The object of research, development or design (in Russian) : Трансферт и адаптация сортов льна масличного и долгунца влияние на норма высева и урожайность.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Майлы және талшықты зығыр сорттарын трансферттеу және бейімдеу, олардың себу мөлшері мен өнімділікке әсерін анықтау.

Aim of work (in Russian) : получить масло и волокно высокого качества из льна сортов китайской и казахстанской селекции, путем трансферта и адаптации технологии выращивания льна в условиях Северного Казахстана.

Aim of work (in Kazakh) : Қытай және Қазақстан селекциясындағы зығыр сорттарынан жоғары сапалы май мен талшық алу мақсатында, зығыр өсіру технологиясын трансферттеу және бейімдеу арқылы Солтүстік Қазақстан жағдайына тиімді технологияны қалыптастыру.

Методы исследования (на русском) : В рамках задач проводились следующие учеты и наблюдения в опытах: 1) Определение запасов продуктивной влаги. Определяли запасы продуктивной влаги в почве весовым методом. 2) Определение полевой всхожести семян и сохранности и густоты стояния растений. Полевую всхожесть семян, сохранность и густоту стояния растений учитывали путем подсчета на 4-х фиксированных площадках по 0,25 м2 на всех делянках по полным всходам и перед уборкой согласно методике. 3) Учет урожая зеленой массы. Учет урожая зеленой массы в фазу созревания. 4) Обработка урожайных данных. Урожайные данные были обработаны методом дисперсионного и корреляционного анализа по Доспехову Б.А., а так же с использованием программы Statistic и Anova. 5) Сравнительное изучение льняного масла различных производителей методом ЯМР-спектроскопии; биохимическим методом. 6) Определение волокон.

Методы исследования (на казахском) : Жоба шеңберінде келесі есептер мен бақылаулар жүргізілді: 1. Өнімді ылғал қорының анықтамасы. Топырақтағы өнімді ылғал қоры салмақтық әдіспен анықталды. 2. Далалық өнгіштік пен өсімдік сақталуын анықтау. Далалық өнгіштік, өсімдік сақталуы мен тығыздығы әр делянкада 0,25 м² тұрақты төрт алаңда толық көктеу және жинау алдында әдістемеге сәйкес есептелді. 3. Жасыл масса өнімін есептеу.Жасыл масса өнімі пісу фазасында анықталды. 4. Өнімділік деректерін өңдеу. Өнімділік мәліметтері Доспехов Б.А. әдісі бойынша дисперсиялық және корреляциялық талдаумен, сондай-ақ Statistic және Anova бағдарламалары арқылы өңделді. 5. Әртүрлі өндірушілердің зығыр майын салыстырмалы зерттеу. ЯМР-спектроскопия және биохимиялық әдістер арқылы талдау жүргізілді. 6. Талшық сапасын анықтау.** Тиісті стандарттарға сәйкес зертханалық талдау жүргізілді.

Obtained results and novelty (in Russian) : Анализ экономической эффективности показывает, что рентабельность при возделывании льна масличного и долгунца в основном зависит от сложившейся цены. Наиболее рентабельно производить лен масличного сорта Костанайский янтарь, и лен долгунца зарубежных сортов с нормой высева 12-26 млн шт/га. При такой сочетаний факторов рентабельность составит 84,0 %, а расчетная прибыль 169,8 до 231,4 тыс.тг/га. При значительно меньших показателях качества волокна из масличного льна, по сравнению с качеством короткого и однотипного волокна из льна-долгунца, переработка стеблей масличного льна экономически оправдана. Проект оказывает позитивное влияние на аграрное образование и просвещение: результаты исследований используются в учебном процессе, при подготовке дипломных, магистерских и диссертационных работ, а также в системе повышения квалификации агрономов и фермеров. Кроме того, развитие льноводства как отрасли способствует укреплению продовольственной и сырьевой безопасности, стимулирует перерабатывающую промышленность и способствует развитию экспортного потенциала Казахстана.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Экономикалық тиімділікті талдау нәтижесінде майлы және талшықты зығыр өсірудің рентабельдігі негізінен нарықтық бағаға тәуелді екендігі анықталды. Ең жоғары экономикалық тиімділік майлы зығырдың «Қостанай янтары» сорты мен шетелдік талшықты зығыр сорттарын 12–26 млн дана/га себу мөлшерінде өсіргенде байқалды. Мұндай жағдайларда рентабельдік деңгейі 84,0 %-ға жетіп, есептік пайда 169,8–231,4 мың тг/га құрады. Майлы зығыр талшығының сапасы талшықты зығырға қарағанда төмен болғанымен, оның сабақтарын қайта өңдеу экономикалық тұрғыдан тиімді екендігі дәлелденді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Экономическая эффективность. Применение знаний, научных подходов и эффективных адаптируемых технологических приемов, полученных в результате выполнения данного проекта позволят адаптировать технологию возделывания льна сортов казахстанской и китайской селекции на масло и волокно, для повышения их продуктивность в условиях Северного Казахстана, а также оптимизировать схему качественного и количественного анализа семян льна, для использования потенциала высококачественных сортов китайской селекции при индивидуальном селекционном отборе по комплексу признаков отечественными селекционерами.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Алынған ғылыми нәтижелер мен бейімделетін технологиялық тәсілдерді қолдану қазақстандық және қытайлық селекциядағы зығыр сорттарының май мен талшық өнімділігін арттыруға, сондай-ақ тұқым сапасының сандық және сапалық көрсеткіштерін талдау әдісін жетілдіруге ықпал етеді. Бұл өз кезегінде жоғары сапалы сорттардың әлеуетін толық ашып, Солтүстік Қазақстан жағдайында зығыр өндірісінің экономикалық тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді.

Level of implementation (in Russian) : Применение знаний, научных подходов и эффективных, адаптируемых технологических приёмов, полученных в результате выполнения данного проекта, позволит адаптировать технологию возделывания льна сортов казахстанской, китайской и белорусской селекции (на масло и волокно) для повышения их продуктивности в условиях Северного Казахстана. Кроме того, результаты проекта позволят оптимизировать схему качественного и количественного анализа семян льна с целью более полного использования потенциала высококачественных сортов китайской селекции при индивидуальном селекционном отборе по комплексу хозяйственно ценных признаков отечественными селекционерами. Полевые и лабораторные исследования проводятся на высоком научно-методическом уровне с использованием современного оборудования и актуальных методик анализа. Опытные посевы в производственных условиях организованы с соблюдением всех агротехнических требований и научных рекомендаций, что обеспечивает достоверность и воспроизводимость получаемых данных.

Level of implementation (in Kazakh) : Жоба нәтижесінде алынған ғылыми білім мен тиімді, бейімделетін технологиялық тәсілдерді қолдану арқылы қазақстандық, қытайлық және беларусьтық селекциядағы (май мен талшыққа арналған) зығыр сорттарын өсіру технологиясын Солтүстік Қазақстан жағдайына бейімдеу мүмкіндігі туады. Сонымен қатар, зерттеу нәтижелері зығыр тұқымының сапалық және сандық талдау сызбасын оңтайландырып, қытай селекциясының жоғары сапалы сорттарының әлеуетін отандық селекционерлердің шаруашылық-бағалы белгілер кешені бойынша жеке сұрыптау жұмыстарында неғұрлым тиімді пайдалануға мүмкіндік береді.

Efficiency (in Russian) : Применение знаний, научных подходов и эффективных адаптируемых технологических приемов, полученных в результате выполнения данного проекта позволят адаптировать технологию возделывания льна сортов казахстанской и китайской селекции на масло и волокно, для повышения их продуктивность в условиях Северного Казахстана, а также оптимизировать схему качественного и количественного анализа семян льна, для использования потенциала высококачественных сортов китайской селекции при индивидуальном селекционном отборе по комплексу признаков отечественными селекционерами.

Efficiency (in Kazakh) : Алынған ғылыми нәтижелер мен бейімделетін технологиялық тәсілдерді қолдану қазақстандық және қытайлық селекциядағы зығыр сорттарының май мен талшық өнімділігін арттыруға, сондай-ақ тұқым сапасының сандық және сапалық көрсеткіштерін талдау әдісін жетілдіруге ықпал етеді. Бұл өз кезегінде жоғары сапалы сорттардың әлеуетін толық ашып, Солтүстік Қазақстан жағдайында зығыр өндірісінің экономикалық тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді.

Field of application (in Russian) : Интенсивное земледелие и растениеводство, сельскохозяйственные науки

Field of application (in Kazakh) : Интенсивті егіншілік пен өсімдік шаруашылығы, ауыл шаруашылығы ғылымдары.