The object of research, development or design (in Russian) : Дитиокарбаматы и амидофосфаты алициклического, ароматического рядов как потенциальные рострегулирующие вещества для зерновых культур (пшеница, ячмень).

The object of research, development or design (in Kazakh) : Дәнді дақылдар (бидай, арпа) үшін потенциалды өсуді реттейтін заттар ретінде алициклді, ароматты қатарлардың дитиокарбаматтары мен амидофосфаттары.

Aim of work (in Russian) : Дальнейшее развитие теории и практики тонкого органического синтеза в области установления строения, реакционной способности и структурных особенностей новых синтетических амидофосфатов и производных дитиокарбонатов, изучение их биологических свойств в качестве потенциальных регуляторов роста и развития растений.

Aim of work (in Kazakh) : Жаңа синтетикалық амидофосфаттар мен дитикарбонат туындыларының құрылысын, реакицялық қабілеттілігі мен құрылымдық ерекшеліктерін құрастыру, сонымен қатар, өсімдіктердің өсуі мен дамуының потенциалды реттегіштері ретінде олардың биологиялық қасиеттерін зерттеу саласында нәзік органикалық синтездің теориясы мен тәжірибесін одан әрі дамыту.

Методы исследования (на русском) : Классические методы органической химии (синтез, перекристализация, дистилляция, колоночная и тонкослойная хроматография), элементный анализ, ИК спектроскопия, спектроскопия ЯМР 1Н, 13С, и 31Р и стандартные процедуры по оценке влияния на приживаемость зерновых культур новых регуляторов роста растений. Для оценки биологической эффективности ростстимулирующего действия биопрепаратов нового поколения проведены лабораторные и полевые мелкоделяночные испытания.

Методы исследования (на казахском) : Органикалық химияның классикалық әдістері (синтез, қайтакристалдау, дистилдеу, бағаналы және жұқа қабатты хроматография), элементтік талдау, ИҚ спектроскопия, ЯМР 1Н, 13С және 31С спектроскопия мен жаңа өсімдіктердің өсу реттегіштерінің дәнді дақылдардың өсіп шығуына әсерін бағалаудың стандартты процедуралары. Жаңа буынды биопрепараттарының өсуін ынталандыратын әсерінің биологиялық тиімділігін бағалау үшін зертханалық және далалық ұсақбөлікті үлгілік сынақтар жүргізілді.

Obtained results and novelty (in Russian) : Разработаны препаративно-оптимальные условия фосфорилирования 1-этинил-1-аминоциклогексана с диалкилфосфористыми кислотами (диметил-, диэтил-, дипропил-, дибутил- и ди(β-хлорэтил)фосфиты) в условиях микроволновой активации (МW 102 Вт, 115оС), время микроволного облучения составило 3-5 минут. Впервые получены и охарактеризованы новые амидофосфаты на основе фениламина и бензиламина с диметил- и диэтилфосфитами в условиях реакции Тодда-Атертона с использованием межфазного катализатора тетра-бутиламмонийбромида. Фосфорилированием м-фенилендиамина диметил-, диэтил-, дипропил-, диизопропил-, дифенилфосфитами проводили в условиях реакции Тодда-Аттертона синтезированы тетраэтил 1,3-фениленбис(фосфорамидат), тетрапропил 1,3-фениленбис(фосфорамидат), тетраизопропил 1,3-фениленбис(фосфорамидат), тетрафенил 1,3-фениленбис(фосфорамидат). Взаимодействием ацетиленовых аминов N-(3-фенилпропин-1-ил)-N-(n-бутил-, анилин, бензил)аминов, полученных в условиях реакции Манниха, с сероуглеродом синтезированы соответствующие калиевые и натриевые соли дитиокарбаматов в виде бледно желтых кристаллов. Установлена биологическая активность новых биопрепаратов на основе дитиокарбаматов и амидофосфатов алициклического и ароматического рядов.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Микротолқынды активтендіру жағдайында (МW 1052 Вт) диалкилфосфор қышқылдардың (диметил-, диэтил-, дипропил-, дибутил- және ди(β-хлорэтил)фосфиттер) 1-этинил-1-аминоциклогексанмен фосфорлануында микротолқынды сәулелену арқылы уақыты 3-5 минутта болатын оңтайлы жағдайлар жасалды. Алғаш рет Тодда-Атертон реакциясы жағдайында тетрабутиламмоний бромидінің фаза-аралық катализаторын қолдану арқылы диметил- және диэтилфосфиттері бар фениламин және бензиламин негізіндегі жаңа амидофосфаттар алынды және сипатталды. м-Фенилендиаминнің диметил-, диэтил-, дипропил-, диизопропил- және дифенилфосфиттермен Тодда-Аттертон реакциясы жағдайында фосфорлану нәтижесінде тетраэтил 1,3-фениленбис (фосфорамидат), тетрапропилолин(1-3, тетрапропилолин), тетраизопропил 1,3-фениленбис (фосфорамидат) және тетрафенил 1,3-фениленбис (фосфорамидат) синтезделді. Манних реакциясы жағдайында алынған ацетиленді аминдер N-(3-фенилпропин-1-ил)-N-(n-бутил-, анилин, бензил)аминдерді күкіртті көміртегімен әрекеттестіру арқылы дитиокарбаматтардың сәйкес калий және натрий тұздары сары кристал түрінде синтезделді. Алициклді және ароматты қатардағы дитиокарбаматтар мен амидофосфаттар негізіндегі жаңа биопрепараттардың биологиялық белсенділігі анықталды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Новые данные в области установления строения, реакционной способности и структурных особенностей синтетических амидофосфатов и производных дитиокарбонатов, биологических свойств в качестве потенциальных регуляторов роста и развития растений.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Синтетикалық амидофосфаттардың және дитиокарбонат туындыларының құрылысы мен реакциялық қабілеттіліктерін және құрылымдық ерекшеліктерін, өсімдіктердің өсуі мен дамуының потенциалды реттеушілері ретіндегі биологиялық қасиеттерін анықтау саласындағы жаңа деректер.

Level of implementation (in Russian) : Получен акт результатов испытаний препаратов, проявивших выраженное ростостимулирующее действие и способных подавлять семенную инфекцию яровой пшеницы и ячменя.

Level of implementation (in Kazakh) : Өсуді ынталандыратын әсері бар және жаздық бидай мен арпа тұқымдарының инфекциясын басуға қабілетті препараттарды сынау нәтижелері туралы есеп алынды.

Efficiency (in Russian) : Синтезированные препараты Акку-1-М и №4 (калий) в концентрации 0,0001% на пшенице, а также Акку-1-М и Акку-36 в концентрации 0,01%, на ячмене продемонстрировали высокую биологическую эффективность против корневой гнили. Препараты оказывали положительное влияние на рост и развитие зерновых колосовых культур, способствовали повышению их урожайности и устойчивости к заболеваниям, передающимся через семена.

Efficiency (in Kazakh) : Синтезделіп алынған Аққу-1-М және №4 (калий) препараттары 0,0001% концентрацияда бидайдың, Аққу-1-М және Аққу-36 препараттары 0,01% концентрацияда арпаның тамырларының шіруіне қарсы жоғары биологиялық тиімділік көрсететіні зерттелді. Препараттар дәнді дақылдардың өсуі мен дамуына, олардың өнімділігін арттыруға және тұқым арқылы берілетін ауруларға төзімділігіне оң әсер ететіні анықталды.

Field of application (in Russian) : сельское хозяйство и научное сообщество

Field of application (in Kazakh) : ауылшаруашылығы және ғылыми қауымдастық.