The object of research, development or design (in Russian) : В Павлодарской области Республики Казахстан функционируют крупнейшие предприятия по производству алюминия. В настоящее время мировая практика показывает использование менее качественного сырья для производства анодов для электролиза алюминия. Основным источником загрязнения алюминия в данном случае являются асфальтеновые соединения. В асфальтенах концентрируются большое содержание вредных примесей (V, Fe, Si, Ni, Ti и пр.), которые содержаться в анодах, применяемых на электролизных заводах. В основном это связано с использованием «тяжелой» нефти, в составе которой присутствует большое количество асфальтенов. Асфальтены являются основным источником таких соединений как (V, Fe, Ni, Si, и др.). Научно-технический анализ показал, что существующие способы рафинирования первичного алюминия от примесей тяжелых цветных металлов не нашли широкого промышленного применения. Суть проекта заключается в исследовании одностадийного способа комплексной обработки первичного алюминия с целью уменьшения примесей тяжелых металлов за счет использования «активных» зернистых фильтров на основе бора. Результаты проекта позволят выпускать высококачественный алюминий в условиях использования местного низкокачественного сырья для производства анодов электролизного производства алюминия.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Қазақстан Республикасының Павлодар облысында алюминий өндіретін ірі кәсіпорындар жұмыс істейді. Қазіргі уақытта әлемдік тәжірибе алюминий электролизі үшін анодтарды өндіру үшін сапасы төмен шикізаттар пайдаланып жатқаның көрсетеді. Бұл жағдайда алюминийдің ластануының негізгі көзі асфальтен қосылыстары болып табылады. Асфальтендерде электролиз зауыттарында қолданылатын анодтарда кездесетін зиянды қоспалардың (V, Fe, Si, Ni, Ti және т.б.) көп мөлшері шоғырланған. Бұл негізінен құрамында асфальтендердің көп мөлшері бар "ауыр" мұнайды пайдаланумен байланысты. Асфальтендер (V, Fe, Ni, Si, және т.б.) сияқты қосылыстардың негізгі көзі болып табылады. Ғылыми-техникалық талдау көрсеткендей, ауыр түсті металдардың қоспаларынан бастапқы алюминийді тазартудың қолданыстағы әдістері кең өнеркәсіптік қолдануды таппады. Жобаның мәні бор негізіндегі "белсенді" түйіршікті сүзгілерді қолдану арқылы ауыр металдардың қоспаларын азайту мақсатында бастапқы алюминийді кешенді өңдеудің бір сатылы әдісін зерттеу болып табылады. Жобаның нәтижелері алюминийдің электролиз өндірісінің анодтарын өндіру үшін жергілікті төмен сапалы шикізатты пайдалану жағдайында жоғары сапалы алюминий шығаруға мүмкіндік береді.

Aim of work (in Russian) : исследование и разработка комплексной технологии рафинирования первичного алюминия от примесей цветных металлов с применением «активных» зернистых фильтров на основе борной кислоты

Aim of work (in Kazakh) : бор қышқылына негізделген "белсенді" түйіршікті сүзгілерді қолдана отырып, түсті металл қоспаларынан бастапқы алюминийді тазартудың кешенді технологиясын зерттеу және әзірлеу

Методы исследования (на русском) : Для исследования применялись следующие методы исследования: ГОСТ 25086-87 – «Цветные металлы и их сплавы. Общие требования к методам анализа», ГОСТ 24231-80 – «Цветные металлы и сплавы. Общие требования к отбору и подготовке проб для химического анализа»

Методы исследования (на казахском) : Зерттеу үшін келесі зерттеу әдістері қолданылды: ГОСТ 25086-87 - " түсті металдар және олардың қорытпалары. Талдау әдістеріне қойылатын жалпы талаптар", ГОСТ 24231-80 - " түсті металдар мен қорытпалар. Химиялық талдау үшін сынамаларды іріктеуге және дайындауға қойылатын жалпы талаптар"

Obtained results and novelty (in Russian) : Все результаты исследований опубликованы в 13 работах: 2 (двух) статей в зарубежных журналах, индексируемых базой данных Scopus с процентилем 72 и 56 % соответственно; 4 (четырех) статьях в отечественных изданиях, рекомендованных КОКСНВО и приравненных к ним, 1 (одной) монографии, 4 (четырех) международных конференциях, подана 1 (одна) заявка на патент на изобретения РК, защищена диссертационная работа на соискание степени доктора философии (PhD).

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Зерттеудің барлық нәтижелері 13 жұмыста жарияланған: Scopus деректер базасында тиісінше 72 және 56% процентильмен индекстелген 2 (екі) мақала; КОКСНВО ұсынған және оларға теңестірілген отандық басылымдардағы 4 (төрт) мақала, 1 (бір) монография, 4 (төрт) халықаралық конференция, 1 (бір) ҚР өнертабыстарына патентке өтінім, философия докторы (PhD) дәрежесін алу үшін диссертациялық жұмыс қорғалған.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Перевод предприятия на 100% использование нефтяного кокса с повышенным содержанием ванадия (104 тысячи тонн), стоимость которого ниже на рынке на 10 - 30% годовая экономия составит до 109 миллионов тенге. Расход материалов на одну тонну алюминия включает борную кислоту, лингосульфанат и электроэнергию. Годовые дополнительные затраты составят 18,3 миллиона тенге (18,41 до 137,0 долларов США на одну тонну алюминия), в зависимости от конкретных условий производства. Затраты на приобретение индукционных установок в количестве четырех штук и вспомогательного оборудования составят до 124,0 миллиона тенге со сроком эксплуатации до 7 лет. Разовые капитальные затраты по организации дополнительного участка очистки алюминия от ванадия составят до 39 миллионов тенге. Ежегодные затраты на оплату труда составят до 34 миллионов тенге. Таким образом, суммарные ежегодные общие затраты составят 68,1 миллиона тенге (при сроке амортизации оборудования до 7 лет). Таким образом, ежегодная экономия от внедрения комплексной технологии и организации производства на отечественном нефтяном коксе составит до 46,7 миллиона тенге.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Кәсіпорынды 100% - ға ауыстыру құрамында ванадий мөлшері жоғары (104 мың тонна) мұнай коксын пайдалану, оның құны нарықта 10-30% - ға төмен жылдық үнемдеу 109 миллион теңгеге дейін құрайды. Бір тонна алюминийге арналған материалдарды тұтыну бор қышқылын, лингосульфанатты және электр энергиясын қамтиды. Жылдық қосымша шығындар өндірістің нақты жағдайларына байланысты 18,3 миллион теңгені (алюминийдің бір тоннасына 18,41-ден 137,0 АҚШ долларына дейін) құрайды. Төрт дана индукциялық қондырғылар мен қосалқы жабдықтарды сатып алуға жұмсалатын шығындар пайдалану мерзімі 7 жылға дейін 124,0 миллион теңгені құрайды. Алюминийді ванадийден тазартудың қосымша учаскесін ұйымдастыру бойынша біржолғы күрделі шығындар 39 миллион теңгеге дейін құрайды. Жыл сайынғы еңбекақы шығындары 34 миллион теңгені құрайды. Осылайша, жыл сайынғы жиынтық жалпы шығындар 68,1 миллион теңгені құрайды (жабдықтың амортизация мерзімі 7 жылға дейін). Осылайша, кешенді технологияны енгізуден және отандық мұнай Кокс өндірісін ұйымдастырудан жыл сайынғы үнемдеу 46,7 миллион теңгені құрайды.

Level of implementation (in Russian) : На данный момент оптимизирована технология под нужды малого предприятия по очистке алюминия фильтрами с активной поверхностью

Level of implementation (in Kazakh) : Қазіргі уақытта белсенді беті бар сүзгілермен алюминийді тазарту бойынша шағын кәсіпорынның қажеттіліктері үшін технология оңтайландырылды

Efficiency (in Russian) : Разработанная технология позволит использовать местное сырье для производства алюминия с повышенным содержанием примесей цветных металлов

Efficiency (in Kazakh) : Әзірленген технология құрамында түсті металдар қоспалары жоғары алюминий өндіру үшін жергілікті шикізатты пайдалануға мүмкіндік береді

Field of application (in Russian) : Областью применения результатов проекта является металлургическая отрасль

Field of application (in Kazakh) : Жобаның нәтижелерін қолдану саласы металлургия саласы болып табылады