The object of research, development or design (in Russian) : гиперкомпактные области HII G301.1364–00.224AB и другие аналогичные источники

The object of research, development or design (in Kazakh) : HII G301.1364–00.224AB облыстарының гиперкомпактты аймақтары және басқа ұқсас көздер.

Aim of work (in Russian) : Целью проекта является всестороннее исследование ГК областей HII G301.1364–00.224AB и других аналогичных источников путем изучения их морфологии, кинематики и динамики с использованием наблюдений радиорекомбинационных и молекулярных линий излучения на Атакамской большой миллиметровой/субмиллиметровой решетке (ALMA) для объяснения эволюционных стадий формирования массивных звезд и их взаимодействия со средой.

Aim of work (in Kazakh) : Жобаның мақсаты – HII G301.1364–00.224AB облыстарының гиперкомпактты аймақтары және басқа ұқсас көздерді морфологиясын, кинематикасымен және динамикасын зерттеу арқылы жан-жақты зерттеу, бұл үшін радиорекомбинациялық және молекулалық сәуле шығару сызықтарын бақылауды Атакама үлкен миллиметрлік/субмиллиметрлік массиві (ALMA) арқылы пайдалану, сол арқылы массивті жұлдыздардың қалыптасу эволюциялық кезеңдерін және олардың ортамен өзара әрекеттесуін түсіндіру.

Методы исследования (на русском) : Теоретические и экспериментальные исследования по проблемам звездообразования массивных молодых звездных объектов: формирование условий выборки объектов исследования, обработка наблюдательных данных, разработка программного пакета для построения различных диаграмм и вычисления основных параметров; анализ и интерпретация полученных результатов исследования.

Методы исследования (на казахском) : Массивтік жас жұлдызды объектілердің түзілу мәселелері бойынша теориялық және эксперименттік зерттеулер: зерттеу объектілерін таңдау шарттарын қалыптастыру, бақылау деректерін өңдеу, түрлі диаграммаларды тұрғызу және негізгі параметрлерді есептеу үшін бағдарламалық пакет әзірлеу; алынған зерттеу нәтижелерін талдау және интерпретациялау.

Obtained results and novelty (in Russian) : В подотчетный период для выполнения исследований по горячим ядрам и другим аналогичным объектам: - получены данные наблюдений на Атакамской большой миллиметровой/субмиллиметровой решетке (ALMA), 25-метрового телескопа в Нань-Шане, 14-метрового миллиметрового телескопа обсерватории Пурпурной Горы в Китае и 45-метрового телескопа Nobeyama. По горячему ядру G301.1364–00.224AB (RA(J2000)=12h35m35s, DEC(J2000)=-63d02m31s) отобраны наблюдения излучения пылевого континуума и молекулярных линий в направлении гиперкомпактных областей НII.: SO2 (v=0 30(4,26)-30(3,27)) и SO2 (v=0 32(4,28)-32(3,29)), CH3CN (14-13 v=0) и радиорекомбинационной линии H(29)α. Были проведены и обработаны данные по области межзвездной среды Cygnus-X (RA(J2000)=19h58m21,68s, DEC(J2000)=35d12m5,78s): H2СO и радиорекомбинационной линии H110α. - произведена оценка параметров ионизированного газа. Так как водородные радиорекомбинационные линии являются полезным инструментом и спектроскопическим индикатором для изучения областей HII и диффузного распределения ионизированного газа, были исследованы наблюдения в линиях H29a для G301.1364–00.224AB и H110а для области Cygnus-X. Новизна проекта состоит в том, что впервые проанализированы собственные радиоастрономические наблюдения гиперкомпактных областей HII G301.1364–00.224AB и других аналогичных источников. Впервые радиоастрономические данные подвергнуты всестороннему анализу для изучения их свойств, связанных с излучением.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Есеп беру кезеңінде ыстық ядролар мен басқа да осыған ұқсас объектілерде зерттеулер жүргізу үшін: - бақылаулар деректері Атакама үлкен миллиметр/субмиллиметрлік массивінен (ALMA), 25 метрлік Нань-Шань телескобынан, Қытайдағы Күлгін тау обсерваториясының 14 метрлік миллиметрлік телескопынан және 45 метрлік Nobeyama телескопынан алынды. G301.1364–00.224AB ыстық ядросы үшін (RA(J2000)=12h35m35s, DEC(J2000)=-63°02′31″) гиперкомпактты HII аймақтарына бағытталған шаңдық континуум және молекулалық сызықтар бойынша бақылаулар таңдалды: SO₂ (v=0 30(4,26)-30(3,27)) және SO₂ (v=0 32(4,28)-32(3,29)), CH₃CN (14-13 v=0) және H(29)α радиорекомбинациялық сызығы. Cygnus-X жұлдызаралық орта аймағы бойынша (RA(J2000)=19h58m21,68s, DEC(J2000)=35°12′5,78″) H₂CO және H110α радиорекомбинациялық сызығымен деректер жүргізіліп, өңделді. - иондаған газ параметрлері бағаланды. Иондалған газдың параметрлері бағаланды. Сутегі радиорекомбинациялық сызықтары HII облыстарын және иондаған газдың диффузиялық таралуын зерттеу үшін пайдалы құрал және спектроскопиялық көрсеткіш болып табылатындықтан, G301.1364–00.224AB үшін H29α сызықтарындағы және Cygnus-X аймағы үшін H110α сызықтарындағы бақылаулар зерттелді. Жобаның жаңалығы – HII G301.1364–00.224AB гиперкомпактты аймақтарына және басқа да осыған ұқсас дереккөздерге біздің жеке радиоастрономиялық бақылауларымыз алғаш рет талданды. Алғаш рет радиоастрономиялық деректер сәулеленуге байланысты қасиеттерін зерттеу үшін жан-жақты талдауға алынды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Задания данного проекта выполняются в Лаборатории Энергетического Космоса НУ и в лаборатории радиоастрономии КазНУ имени аль-Фараби. Лаборатории оснащены все необходимой современной материально-технической базой и развитой организационной инфраструктурой. Для проведения численных исследований и обработки экспериментальных наблюдений имеется соединенная с всемирной сетью Интернет высокопроизводительная компьютерная техника последнего поколения со всем необходимым программным обеспечением – CASA, GILDAS, Python, Matlab, DS9 и IDL, средства разработки Delphi, Visual C++ и QT SDK, офисные программы, электронная почта. В лабораториях Назарбаев Университета и КазНУ имени аль-Фараби имеются сервера для централизованного хранения всей собранной информации по исследуемым объектам. Сумма, заложенная на 2025 года для реализации проекта освоена и использована по назначению. Произведена оплата труда членам исследовательской группы проекта, включая студентов докторантуры, магистратуры и бакалавриата, а также лиц, осуществляющих организационное сопровождение проекта, с учетом индивидуального подоходного налога и обязательного пенсионного взноса. Все расходы, связанные с командировками за пределы Республики Казахстан, напрямую связанные с проведением исследований, включающие участие в конференциях и научных семинарах, выезды для заключения международного сотрудничества с другими научными организациями, специализирующимися в данной области исследований освоены.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Бұл жобаның тапсырмалары Назарбаев Университетінің энергетикалық ғарыш зертханасында және әл-Фараби атындағы ҚазҰУ физика-инженерлік факультетінің Радиоастрономия зертханасында жүзеге асырылуда. Зертханалар барлық қажетті заманауи құралдармен және дамыған ұйымдық инфрақұрылыммен жабдықталған. Сандық зерттеулер жүргізу және эксперименттік бақылау деректерін өңдеу үшін соңғы буын жоғары өнімді компьютерлік техника бар, ол бүкіләлемдік Интернет желісіне қосылған және қажетті бағдарламалық қамтамасыз етуге ие: CASA, GILDAS, Python, Matlab, DS9, IDL, сондай-ақ Delphi, Visual C++ және QT SDK әзірлеу құралдары, офис бағдарламалары, электрондық пошта қарастырылған. Назарбаев университеті мен әл-Фараби атындағы ҚазҰУ лабораторияларында зерттелетін объектілер бойынша барлық жиналған ақпаратты сақтау үшін орталықтандырылған серверлер бар. 2025 жылға жобаны жүзеге асыруға жоспарланған сома игеріліп, мақсатына сай пайдаланылды. Жобаның зерттеу тобы мүшелеріне, соның ішінде докторантура, магистратура және бакалавриат студенттеріне, сондай-ақ жобаны ұйымдастырушылық жағынан қолдаушыларға еңбек ақылары төленді. Зерттеулерді жүргізумен тікелей байланысты Қазақстан Республикасынан тысқары жерлерге іссапарларға кеткен барлық шығындар, соның ішінде конференциялар мен ғылыми семинарларға қатысу, халықаралық ынтымақтастық үшін басқа ғылыми ұйымдарға сапарлар толықтай игерілді.

Level of implementation (in Russian) : В настоящее время разработанная методика проведения радиоастрономических исследований внедрена в учебный процесс магистратуры и докторантуры специальности «Физика и Астрономия» на физико-техническом факультете КазНУ имени аль-Фараби, в виде отдельных лекций и практических заданий. К участию в проекте привлечены магистранты и докторанты, темы диссертационных работ которых связаны с изучением молодых звездных объектов с большой массой, связанных с гиперкомпактными областями HII.

Level of implementation (in Kazakh) : Қазіргі уақытта радиоастрономиялық зерттеулер жүргізу әдістемесі әл-Фараби атындағы ҚазҰУ физика-техникалық факультетінде «Физика және Астрономия» мамандығы бойынша магистратура және докторантура оқу процесіне жеке дәрістер мен практикалық тапсырмалар ретінде енгізілген. Жобада магистранттар мен докторанттар қатыстырылған, олардың диссертациялық жұмыстары массивтік жас жұлдызды объектілерді, оның ішінде гиперкомпактты HII аймақтарымен байланысты объектілерді зерттеуге бағытталған.

Efficiency (in Russian) : В процессе реализации данного проекта создаются важные предпосылки для интенсификации научных исследований в области вычислительной астрофизики и радиоастрономии. Открытие новой научно-исследовательской лаборатории, а также модернизация материально-технической базы существующей лаборатории, позволят значительно повысить качество наблюдений и улучшить точность обработки данных. Эти изменения обеспечат более эффективное использование ресурсов и методов, что, в свою очередь, приведёт к получению высококачественных научных результатов. Эти результаты будут полезны как для экспериментаторов, занимающихся практическими исследованиями, так и для теоретиков, разрабатывающих модели и гипотезы в данной области. Таким образом, проект создаст платформу для более глубокого понимания процессов, происходящих в ГК областях НІІ, и будет способствовать развитию новых исследований и открытий в астрофизике и радиоастрономии. Ожидаемый научный эффект: наблюдательные данные, которые получены участниками исследовательской группы и будут получены в результате реализации данного проекта, являются новыми и уникальными, их можно будет использовать спустя годы и десятилетия в ходе теоретических исследований в данной области астрофизики и радиоастрономии

Efficiency (in Kazakh) : Осы жобаны жүзеге асыру барысында есептеу астрофизикасы мен радиоастрономия саласындағы ғылыми зерттеулерді интенсификациялау үшін маңызды алғышарттар жасалуда. Жаңа ғылыми-зерттеу лабораториясының ашылуы, сондай-ақ бар лабораторияның материалдық-техникалық базасының жаңартылуы бақылаулар сапасын едәуір арттыруға және деректерді өңдеудің дәлдігін жақсартуға мүмкіндік береді. Бұл өзгерістер ресурстар мен әдістерді тиімдірек пайдалануға жағдай жасап, нәтижесінде жоғары сапалы ғылыми нәтижелер алуға мүмкіндік береді. Алынған нәтижелер практикалық зерттеулермен айналысатын экспериментаторлар үшін де, осы салада модельдер мен гипотезалар әзірлейтін теоретиктер үшін де пайдалы болады. Осылайша, жоба ГК HII аймақтарында жүріп жатқан процестерді тереңірек түсіну үшін платформа қалыптастырып, астрофизика мен радиоастрономияда жаңа зерттеулер мен ашылулардың дамуына ықпал етеді. Күтілетін ғылыми әсер: зерттеу тобының мүшелері алған және осы жобаның нәтижесінде алынатын бақылау деректері жаңа және бірегей; оларды жылдар және ондаған жылдар өткен соң астрофизика мен радиоастрономияның осы саласындағы теориялық зерттеулер барысында қолдануға болады.

Field of application (in Russian) : Астрофизика и радиоастрономия Основными потребителями наблюдательных и теоретических результатов являются ученые - экспериментаторы и теоретики, занимающиеся проблемами астрофизики и радиоастрономии.

Field of application (in Kazakh) : Астрофизика және радиоастрономия Бақылау және теориялық нәтижелердің негізгі тұтынушылары – астрофизика мен радиоастрономия мәселелерімен айналысатын экспериментатор және теоретик ғалымдар.