The object of research, development or design (in Russian) : Объектом исследования являются системы теплоснабжения (малые котельные, индивидуальные котельные, отопительные системы в жилых массивах микрорайонов), в которых за счет накопления на внутренней поверхности накипных коррозионных образований снижается теплоотдача потребителю и повышаются энергозатраты.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысаны – жылумен қамтамасыз ету жүйелері (шағын қазандықтар, жеке қазандықтар, тұрғын массивтер мен шағын аудандардың жылыту жүйелері). Бұл жүйелерде құбырлардың ішкі бетінде қақ пен коррозиялық шөгінділердің жиналуы салдарынан тұтынушыға берілетін жылу беру қабілеті төмендеп, энергия шығындары артады.

Aim of work (in Russian) : Цель работы – контроль скорости коррозии на внутренней поверхности трубопроводов, подбор ингибиторов смешанного состава в растворы для удаления коррозионно-накипных образований с поверхности трубопроводов с определенной скоростью циркуляции раствора, апробация процесса утилизации отработанных растворов с последующей рекомендацией к использованию отходов.

Aim of work (in Kazakh) : Жұмыстың мақсаты – құбырлардың ішкі бетінде коррозия жылдамдығын бақылау, аралас құрамды ингибиторларды таңдау және оларды құбырлардың ішкі бетінде жиналған коррозиялық және қақ тәрізді түзілімдерді кетіруге арналған ерітінділерге енгізу, ерітіндінің айналым жылдамдығын анықтау, пайдаланылған ерітінділерді қайта өңдеу процесін сынақтан өткізу және алынған қалдықтарды қолдануға ұсыну.

Методы исследования (на русском) : Исследовательские работы проведены согласно календарного плана и включают следующее: подбор ингибиторов смешанного состава, включающий высокомодульный силикат натрия в растворы для удаления коррозионно-накипных отложений и образования на внутренней поверхности трубопроводов пленок с высокими защитными свойствами, проведение контроля массовых и глубинных показателей скорости коррозии на внутренней поверхности трубопроводов. В ходе проведения исследование и анализов исходных и полученных образцов использована растровыйэлектронный микроскоп JSM-6490LV с системами энергодисперсионного микроанализа INCA Energy и структурный анализ HKL-Basic,атомно-адсорбционный спектрометрContrAA-300 (Германия) с плазменным анализатором от 180 до 900 нм.

Методы исследования (на казахском) : Зерттеу жұмыстары күнтізбелік жоспарға сәйкес жүргізілді және келесілерді қамтиды: – жоғары модульді натрий силикатын қамтитын аралас құрамды ингибиторларды таңдау; – құбырлардың ішкі бетінде қорғаныш қасиеті жоғары үлбір түзетін коррозиялық және қақ шөгінділерін кетіруге арналған ерітінділерді дайындау; – құбырлардың ішкі бетінде коррозияның массалық және тереңдік жылдамдық көрсеткіштерін бақылау. Бастапқы және алынған үлгілерді зерттеу мен талдау барысында JSM-6490LV сканерлеуші электронды микроскопы, INCA Energy энергия-дисперсиялық микроанализ жүйесі, HKL-Basic құрылымдық талдау жүйесі, сондай-ақ ContrAA-300 (Германия) атомдық-абсорбциялық спектрометрі (180–900 нм диапазонында плазмалық талдағышпен) қолданылды.

Obtained results and novelty (in Russian) : Новизной исследования является использование новых комбинаций ингибиторов в процессе циркуляции растворов разной скорости с возможностью создания высокоэффективных защитных пленок на поверхности трубопроводов.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Зерттеудің жаңалығы – әртүрлі айналым жылдамдықтарында ерітінділердің циркуляциясы кезінде жаңа ингибитор комбинацияларын пайдалану арқылы құбырлардың бетінде жоғары тиімді қорғаныш үлбірлерін қалыптастыру мүмкіндігі.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : проведены расчеты потерь металла от коррозии мм/год, созданы предпосылки для снижения расхода топлива на дополнительный нагрев теплоносителя, следовательно, при этом повышения энергоэффективности системы теплоснабжения.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Металлдың коррозиядан жылдық жоғалуын (мм/жыл) есептеу жүргізілді, жылу тасығышты қосымша қыздыруға отын шығынын азайтуға алғышарттар жасалды, соның нәтижесінде жылумен жабдықтау жүйесінің энергия тиімділігі артты.

Level of implementation (in Russian) : Степень внедрения – собрана установка для циркуляции раствора со смешанным составом ингибиторов с заданными скоростями циркуляции, подобран модуль ингибитора силиката натрия в смеси с другими ингибиторами,

Level of implementation (in Kazakh) : Іске асыру дәрежесі – берілген айналым жылдамдықтарында аралас құрамды ингибиторлары бар ерітіндінің циркуляциялық қондырғысы жиналды; натрий силикаты мен басқа ингибиторлардың оңтайлы модулі таңдалды; коррозия салдарынан болатын металлдың жылдық шығындары (мм/жыл) есептелді;

Efficiency (in Russian) : Экономический эффект проекта заключается в подборе эффективных ингибиторов и их смесей для защиты металлической поверхности теплоснабжающего оборудования от коррозии, способствующий снижению энергозатрат и повышению энергоэффективности тепловых электростанций.

Efficiency (in Kazakh) : Жобаның экономикалық әсері жылу жабдығының металл беттерін коррозиядан қорғауға арналған тиімді ингибиторлар мен олардың қоспаларын таңдауда, сонымен қатар энергия шығындарын азайтуға және жылу электр станцияларының энергия тиімділігін арттыруға бағытталған.

Field of application (in Russian) : Работа имеет фундаментальный характер и направлена на положительное решение задач по снижению энергозатрат в системах теплоснабжения - отопительные котлы, ЖКК, Магистральные трубопроводы Республики Казахстан

Field of application (in Kazakh) : Жұмыс іргелі сипатқа ие және жылумен жабдықтау жүйелерінде – жылыту қазандықтарында, тұрғын үй-коммуналдық кешендерде, Қазақстан Республикасының магистральдық құбырларында энергия шығынын азайту міндеттерін оң шешуге бағытталған.