The object of research, development or design (in Russian) : Объектом исследования являются больные с COVID-19 с лабораторно подтвержденным диагнозом старше 18 лет, но младше 65 лет.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысаны – зертханалық түрде расталған COVID-19 диагнозы бар, жасы 18-ден асқан, бірақ 65-ке толмаған науқастар.

Aim of work (in Russian) : Изучение иммуногенетики, иммунологических параметров, клинических особенностей течения иммунопатологии (инфекционной, аутоиммунной, лимфопролиферативной), у пациентов в отдаленный период после перенесенной SARSCov-2-инфекции.

Aim of work (in Kazakh) : SARSCov-2 инфекциясынан кейінгі алшақ кезеңде науқастарда иммуногенетиканы, иммунологиялық көрсеткіштерді, иммунопатологияның (инфекциялық, аутоиммундық, лимфопролиферативтік) клиникалық ерекшеліктерін зерттеу.

Методы исследования (на русском) : Иммуноферментный анализ, непрямая реакция иммунофлюоресценции, генотипирование, полимеразная цепная реакция реал-тайм.

Методы исследования (на казахском) : Иммуноферменттік талдау, жанама иммунофлуоресценция реакциясы, генотиптеу, реал-тайм полимеразды тізбекті реакция.

Obtained results and novelty (in Russian) : Получены новые данные о клинико-лабораторных особенностях и патогенетических механизмах SARS-CoV-2-ассоциированной патологии, включая кожные васкулиты и постковидный синдром. Впервые установлена прогностическая значимость комплекса лабораторных показателей (анемия, лейкопения, лимфопения, изменения АЛТ, АСТ, билирубина, фибриногена) для оценки тяжести течения COVID-19. Определена диагностическая роль кожных проявлений как раннего клинического признака инфекции и уточнены морфологические критерии их верификации. Выявлена ассоциация генотипа IREB2 rs13180 (CC) с клиническими проявлениями COVID-19 у пациентов с ХОБЛ, что открывает перспективы персонализированного подхода к лечению. Разработана и апробирована программа комплексной респираторной реабилитации (CRM) с применением акупунктуры, обеспечившая достоверное улучшение функции дыхательной системы и физической выносливости пациентов.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : SARS-CoV-2-мен байланысты патологияның, соның ішінде терілік васкулиттер мен постковидтік синдромның клиникалық-зертханалық ерекшеліктері мен патогенетикалық механизмдері туралы жаңа деректер алынды. Алғаш рет COVID-19 ауруының ауырлық дәрежесін бағалау үшін зертханалық көрсеткіштер кешенінің (анемия, лейкопения, лимфопения, АЛТ, АСТ, билирубин, фибриноген өзгерістері) болжамдық маңызы анықталды. Инфекцияның ерте клиникалық белгісі ретінде тері көріністерінің диагностикалық рөлі анықталып, олардың морфологиялық верификация критерийлері нақтыланды. ХОБЛ бар науқастарда COVID-19 клиникалық көріністерімен IREB2 rs13180 (CC) генотипінің ассоциациясы табылды, бұл дербестендірілген ем тәсілін қолдануға мүмкіндік береді. Акупунктураны қолдану арқылы кешенді тыныс алу реабилитациясының (КТР) бағдарламасы әзірленіп, сынақтан өткізілді, нәтижесінде тыныс алу жүйесінің қызметі мен пациенттердің физикалық төзімділігі айтарлықтай жақсарды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : В ходе выполнения научно-исследовательской работы разработана система оценки и реабилитации пациентов, перенесших COVID-19, включающая иммуногенетические, клинико-лабораторные и функциональные параметры. Диагностический модуль, основан на анализе клинических, иммунологических и генетических показателей, включая CD-профиль лимфоцитов, уровни цитокинов, показатели коагулограммы (D-димер, фибриноген) и биохимические маркеры (АЛТ, АСТ, билирубин). Прогностический модуль позволяет выявлять факторы риска неблагоприятных исходов постковидных синдромов, где установлена ассоциация генотипа IREB2 rs13180 (CC) с выраженностью клинических проявлений и поражением дыхательной системы. Реабилитационный модуль, включает программу комплексного респираторного восстановления с применением акупунктуры, направленную на нормализацию дыхательной функции и физической выносливости пациентов. Аналитический модуль, обеспечивает интеграцию лабораторных данных и клинических показателей для построения прогностических критериев тяжести течения заболевания. В целом это позволит: -снизить продолжительность реабилитационного периода в среднем на 20–25%; -повысить эффективность восстановления дыхательной функции на 30–40% при включении акупунктуры; -уменьшить потребность в медикаментозной терапии и частоту госпитализаций в постковидном периоде; -обеспечить экономию затрат на лечение и реабилитацию за счёт немедикаментозных и физиотерапевтических методов

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Зерттеу барысында COVID-19-дан кейінгі науқастарды бағалау және оңалту жүйесі жасалды, оған иммуногенетикалық, клиникалық, зертханалық және функционалдық параметрлер кіреді. Диагностикалық модуль лимфоциттердің CD профилі, цитокин деңгейлері, коагуляция параметрлері (D-димер, фибриноген) және биохимиялық маркерлер (АЛТ, АСТ, билирубин) сияқты клиникалық, иммунологиялық және генетикалық параметрлерді талдауға негізделген. Болжамдық модуль COVID-тен кейінгі синдромдардың жағымсыз нәтижелерінің қауіп факторларын анықтайды, мұнда IREB2 rs13180 (CC) генотипі мен клиникалық көріністердің ауырлығы мен тыныс алу зақымдануының ауырлығы арасындағы байланыс анықталған. Оңалту модуліне пациенттердің тыныс алу функциясы мен физикалық төзімділігін қалыпқа келтіруге бағытталған акупунктураны қолдана отырып, тыныс алуды оңалтудың кешенді бағдарламасы кіреді. Аналитикалық модуль аурудың ауырлығының болжамдық критерийлерін әзірлеу үшін зертханалық деректер мен клиникалық параметрлерді біріктіреді. Жалпы алғанда, бұл: - оңалту кезеңінің ұзақтығын орта есеппен 20-25%-ға қысқартады; - акупунктураны қосқанда тыныс алу функциясын қалпына келтіру тиімділігін 30-40%-ға арттырады; - COVID-тен кейінгі кезеңде дәрілік терапияға қажеттілікті және ауруханаға жатқызу жиілігін азайту; - дәрілік емес және физиотерапия әдістері арқылы емдеу мен оңалтуға жұмсалатын шығындарды үнемдеуді қамтамасыз ету.

Level of implementation (in Russian) : В рамках реализации результатов научно-исследовательской работы в практическую деятельность КГП на ПХВ «Городской ревматологический центр» г. Алматы была внедрена диагностическая методика выявления системных ревматологических аутоиммунных заболеваний с использованием непрямой реакции иммунофлуоресценции и иммуноблоттинга. Указанные методы применяются как скрининговые и подтверждающие тесты при дифференциальной диагностике системных аутоиммунных заболеваний. Высокая чувствительность и специфичность данных методов обеспечивают возможность раннего выявления патологии и своевременного назначения патогенетической терапии, что способствует снижению риска осложнений и повышению эффективности лечения. Кроме того, в рамках внедрения был проведён мастер-класс для врачей на тему: «Постковидная иммунная регуляция и её роль в развитии ревматических заболеваний: диагностика, прогноз и лечение». В ходе обучающего мероприятия медицинские специалисты получили актуализированные знания о механизмах нарушения иммунного ответа в постковидный период, факторах риска формирования ревматических аутоиммунных состояний, а также современных алгоритмах диагностики с применением иммуногенетических и клинико-лабораторных маркеров.

Level of implementation (in Kazakh) : Зерттеу нәтижелерін енгізу аясында, экономикалық басқару құқығындағы мемлекеттік кәсіпорын Алматы "Қалалық ревматология орталығының" тәжірибесіне тікелей емес иммунофлуоресценция және вестерн-блоттингті қолдана отырып, жүйелік ревматологиялық аутоиммундық ауруларды анықтаудың диагностикалық әдісі енгізілді. Бұл әдістер жүйелік аутоиммундық ауруларды дифференциалды диагностикалауда скринингтік және растаушы тесттер ретінде қолданылады. Бұл әдістердің жоғары сезімталдығы мен ерекшелігі патологияны ерте анықтауға және патогенетикалық терапияны уақтылы бастауға мүмкіндік береді, бұл асқыну қаупін азайтуға және емдеу тиімділігін арттыруға көмектеседі. Сонымен қатар, дәрігерлерге арналған «Ковидтен кейінгі иммундық регуляция және оның ревматикалық аурулардың дамуындағы рөлі: диагностика, болжам және емдеу» тақырыбында мастер клас өткізілді. Оқыту іс-шарасы барысында медицина мамандары ковидтен кейінгі кезеңде иммундық жауаптың бұзылуының механизмдері, ревматикалық аутоиммундық жағдайлардың даму қауіп факторлары және иммуногенетикалық және клиникалық зертханалық маркерлерді қолдана отырып, заманауи диагностикалық алгоритмдер туралы жаңартылған білім алды.

Efficiency (in Russian) : Внедрение данных диагностических методик и проведение образовательного мастер-класса обеспечило повышение профессиональной компетентности врачей, совершенствование клинического мышления и улучшение качества маршрутизации и ведения пациентов. Таким образом, достигнут медико-социальный эффект, выражающийся в повышении доступности и качества специализированной ревматологической помощи.

Efficiency (in Kazakh) : Осы диагностикалық әдістерді енгізу және мастер клас (дәрігерлердің кәсіби құзыреттілігін арттырды, клиникалық пікірді жақсартты, пациенттерді бағыттау мен басқаруды жақсартты. Бұл медициналық және әлеуметтік нәтижелердің, соның ішінде мамандандырылған ревматологиялық көмектің қолжетімділігі мен сапасының артуына әкелді.

Field of application (in Russian) : Результаты исследования применимы в клиниках клинической иммунологии, пульмонологии, дерматологии и отделениях медицинской реабилитации. Рекомендации по использованию лабораторных и генетических маркеров, диагностике кожных васкулитов и внедрению комплексных программ реабилитации могут быть включены в клинические протоколы и стандарты оказания медицинской помощи.

Field of application (in Kazakh) : Зерттеу нәтижелері клиникалық иммунология, пульмонология және дерматология орталықтарына, сондай-ақ медициналық оңалту бөлімшелеріне қолданылады. Зертханалық және генетикалық маркерлерді пайдалану, тері васкулитін диагностикалау және кешенді оңалту бағдарламаларын енгізу бойынша ұсыныстарды клиникалық хаттамалар мен медициналық көмек стандарттарына енгізуге болады.