The object of research, development or design (in Russian) : Бактерицидные фильтры для систем воздушной вентиляции закрытых общественных пространств.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Жабық қоғамдық орындардың ауа желдету жүйелеріне арналған бактерицидтік сүзгілер.

Aim of work (in Russian) : Разработать методику получения бактерицидных углерод-кремниевых фильтров, для систем воздушной фильтрации в закрытых общественных пространствах, с целью снижения рисков распространения респираторной инфекции у людей.

Aim of work (in Kazakh) : Адамдардың тыныс алу жолдарының инфекциясының қаупін азайту мақсатында жабық қоғамдық орындарда ауаны сүзу жүйелері үшін бактерицидті көміртекті кремнийлі сүзгілерді алу әдісін әзірлеу.

Методы исследования (на русском) : Исходным материалом носителя предлагаемых к разработке фильтров является углерод-кремниевый сорбент на основе карбонизованной рисовой шелухи, которая уже содержит до 30% оксида кремния. Исследование противовирусной эффективности импрегнированных углерод-кремниевых фильтров на основе карбонизованной рисовой шелухи проведен сертифицированными лабораториями ТОО «НПЦ микробиологии и вирусологии». Исследования антибактериальной и противогрибковой активности проведены в «Казахско-Немецско-Китайской» Международной Научно-исследовательской лаборатории Прикладной Микробиологии КазНУ им. аль Фараби. А также физико-химический характеристики углеро-кремниевых сорбентов исследованы с помощью РФА, ИК, Раман-спектроскопия, СЭМ, BET.

Методы исследования (на казахском) : карбонизделген күріш қауызы негізіндегі көміртекті-кремний сорбенті болып табылады, оның құрамында 30%-ға кремний оксиді бар. Карбонизацияланған күріш қауызы негізіндегі импрегнирленген көміртек-кремний сүзгілерінің вирусқа қарсы тиімділігін зерттеу"Микробиология және вирусология ҒӨО" ЖШС сертификатталған зертханаларында жүзеге асырылды. Бактерияларға және зең саңырауқұлақтарына қарсы белсенділікті зерттеу Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің «Қазақ–Герман–Қытай» қолданбалы микробиология жөніндегі халықаралық ғылыми-зерттеу зертханасында жүргізілді. Сондай-ақ көміртек-кремний сорбенттерінің физика-химиялық сипаттамалары РФА, ИҚ, Раман спектроскопиясы, СЭМ және BET әдістері арқылы зерттелді.

Obtained results and novelty (in Russian) : Новизна проекта - получение бактерицидных фильтров из углерод-кремниевого сорбента на основе карбонизованной рисовой шелухи. Исследовано влияние инактивации импрегнирующего агента на сорбционные характеристики углерод-кремниевого сорбента. Установлено, что импрегнирование углеродного сорбента приводит к росту удельной поверхности от 140 г/м2 до 325 г/м2, удельной объем пор от 0,1256 см3/г до 0,1879 см3/г. Исследование степени импрегнации и влияние на структуру материала фильтра установлено методом ИК и СЭМ. исследовано противовирусная эффективность импрегнированных углерод-кремниевых сорбентов. Установлено, что углерод-кремниевый сорбент импрегнированный 4%-ным противовирусный раствор способен подавлять репродукцию вирусов гриппа на 25%, для получения высоких процентов подавления вируса нужно увеличить концентрация раствора в составе. Разработан и изготовлен испытательный стенд. Изготовлены модельные фильтры из углерод-кремниевого сорбента с параметрами необходимыми для исследования на разработанном испытательном стенде. Исследованы антибактериальная и противогрибковая эффективности импрегнированных углерод-кремниевых модельных фильтров на испытательном стенде. Установлено, что из 4-х исследуемых сорбентов, образец №2 КРШ +50 I2 проявляют наибольшую антибактериальную и противогрибковую эффективность. На финальном этапе научно-исследовательской работы была разработана методики импрегнирования углерод-кремниевых фильтров бактерицидами - хлоргексидин и дубильная кислота

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Жобаның жаңалығы – көміртекті-кремний сорбентінен көміртекті күріш қауызы негізінде бактерицидті сүзгілер шығару. Импрегнациялайтын агенттің инактивациясының көміртек-кремний сорбентінің сорбциялық қасиеттеріне әсері зерттелді. Белгілі болғандай, көміртек сорбентін импрегнациялау арнайы бет көлемінің 140 г/м²-тен 325 г/м²-ге, ал пор көлемінің 0,1256 см³/г-тен 0,1879 см³/г-ге өсуіне әкеледі. Импрегнация деңгейі мен сүзгі материалының құрылымына әсері ИҚ және СЭМ әдістерімен анықталды. Импрегнацияланған көміртек-кремний сорбенттерінің вирусқа қарсы тиімділігі зерттелді. Белгілі болғандай, 4%-дық вирусқа қарсы ерітіндімен импрегнацияланған көміртек-кремний сорбенті тұмау вирусының репродукциясын 25% төмендетуге қабілетті; вирус төмендеу пайызын арттыру үшін ерітіндінің құрамындағы концентрацияны көбейту қажет. Зерттеу үшін сынақ стенді әзірленіп, жасалды. Дайындалған сынақ стендінде зерттеу үшін қажетті параметрлері бар көміртек-кремний сорбентінен модельдік сүзгілер шығарылды. Импрегнацияланған көміртек-кремний модельдік сүзгілерінің антибактериалды және зеңге қарсы тиімділігі сынақ стендінде зерттелді. Белгілі болғандай, төрт зерттелген сорбенттің ішінен №2 КРШ +50 I2 үлгісі ең жоғары антибактериалды және зеңге қарсы тиімділікті көрсетті. Ғылыми-зерттеу жұмысының соңғы кезеңінде көміртек-кремний сүзгілерін бактерицидтермен – хлоргексидин және дубиль қышқылы – импрегнациялау әдістемесі әзірленді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Синтез образцов углерод-кремниевого сорбента проводился в изотермических условиях. Модифицирование образцов проходило во вращающемся реакторе в инертной среде при температуре 650±10 °С, скорости подачи аргона 50 см3/мин, времени контакта 20-30 мин. Схема установки приведена на рисунке 1. Процесс активации проводился следующим образом: газ-активатор (СО2) подавался, начиная с 300 °С, вплоть до выбранной температуры активации (800°С, 450 °С), при которой образец еще выдерживали определенное время. Изготовлен многоканальный фильтр со следующими геометрическими размерами - диаметр 48 мм. и длинной 120 мм. Он пронизан 1000-ю продольных прямоугольных каналов с сечением 1мм2. Таким образом контактная поверхность каналов одного блока составила 480000 мм2 или около половины квадратного метра. Изготовленный фильтр обладает противовирусной, антибактериальной и противогрибковой свойствами.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Көміртекті кремний сорбент үлгілерінің синтезі изотермиялық жағдайда жүргізілді. Үлгілердің модификациясы айналмалы реакторда инертті ортада 650±10 °C температурада, аргон беру жылдамдығы 50 см3/мин және байланыс уақыты 20-30 минутта өтті. Іске қосу процесі келесідей орындалды: активатор газы (СО2) 300 °C-тан бастап, таңдалған белсендіру температурасына дейін (800 °C, 450 °C) жеткізілді, бұл кезде үлгі әлі де белгілі бір уақыт бойы сақталды. Диаметрі 48 мм және ұзындығы 120 мм болатын көп арналы сүзгі алынды. Ол қимасы 1 мм² болатын 1000 бойлық тікбұрышты арналармен тесіледі. Осылайша бір блоктағы арналардың жанасу беті 480 000 мм² немесе шамамен жарты шаршы метрді құрады. Дайындалған сүзгі вирусқа, бактерияларға және зең саңырауқұлақтарына қарсы қасиеттерге ие.

Level of implementation (in Russian) : енгізілмеген

Level of implementation (in Kazakh) : не внедрено

Efficiency (in Russian) : Бактерицидные фильтры для систем воздушной вентиляции закрытых общественных пространств, а также модифицировать работающие системы с фильтрами на основе активированного угля, что значительно снизит потенциальные риски заражения.

Efficiency (in Kazakh) : Жабық қоғамдық орындардың ауаны желдету жүйелеріне арналған бактерицидтік сүзгілер, сондай-ақ инфекцияның ықтимал қаупін айтарлықтай төмендететін белсендірілген көмір негізіндегі сүзгілері бар операциялық жүйелерді модификациялайды.

Field of application (in Russian) : Бактерицидные фильтры для систем воздушной вентиляции закрытых общественных пространств.

Field of application (in Kazakh) : Жабық қоғамдық орындардың ауа желдету жүйелеріне арналған бактерицидтік сүзгілер.