The object of research, development or design (in Russian) : Модифицированные наночастицами серебра бентонитовые глины Калжатского и Орта Тентекского месторождений, биополимер желатин и лекарственные средства (хлоргексидин и метилурацил) в составе 3D-полимер-глинистых композиционных материалов пролонгированного действия для антимикробных и ранозаживляющих аппликационных форм.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Калжат және Орта Тентек кен орындарының күміс нанобөлшектерімен модификацияланған бентонит саздары, биополимерлі желатин және дәрілік заттар (хлоргексидин мен метилурацил) құрамындағы микробқа қарсы және жараларды емдейтін аппликациялық формаларға арналған ұзақ әсерлі 3D-полимерлі-сазды композициялық материалдар.

Aim of work (in Russian) : разработка многофункционального ранозаживляющего полимер композиционного материала пролонгированного действия, на основе модифицированного наночастицами серебра бентонита, биополимера и активного лекарственного средства.

Aim of work (in Kazakh) : күміс нанобөлшектерімен модификацияланған бентонит, биополимер және белсенді дәрілік зат негізінде ұзақ әсер ететін көпфункционалды жара жазушы полимер-композициялық материалды әзірлеу

Методы исследования (на русском) : модификация глин по методике Д.П.Сало калжатского и орта тентекского месторождений; «зеленый» метод получения наночастиц Ag на основе растительных экстрактов; метод внедрения наночастиц Ag в объем модифицированных бентонитов; Многофункциональный полимер-композиционный материал пролонгированного действия получали на основе водной матрицы из желатина, крахмала и карбоксиметилцеллюлозы с добавлением модифицированных бентонитов месторождений Калжат и Орта Тентек, содержащих наночастицы серебра, синтезированные зелёным методом с использованием экстракта Syzýgium aromáticum. Глины предварительно подвергали очистке и декатионизации по методике Д.П. Сало, затем модифицировали наночастицами серебра сорбционным способом. Формирование плёнки проводили из водного раствора, содержащего 20 % полимерной фазы, 5 % модифицированного бентонита, крахмал (20–40 %), желатин (20–60 %), КМЦ (20–40 %) и смесь глицерина с метилурациловой мазью (3 %) и 0,01 хлоргексидина. Заливку раствора производили в формы толщиной 1,5–2 мм и высушивали при комнатной температуре в течение 8 часов. Физико-химические свойства 3D-ПКМ-ЛС были определены УФ-, ИК-, рентген- спектроскопическими методами исследования. Заряд и размеры частиц исследована на дзета-потенциале Zetasizer NanoZS 90 (Malvern, Англия). Морфологическая характеристика была изучена на сканирующем, просвечивающем микроскопах, оценка антибактериальной активности была проведена с помощью метода диффузии в лунку на агаре.

Методы исследования (на казахском) : Қалжат және Орта Тентек кен орындарының саздарын Д.П. Сало әдісі бойынша модификациялау; өсімдік экстрактылары негізіндегі Ag нанобөлшектерін алудың «жасыл» әдісі; модификацияланған бентониттер көлеміне Ag нанобөлшектерін енгізу әдісі; Ұзақ әсерлі көпфункционалды полимер-композициялық материалды желатин, крахмал және карбоксиметилцеллюлозадан тұратын су матрицасы негізінде, оған Syzýgium aromáticum сығындысын қолдану арқылы жасыл әдіспен синтезделген күміс нанобөлшектері қосылған. Саз алдын ала Д.П. Сало әдістемесі бойынша тазарту және декатиондау процесінен өткізілді, содан кейін сорбциялық әдіспен күміс нанобөлшектерімен модификацияланды. Үлдір 20% полимерлі фазадан, 5% модификацияланған бентониттен, крахмалдан (20–40%), желатиннен (20–60%), КМЦ-дан (20–40%) және глицериннің метилурацил жақпамайымен (3%) және 0,01 хлоргексидинмен қоспасынан тұратын сулы ерітіндімен қалыптастырылды. Ерітіндіні қалыңдығы 1,5–2 мм болатын қалыптарға құйып, 8 сағат бойы бөлме температурасында кептірді. 3D-ПКМ-ДЗ-ның физика-химиялық қасиеттері УФ-, ИҚ- және рентген-спектроскопиялық зерттеу әдістерімен анықталды. Бөлшектердің заряды мен өлшемі Zetasizer NanoZS 90 (Malvern, Англия) дзета-потенциалында зерттелді. Морфологиялық сипаттамасы сканерлеуші және сәулеөткізгіш микроскоптарда зерттеліп, антибактериалдық белсенділікті бағалау агардағы ұяшыққа диффузия әдісі арқылы жүргізілді.

Obtained results and novelty (in Russian) : - Разработан многофункциональный ранозаживляющий полимер-композитный материал пролонгированного действия на основе желатина, кукурузного крахмала, карбоксиметилцеллюлозы и модифицированной бентонитовой глины с наночастицами серебра. - Установлено, что полученный полимер-композитный материал обладает контролируемой гидрофильностью, что обеспечивает эффективное удержание влаги на поверхности раны. Выявлена высокая сорбционная способность материала, а также определена стабильность его структуры при длительном воздействии водной среды, что свидетельствует о равномерном набухании без признаков деструкции. - Определено выраженное антимикробное действие материала против широкого спектра бактерий, обусловленное комплексным сочетанием сорбционных, антисептических и репаративных свойств. Установлена технологическая простота и экологическая безопасность метода производства за счёт использования исключительно природных и биосовместимых компонентов без токсичных и синтетических добавок, что обеспечивает пролонгированное лечебное действие.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : - Желатин, жүгері крахмалы, карбоксиметилцеллюлоза және күміс нанобөлшектері бар модификацияланған бентонит сазы негізінде ұзақ әсерлі көпфункционалды жараларды емдейтін полимер-композитті материал әзірленді. - Алынған полимер-композитті материалдың бақыланатын гидрофилділікке ие екендігі анықталды, бұл жара бетіндегі ылғалды тиімді ұстап тұруды қамтамасыз етеді. Материалдың жоғары сорбциялық қабілеті анықталып, сондай-ақ оның құрылымының сулы ортада ұзақ уақыт әсер ету кезіндегі тұрақтылығы белгіленді, бұл деструкция белгілерінсіз біркелкі ісінуді көрсетеді. - Материалдың сорбциялық, антисептикалық және регенерациялық қасиеттерінің кешенді үйлесуіне байланысты бактериялардың кең спектріне қарсы айқын антимикробтық әсері бар екені анықталды. Тек табиғи және биоүйлесімді компоненттерді улы және синтетикалық қоспаларсыз пайдалану есебінен өндіріс әдісінің технологиялық қарапайымдылығы мен экологиялық қауіпсіздігі белгіленді, бұл ұзаққа созылған емдік әсерді қамтамасыз етеді.Материалдың кең спектрлі бактерияларға қарсы белсенділігі дәлелденді. Өндіріс технологиясы экологиялық таза, улы және синтетикалық қоспаларсыз жүргізіледі.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Установлено, что результаты данного проекта имеют значительную экономическую и научно-техническую значимость для развития отечественной химической, медицинской и материаловедческой науки в Казахстане. Выявлено, что применение природных бентонитовых глин, модифицированных наночастицами серебра, совместно с экологически безопасными биосовместимыми полимер-композитными материалами позволяет создавать инновационные ранозаживляющие продукты с пролонгированным антисептическим и регенеративным эффектом. Определено, что использование «зелёных» синтезов и природных компонентов обеспечивает технологическую простоту, устойчивость и безопасность производства, что в совокупности открывает перспективы для внедрения данных материалов в фармацевтику, медицину и биотехнологии. Данные разработки способствуют повышению конкурентоспособности отечественной продукции и укрепляют позицию Казахстана в области инновационных медицинских и биоматериалов, что будет способствовать развитию новых отраслей и повышения качества жизни населения.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Бұл жобаның нәтижелері Қазақстандағы отандық химия, медицина және материалтану ғылымын дамыту үшін айтарлықтай экономикалық және ғылыми-техникалық маңызға ие екендігі анықталды. Күміс нанобөлшектерімен модификацияланған табиғи бентонит саздарын экологиялық қауіпсіз, биоүйлесімді полимер-композитті материалдармен бірге қолдану ұзақ әсерлі антисептикалық және регенеративтік әсері бар инновациялық жараларды емдеу өнімдерін жасауға мүмкіндік беретіні анықталды. «Жасыл» синтездер мен табиғи компоненттерді пайдалану технологиялық қарапайымдылықты, тұрақтылықты және өндірістің қауіпсіздігін қамтамасыз етеді, бұл тұтастай аталған материалдарды фармацевтикаға, медицинаға және биотехнологияға енгізуге перспективалар ашады. Бұл әзірлемелер Отандық өнімнің бәсекеге қабілеттілігін арттыруға және Қазақстанның инновациялық медициналық және биоматериалдар саласындағы позициясын нығайтуға ықпал етеді, бұл жаңа салаларды дамытуға және халықтың өмір сүру сапасын арттыруға септігін тигізеді.

Level of implementation (in Russian) : Разработанная технология получения многофункционального ранозаживляющего полимер-глинистого композиционного материала пролонгированного действия прошла лабораторные испытания и может быть рекомендована к опытно-промышленному внедрению. Полученные образцы продемонстрировали стабильные физико-химические и антимикробные свойства, соответствующие требованиям к медицинским аппликационным материалам. Методика модификации бентонитов и «зелёного» синтеза наночастиц серебра воспроизводима и адаптируема для масштабирования. Проведение опытно-промышленных испытаний позволит подтвердить эффективность и безопасность технологии, а также подготовить её к внедрению в серийное производство.

Level of implementation (in Kazakh) : Дайындалған көпфункционалды жара жазушы ұзақ әсер ететін полимер-сазды композициялық материал алу технологиясы зертханалық сынақтардан өтіп, жоғары физика-химиялық және антимикробтық қасиеттер көрсетті. Материал медициналық аппликациялық жабындарға қойылатын талаптарға сай келеді, құрылымдық тұрақтылықты, белсенді заттардың бақыланатын бөлінуін және айқын антисептикалық әсерді қамтамасыз етеді. Бентониттерді модификациялау мен күміс нанобөлшектерін «жасыл» әдіспен синтездеудің әзірленген әдістемесі экологиялық қауіпсіздігімен, қайталанымдылығымен және өндірістік жағдайларда масштабтауға бейімділігімен ерекшеленеді. Алынған нәтижелер бұл технологияның Қазақстан Республикасының фармацевтикалық және медициналық өндірісіне енгізуге болашағы зор екенін дәлелдейді. Тәжірибелік-өндірістік сынақтар жүргізу материалдың тиімділігі мен қауіпсіздігін түпкілікті растауға, технологиялық процестің параметрлерін оңтайландыруға және әдістемені сериялық өндіріске дайындауға мүмкіндік береді.

Efficiency (in Russian) : Разработанный в рамках проекта многофункциональный 3D-полимер-глинистый композиционный материал пролонгированного действия показал высокие антимикробные и ранозаживляющие свойства. Использование бентонитов Калжатского и Орта Тентекского месторождений, модифицированных наночастицами серебра, позволило получить экологически безопасный и технологически воспроизводимый материал. «Зелёный» метод синтеза наночастиц серебра на основе растительных экстрактов обеспечил стабильность частиц, отсутствие токсичных побочных продуктов и снижение себестоимости. Материалы характеризуются высокой сорбционной способностью, регулируемой гидрофильностью и устойчивостью структуры при воздействии влаги, что способствует пролонгированному высвобождению лекарственных веществ и ускоренному заживлению ран. Простота технологии и использование местного минерального сырья делают процесс доступным для масштабирования в фармацевтической промышленности Казахстана. Результаты проекта способствуют импортозамещению и формированию национальной базы биоматериалов, а также могут быть использованы для создания других функциональных нанокомпозитов медицинского назначения. Экономическая эффективность достигается за счёт снижения затрат на реагенты, упрощения технологического цикла и применения возобновляемого растительного сырья. Проект имеет высокую научную и прикладную значимость и повышает конкурентоспособность отечественной фармацевтической продукции.

Efficiency (in Kazakh) : Жоба аясында әзірленген көпфункционалды ұзақ әсер ететін 3D-полимер-сазды композициялық материал жоғары антимикробтық және жара жазушы қасиеттер көрсетті. Кәлжат және Орта Тентек кен орындарының бентониттерін күміс нанобөлшектерімен модификациялау экологиялық қауіпсіз әрі технологиялық тұрғыдан қайталанатын материал алуға мүмкіндік берді. Өсімдік экстрактылары негізіндегі «жасыл» синтез әдісі нанобөлшектердің тұрақтылығын, улы қосалқы өнімдердің болмауын және өзіндік құнның төмендеуін қамтамасыз етті. Алынған материалдар жоғары сорбциялық қабілетке, реттелетін гидрофильдікке және ылғал әсеріне төзімді тұрақты құрылымға ие, бұл дәрілік заттардың ұзақ мерзімді босатылуына және жараның тиімді жазылуына ықпал етеді. Технологияның қарапайымдылығы мен жергілікті минералдық шикізатты пайдалану процесті Қазақстанның фармацевтикалық өнеркәсібінде оңай масштабтауға мүмкіндік береді. Жоба нәтижелері импортты алмастыруға және ұлттық биоматериалдар базасын қалыптастыруға ықпал етеді, сондай-ақ медициналық мақсаттағы басқа функционалды нанокомпозиттерді әзірлеуде пайдаланылуы мүмкін. Экономикалық тиімділік реагенттер шығынын азайту, технологиялық процесті жеңілдету және жаңартылатын өсімдік шикізатын қолдану есебінен қамтамасыз етіледі. Жоба жоғары ғылыми және қолданбалы маңызға ие, фармацевтикалық нарықтағы отандық өнімнің бәсекеге қабілеттілігін арттыруға мүмкіндік береді.

Field of application (in Russian) : медицинская и фармацевтическая промышленность, научно-исследовательские учреждения в области медицины и материаловедения, организации здравоохранения, бизнес-сектор республики.

Field of application (in Kazakh) : фармацевтикалық өнеркәсіп, медицина және материалтану саласындағы ғылыми-зерттеу мекемелері, денсаулық сақтау ұйымдары, республиканың бизнес-секторы.