The object of research, development or design (in Russian) : Дуплексная литая аустенитная нержавеющая сталь CF8.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Дуплексті құйылған аустенитті тот баспайтын болат CF8.

Aim of work (in Russian) : Комплексное исследование радиационно-индуцированной сегрегации, температурного и деформационного влияния на кристаллическую структуру и фазовое состояние нержавеющей стали CF8 в условиях, близких к реакторным.

Aim of work (in Kazakh) : Реакторға ұқсас жағдайларда CF8 баспайтын болаттың кристалдық құрылымына және фазалық күйіне радиациялық индукцияланған сегрегация, температура және деформация әсерлерін жан-жақты зерттеу.

Методы исследования (на русском) : Мессбауэровская спектроскопия, рентгенодифракционный анализ, сканирующая электронная микроскопия.

Методы исследования (на казахском) : Мессбауэр спектроскопиясы, рентгендік дифракциялық талдау, сканерлеуші электрондық микроскопия.

Obtained results and novelty (in Russian) : Проведены исследования аустенитно-мартенситного превращения в стали, подвергнутой холодной пластической деформации при ε = 10-95 %. Изучена кинетика обратного мартенситно-аустенитного превращения в предварительно деформированной (ε = 55%) стали при термическом воздействии в диапазоне температур 300-850 °С. Изучено   '-превращение при имплантации аустенитно-ферритной стали СF8 ионами 57Fe флюнсами 1×1016, 5×1016 и 1×1017 ион/см2. Установлены закономерности влияния имплантации на ближний порядок и стабильность фазового состояния. Изучено обратное '  –превращение при термическом воздействии в интервале температур 300-850 oC в имплантированных образцах стали. Осуществлено облучение образцов стали CF8 ионами 4Не2+ флюенсом 1×1017 ион/см2 и выявлено влияние ионов 4Не2+ на структурные и фазовые превращения. Осуществлена сравнительная оценка температурного, деформационного и радиационного воздействия на структурные и магнитные свойства стали CF8. Научная новизна исследования заключается в установлении особенностей аустенино-мартенситных превращений в дуплексной стали СF8 при деформационном и радиационном воздействиях.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Суық пластикалық деформацияға ε = 10-5% ұшыраған болатта аустениттік-мартенситтік трансформация зерттелді. Алдын ала деформацияланған (ε = 55%) болаттағы кері мартенситтік-аустениттік трансформация кинетикасы 300-850°С температура диапазонында термиялық әсермен зерттелді. 1×1016, 5×1016 және 1×1017 ион/см2 флюенсті 57Fe иондарымен имплантациялау кезінде CF8 аустениттік-ферритті болаттағы   ' трансформациясы зерттелді. Имплантацияның фазалық күйдің тұрақтылығына және қысқа мерзімді тәртібіне әсер ету заңдылықтары анықталды. Имплантацияланған болат үлгілерінде 300-850°C температура диапазонында термиялық өңдеудің   ' кері трансформациясына әсері зерттелді. CF8 болат үлгілері флюенсі 1×1017 ион/см2 болатын 4Не2+ иондарымен сәулеленді және 4Не2+ иондарының құрылымдық және фазалық түрленулерге әсері анықталды. Температураның, деформацияның және радиацияның CF8 болатының құрылымдық және магниттік қасиеттеріне әсерін салыстырмалы бағалау жүргізілді. Зерттеудің ғылыми жаңалығы деформация және радиациялық әсерлер кезіндегі CF8 дуплексті болаттағы аустенит-мартенситтік түрлендірулердің сипаттамаларын анықтау.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Разработана технология получения образцов, дающая возможность изучить влияние деформационного и радиационного воздействия на структуру дуплексной стали CF8 с помощью методов мессбауэровской спектроскопии. Определены оптимальные режимы работы УКП-2-1 и ДЦ-60 для облучения образцов стали. Разработан способ ионной имплантации стали CF8. Установлены особенности структурно-фазовых превращений в образцах стали при деформационном и радиационном воздействиях. Имитационное облучение ускоренными ионами 57Fe является хорошей альтернативой нейтронному облучению и позволяет существенно снизить затраты на проведение исследований радиационного влияния на материалы ядерных установок. Решение задач по улучшению ресурсных характеристик конструкционных материалов предоставит возможность увеличить продолжительность эксплуатации ядерных энергетических установок, что повлечет за собой значительный экономический эффект.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Мессбауэр спектроскопиясы көмегімен CF8 дуплексті болат құрылымына деформация мен сәулеленудің әсерін зерттеуге мүмкіндік беретін үлгілерді алу технологиясы жетілдірілді. Болат үлгілерін сәулелендіру үшін УКП-2-1 және DC-60 сәулелендіргіштерінің оңтайлы жұмыс режимдері оңтайландырылды. CF8 болатты иондық имплантациялау әдісі жетілдірілді. Деформация және радиация әсерінен болат үлгілеріндегі құрылымдық және фазалық түрлендірулердің сипаттамалары анықталды. Жеделдетілген 57Fe иондарымен имитацияланған сәулелену нейтрондық сәулеленуге жақсы балама болып табылады, және ядролық қондырғылардағы материалдарға радиациялық әсерді зерттеуге кететін шығындарды айтарлықтай төмендетуге мүмкіндік береді. Құрылымдық материалдардың қызмет ету мерзімін жақсарту атом электр станцияларының қызмет ету мерзімін арттырады, нәтижесінде айтарлықтай экономикалық пайда әкеледі.

Level of implementation (in Russian) : Не предусмотрено.

Level of implementation (in Kazakh) : Қарастырылмаған.

Efficiency (in Russian) : Проведенные комплексные исследования, включающие пластическую деформацию, ионную имплантацию, отжиг и эффективные методы исследования поверхности позволили получить новые данные о эффекте температурного, деформационного и радиационного воздействия на структурное и фазовое состояние нержавеющей стали CF8, что дает возможность рассчитать эксплуатационный ресурс исследуемой стали.

Efficiency (in Kazakh) : Пластикалық деформация, имплантация, күйдіру және бетті сипаттаудың тиімді әдістерін қоса алғанда, кешенді зерттеулер температураның, деформацияның және сәулеленудің CF8 тот баспайтын болаттың құрылымдық және фазалық күйіне әсері туралы жаңа деректер алынды, бұл зерттелетін болаттың пайдалану ресурсын есептеуге мүмкіндік береді.

Field of application (in Russian) : Дополнительные знания состоянии материалов, подвергнутых высокодозному радиационному воздействию каскадообразующих частиц, могут лежать в основе технологий по созданию новых конструкционных материалов с улучшенными эксплуатационными характеристиками.

Field of application (in Kazakh) : Каскад түзетін бөлшектерден жоғары дозалы сәулеленуге ұшыраған материалдардың күйі туралы қосымша білім өнімділік сипаттамалары жақсартылған жаңа құрылымдық материалдарды жасау технологияларына негіз бола алады.