The object of research, development or design (in Russian) : Естественные науки; Науки о земле и окружающей среде. Будут проведены исследования в сельских местностях Акмолинской области по выявлению качества питьевой воды

The object of research, development or design (in Kazakh) : Жаратылыстану ғылымдары; Жер және қоршаған орта туралы ғылымдар. Ақмола облысының ауылдық жерлерінде ауыз судың сапасын анықтау бойынша зерттеулер жүргізілетін болады.

Aim of work (in Russian) : Цель проекта состоит в исследовании и выявлении воздействия изменения климата на качество и доступность воды в степных зонах Казахстана с целью разработки стратегий и рекомендаций для устойчивого управления этими ресурсами, способствующих сельскому хозяйству, экосистемам и обществу в целом.

Aim of work (in Kazakh) : Жобаның мақсаты ауыл шаруашылығына, экожүйелерге және жалпы қоғамға ықпал ететін осы ресурстарды орнықты басқару үшін стратегиялар мен ұсынымдар әзірлеу мақсатында Қазақстанның дала аймақтарындағы судың сапасы мен қолжетімділігіне климаттың өзгеруінің әсерін зерттеу және анықтау болып табылады.

Методы исследования (на русском) : 1. Сбор данных и мониторинг: 2. Выборка данных: 3. Лабораторный анализ; 4. Гидрологическое моделирование; 5. ГИС и дистанционное зондирование; 6. Интервью и опросы заинтересованных сторон; 7. Анализ исторических данных; 8. Статистический анализ.

Методы исследования (на казахском) : 1. Деректерді жинау және бақылау: 2. Деректерді іріктеу: 3. Зертханалық талдау; 4. Гидрологиялық модельдеу; 5. ГАЖ және қашықтықтан зондтау; 6. Мүдделі тараптардың сұхбаттары мен сауалнамалары; 7. Тарихи деректерді талдау; 8. Статистикалық талдау.

Obtained results and novelty (in Russian) : 1. - Оценены качество воды на основе ответов респондентов - населения сельских местностей Акмолинской области. - Оценены качество воды на основе гидрохимического анализа вод из образцов, собранных в сельских местностях Акмолинской области. - Проанализированы данные различных источников информации для выявления тенденций в изменении климата. - Проанализированы и разработаны модель влияния изменения климата на количество и качество вод Акмолинской области. 2. Сопоставлены данные о качестве воды (по анкетам населения и гидрохимическим исследованиям) с данными об изменении климата, чтобы выявить возможные взаимосвязи и разработан модель взаимосвязи. 3. - собраны образцы воды в населеннных пунктах Акмолинской области: в 3 районах (Целингорадском, Зерендинском, Коргалжынском районах), в каждом районе в 6 селах. - проведены гидрохимический анализ вод из образцов, собранных в сельских местностях Акмолинской области, - продолжен мониторинг основных физико-химическиех показателей питьевой воды ежедневно (с помощью населения Citizen Science). 4. Написаны статьи для конференции и подана 1статья в журнал с базы Scopus, промежуточный отчет.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : 1. - Респонденттердің - Ақмола облысының ауылдық жерлеріндегі халықтың жауаптары негізінде судың сапасы бағаланды. - Ақмола облысының ауылдық жерлерінен жиналған үлгілерден алынған суларды гидрохимиялық талдау негізінде судың сапасы бағаланды. - Климаттың өзгеру тенденцияларын анықтау үшін әртүрлі ақпарат көздерінің деректері талданды. - Ақмола облысы суларының саны мен сапасына климаттың өзгеруінің әсер ету моделі талданды және әзірленді. 2. Судың сапасы туралы деректер (халықтың сауалнамалары мен гидрохимиялық зерттеулер бойынша) ықтимал қатынастарды анықтау үшін климаттың өзгеруі туралы мәліметтермен салыстырылды және байланыс моделі жасалды. 3. - Ақмола облысының елді мекендерінің 3 ауданынан су үлгілері жиналды: (Целингорад, Зеренді, Қорғалжын аудандары), әр ауданнан 6 ауылдан. - Ақмола облысының ауылдық жерлерінде жиналған үлгілерден алынған суларға гидрохимиялық талдау жүргізілді, - күнделікті ауыз судың негізгі физика-химиялық көрсеткіштеріне мониторинг жалғасуда (Citizen Science тұрғындарының көмегімен). 4. Конференцияға арналған мақалалар жазылды, Scopus базасынан журналға 1 мақала, аралық есеп берілді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : 1. Гидрологические и климатические характеристики • Среднегодовое количество осадков, мм/год. • Среднегодовая температура воздуха, °С (тенденции за последние 10–30 лет). • Потенциальная эвопатранспирация 2. Количественные показатели водных ресурсов • Общий объём водных ресурсов по источникам (поверхностные, подземные) 3. Качественные показатели (реальные и воспринимаемые) • Концентрации ключевых химических параметров (Ca²⁺, Mg²⁺, Na⁺, Cl⁻, SO₄²⁻, HCO₃⁻, NO₃⁻, pH, TDS). • Соответствие стандартам СанПиН или ВОЗ (% проб, не соответствующих нормативам). • Индекс качества воды (WQI) и его динамика. • Результаты опросов населения о воспринимаемом качестве воды (вкус, запах, прозрачность, наличие осадка). • Частота жалоб на качество воды (% домохозяйств). 4. Инфраструктурные и конструктивные параметры • Количество и состояние водозаборных сооружений, колодцев, скважин • Наличие систем водоочистки и их производительность (м³/сутки). • Доля населения, подключённого к централизованному водоснабжению (%). • Используемые технологии очистки и их эффективность по основным загрязнителям. 5. Технико-экологические показатели устойчивости • Энергоэффективность водоснабжения (кВт·ч/м³). • Количество выбросов/сбросов загрязняющих веществ (мг/л, т/год). • 6. Сводные индикаторы • Разница между воспринимаемым и измеренным качеством воды (% или баллы). • Соотношение реального и воспринимаемого дефицита воды.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : 1. Гидрологиялық, климаттық сипаттамалары • Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері, мм/жыл. • Ауаның орташа жылдық температурасы, °С (соңғы 10-30 жылдағы үрдістер). • Ықтимал эвопатранспирация 2. Су ресурстарының сандық көрсеткіштері •Көздер бойынша су ресурстарының жалпы көлемі (жер үсті, жерасты) 3. Сапалық көрсеткіштер (нақты және қабылданатын) • Негізгі химиялық концентрациялардың параметрлері (Ca2⁺, Mg2⁺, Na⁺, Cl⁻, SO₄2⁻, HCO₃⁻, NO₃⁻, pH, TDS). • СанПиН немесе ДДҰ стандарттарына сәйкестігі (нормативтерге сәйкес келмейтін сынамалардың %). • Су сапасының индексі (WQI), оның динамикасы. • Халықтың судың қабылданатын сапасы туралы сауалнамаларының нәтижелері (дәмі, иісі, т.б.). • Судың сапасына шағымдардың жиілігі (үй шаруашылықтарының %). 4. Инфрақұрылымдық, конструктивтік параметрлер • Су жинау құрылыстарының, құдықтардың, ұңғымалардың саны мен жай-күйі • Су тазарту жүйелерінің болуы, олардың өнімділігі (м3/тәулік). •Орталықтандырылған сумен жабдықтауға қосылған халықтың үлесі (%). •Қолданылатын тазарту технологиялары, олардың негізгі ластаушы заттар бойынша тиімділігі. 5. Тұрақтылықтың техникалық-экологиялық көрсеткіштері • Сумен жабдықтаудың энергия тиімділігі (кВт·сағ/м3). • Ластаушы заттардың шығарындылары/төгінділерінің саны (мг/л, т / жыл). 6. Жиынтық индикаторлар • Судың қабылданған, өлшенген сапасы арасындағы айырмашылық (% немесе ұпайлар). • Нақты, қабылданған су тапшылығының арақатынасы.

Level of implementation (in Russian) : Нет

Level of implementation (in Kazakh) : Жоқ

Efficiency (in Russian) : Индекс эффективности водопользования (Water Efficiency Index). • Индекс устойчивости водного хозяйства (Water Sustainability Index). • Соотношение «реального» и «воспринимаемого» улучшения качества воды (по шкале 0–1 или в %).

Efficiency (in Kazakh) : Суды пайдалану тиімділігінің индексі (Water Efficiency Index). • Су шаруашылығының тұрақтылық индексі (Water Sustainability Index). • Судың сапасын «нақты» және «қабылданған» жақсартудың арақатынасы (0-1 немесе % шкаласы бойынша).

Field of application (in Russian) : Идея проекта включает в себя разработку системы мониторинга и анализа данных о характеристиках водных ресурсов и исследования влияния изменения климата на эти параметры. Это позволит выявить потенциальные проблемы и разработать стратегию для устойчивого управления водными ресурсами в степных зонах РК. Будут рассмотрены как изменение климата может повлиять на качество и количество воды, следовательно на здоровье населения в степных зонах Казахстана (на примере Акмолинской области).

Field of application (in Kazakh) : Жоба идеясы су ресурстарының сипаттамалары туралы деректерді бақылау және талдау жүйесін әзірлеуді және климаттың өзгеруінің осы параметрлерге әсерін зерттеуді қамтиды. Бұл әлеуетті проблемаларды анықтауға және ҚР дала аймақтарында су ресурстарын тұрақты басқару стратегиясын әзірлеуге мүмкіндік береді. Климаттың өзгеруі судың сапасы мен мөлшеріне, демек, Қазақстанның дала аймақтарындағы халықтың денсаулығына әсер етуі мүмкін деп қаралатын болады (Ақмола облысының мысалында).