям казахского этнокультурно-языкового сообщества и данной ассоциации и др. позволяет выявить системы знаний, не приобретенные до научной формы; способствует укреплению деятельности казахского языка как языка межкультурного общения в РК, повышению имиджа не только на республиканском, но и на международном культурном уровне.

Efficiency (in Kazakh) : Жоба нәтижесінде әзірленген параллель ішкорпус мемлекеттік тілді оқыту үдерісінің тиімділігін арттыруға, аударматану саласын дамытуға, ұлттық бірегейлікті қалыптастыруға қызмет етеді. Қазақ тілі ұлттық корпусының (ҚТҰК) жетілдірілген ауызша тіл, мәдени-репрезентативті мәтіндер және оқу ішкорпустары тіл саясатына қатысты мәселелерді шешуге; лингвистикалық зерттеулер санын ұлғайтуға, тілдік материалды өңдеу үдерісін айтарлықтай жеңілдетуге, цифрландыру үдерісін қазақ тілінде жүргізуге және лингвистикалық зерттеулердің дәйектілігі мен объективтілік дәрежесін көтеруге, мемлекеттік тілдің ғылыми-теориялық базасын нығайтуға септігін тигізеді; тілмен байланысты сала немесе салааралық зерттеулердің алғышартын әзірлеуге, қазақ этномәдени-тілдік қауымдастығы мен осы қауымдастық өкілдері және т.б. бұған дейін ғылыми нысанға алынбаған білім жүйелерін анықтауға жол ашады; қазақ тілінің ҚР-да мәдениетаралық қарым-қатынас тілі ретінде қызметін нығайтуға, республика көлемінде ғана емес, халықаралық мәдени деңгейде имиджін арттыруға сеп болады.

Field of application (in Russian) : Все научные публикации и корпусные ресурсы широко используются в области школы, вуза, бизнеса, компьютерной лингвистики, филологии, информационных технологий.

Field of application (in Kazakh) : Барлық ғылыми жарияланымдар мен корпустық ресурстар мектеп, ЖОО, бизнес саласында, компьютерлік лингвистика, филология, ақпараттық технология салаларында кеңінен қолданылады.