The object of research, development or design (in Russian) : отвальные медные хвосты

The object of research, development or design (in Kazakh) : мыс қалдықтарын төгу

Aim of work (in Russian) : Цель проекта – разработка технологии и научно-техническое обоснование по повышению качества концентрата из отвальных медных хвостов обогащения, обеспечивающей регенерацию реагентов, экологическую безопасность и получение дополнительных товарных продуктов.

Aim of work (in Kazakh) : Жобаның мақсаты – мыс байыту қалдық хвостарынан концентраттың сапасын арттыруға арналған технология мен ғылыми-техникалық негіздеме әзірлеу. Бұл технология реагенттердің регенерациясын қамтамасыз етіп, экологиялық қауіпсіздікті жоғарылатып, қосымша тауарлы өнімдер алуға мүмкіндік береді.

Методы исследования (на русском) : Экспериментальные исследования проведены в лабораторных условиях. Использованы математические методы планирования эксперимента. Для определения химического состава сырья и продуктов его переработки использовали: атомно-эмиссионную спектрометрию с индуктивно-связанной плазмой (ИСП) Agilent 700-ES; рентгено-флуоресцентную спектрометрию на NITON XL. Дифрактометрический анализ выполнен на «D2 Phaser» фирмы «Bruker». Минералогический анализ выполнен на микроскопе OLYMPUS BX 53 с видеокамерой SIMAGIS XS-3CU.

Методы исследования (на казахском) : Эксперименттік зерттеулер зертханалық жағдайда жүргізілді. Экспериментті жоспарлаудың математикалық әдістері қолданылды. Шикізаттың және оларды өңдеу өнімдерінің химиялық құрамын анықтау үшін біз мыналарды қолдандық: индуктивті байланысқан плазма (ICP) Agilent 700-ES атомдық эмиссиялық спектрометрия; NITON XL құрылғысындағы рентгендік флуоресцентті спектрометрия. Дифрактометриялық талдау Bruker фирмасының D2 фазерінде жүргізілді. Минералогиялық талдау SIMAGIS XS-3CU бейнекамерасы бар OLYMPUS BX 53 микроскопында жүргізілді.

Obtained results and novelty (in Russian) : Изучены физико-химические свойства отвальных медных хвостов обогащения. Установлено, что в пробе содержится: кварц (42,37%), альбит (28,43%), микроклин (1,34%), мусковит (14,2%), парагонит (1,47%), кальцит (7,11%), хлорит (4,04%), анортит (1,03%). Установлена автогенность шихты чернового концентрата с гидроксидом натрия при расходе NaOH до 200% от массы концентрата. В результате автоклавного обогащения извлечение кремния составило 61 % в интервале температур 205 – 240 °C. При спекании чернового концентрата со щелочью в раствор, согласно исследованиям, извлекается до 85% кремния. После водного выщелачивания, обогащение меди и серебра в концентрате происходит в среднем в 1,34 раза. В результате испытаний получен продукт – белая сажа, соответствующая ГОСТу с удельной поверхностью в интервале 100-150 м2/г. Установлены оптимальные условия получения серебра с маркой СрМ75 и железного концентрата. В результате процесса электроэкстракции получена катодная медь с ВТ-97%. Научная новизна работы состоит в разработке способа вскрытия чернового концентрата отвальных медных хвостов и снижение объема за счет удаления из него «пустой породы», а также в разработке многофакторных моделей процесса термохимического обогащения и получения товарных продуктов (белой сажи, катодная медь, серебро, железный концентрат).

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Қалдық мыс хвостарының физика-химиялық қасиеттері зерттелді. Талдау нәтижесінде құрамында: кварц (42,37%), альбит (28,43%), микроклин (1,34%), мусковит (14,2%), марганит (1,47%), кальцит (7,11%), хлорит (4,04%), анортит (1,03%) бар екені анықталды. Натрий гидроксиді қосылғанда (NaOH мөлшері концентрат массасының 200%-на дейін) қара концентрат қоспасының автогендігі анықталды. Автоклавты байыту нәтижесінде кремнийдің алыну үлесі 205–240 °C температура аралығында 61% болды. Қара концентратты сілтімен күйдіру кезінде ерітіндіге кремнийдің шамамен 85%-ы өтетіні анықталды. Сулы шаймалау және мыс пен күмісті байыту кезінде олардың құрамдағы мөлшері орта есеппен 1,34 есеге артты. Зертханалық сынақтар нәтижесінде өнім ретінде ГОСТ талаптарына сай ақ күйе (ақ сажа) алынды, оның меншікті беті 100–150 м²/г аралығында. Сондай-ақ, күмістің СРм75 маркасы мен темір концентратын алу шарттары анықталды. Электролиз процесі нәтижесінде катодты мыс (ВТ-97%) алынды. Зерттеу жұмысының ғылыми жаңалығы – мыс қалдық хвостарынан алынған қара концентратты термохимиялық өңдеу арқылы құрамындағы бос жыныстарды жою және көлемін азайту әдісін жасау, сондай-ақ ақ сажа, катодты мыс, күміс және темір концентратын алу үшін көпфакторлы термохимиялық байыту модельдерін әзірлеу.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Исследования проводили на стандартном оборудовании: на автоклаве периодического действия с системой электронагрева и перемешивания; в муфельной печи, термостатированном реакторе.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : зерттеу жұмыстары стандартты жабдықтарда жүргізілді — электрқыздыру және араластыру жүйесі бар мерзімді әрекеттегі автоклавта, муфель пешінде және термостатталған реакторда.

Level of implementation (in Russian) : не предусмотрено

Level of implementation (in Kazakh) : қарастырылмаған.

Efficiency (in Russian) : использование промышленных отходов, которые воздействуют на окружающую среду химически активными составляющими, и тем самым улучшится экологическая обстановка в районах вследствие высвобождения занятых отходами земель.

Efficiency (in Kazakh) : өнеркәсіптік қалдықтарды пайдалану арқылы қоршаған ортаға әсер ететін химиялық белсенді заттарды азайту, нәтижесінде қалдықтармен жабылған жерлерді босатып, экологиялық жағдайды жақсартуға мүмкіндік береді.

Field of application (in Russian) : Металлургия

Field of application (in Kazakh) : Металлургия