The object of research, development or design (in Russian) : широкие атмосферные ливни (ШАЛ)

The object of research, development or design (in Kazakh) : Кең атмосфералық нөсерлер (КАН)

Aim of work (in Russian) : Анализ вклада различных компонент широких атмосферных ливней (ШАЛ) в ионизационный сигнал, создаваемый в рабочем теле ионизационных камер. Разработка и тестирование действующего макета толчковой установки, настройка электронной части системы регистрации.

Aim of work (in Kazakh) : Кең атмосфералық нөсер (КАН) компоненттерінің ионизациялық камералардағы жұмыс ортасында түзілетін иондау сигналына қосатын үлесін талдау. Жұлқылама қондырғысының жұмыс істейтін макетін жасау және тіркеу жүйесінің электрондық бөлігін баптау.

Методы исследования (на русском) : Анализ физической природы взаимодействий вторичных частиц ШАЛ с аргоном по экспериментальным данным, собранным с помощью восьми ионизационных камер. Использование ранее протестированной модели на базе CORSIKA и GEANT4 для теоретического сопоставления. Настройка высокочастотной системы сбора данных на базе АЦП AD7768 и запись сигналов в реальных условиях.

Методы исследования (на казахском) : Сегіз ионизациялық камера арқылы алынған эксперименттік деректерге сүйене отырып, КАН екінші реттік бөлшектерінің аргонмен өзара әрекеттесуінің физикалық табиғатын талдау. Теориялық салыстыру үшін бұрын қолданылған CORSIKA және GEANT4 модельдері пайдаланылды. AD7768 АЦП негізінде жоғары жиілікті деректер жинау жүйесі бапталып, нақты жағдайларда сигналдар жазылды.

Obtained results and novelty (in Russian) : Результаты экспериментальных измерений показали, что основной вклад в ионизационный отклик в аргоне дают адронные компоненты (π⁻, π⁺, p, K) и высокоэнергичные электроны. Мюоны вносят минимальный вклад, что подтвердило необходимость точной селекции сигналов. Смонтирован рабочий макет толчковой установки из 8 ИК, с синхронной высокоскоростной регистрацией сигнала на 8 каналах. Разработана система питания и термостабильная стойка для размещения электроники, что позволило провести сбор данных при отрицательных температурах. Полученные данные станут основой для последующей калибровки системы и алгоритмов восстановления параметров первичной частицы. Новизна работы заключается в экспериментальном подтверждении теоретических моделей и успешной реализации автономной макетной системы в условиях высокогорной станции.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Эксперименттік өлшеулер нәтижесінде аргондағы иондау сигналына негізгі үлесті адрондық компоненттер (π⁻, π⁺, p, K) мен жоғары энергиялы электрондар беретіні анықталды. Мюондар өте аз үлес қосады, бұл сигналдарды нақты іріктеу қажеттілігін растады. 8 ионизациялық камерадан тұратын жұлқылама қондырғысының жұмыс істейтін макеті жиналып, 8 арнада жоғары жылдамдықпен синхронды тіркеу іске асырылды. Электрониканы орналастыру үшін қоректендіру жүйесі және жылу тұрақтандырылған тіркеу стенді жасалды, бұл теріс температура жағдайында деректерді жинауға мүмкіндік берді. Алынған деректер жүйені болашақта калибрлеу мен бастапқы бөлшек параметрлерін қалпына келтіру алгоритмдерін жетілдіру үшін негіз болады. Жаңашылдығы – теориялық модельдердің эксперимент арқылы дәлелденуі және биік таулы станция жағдайында автономды жұмыс істейтін макеттік жүйенің табысты іске асырылуы.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : отсутвуют

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : жоқ

Level of implementation (in Russian) : нет

Level of implementation (in Kazakh) : жоқ

Efficiency (in Russian) : эффективность достижения целей средняя

Efficiency (in Kazakh) : мақсаттарға жетудің тиімділігі орташа денгейде

Field of application (in Russian) : Ядерная физика, Физика элементарных частиц, Физика космических лучей.

Field of application (in Kazakh) : Ядролық физика, Элементар бөлшектер физикасы, Ғарыштық сәулелер физикасы.