The object of research, development or design (in Russian) : носоглоточные смывы, сыворотки крови, изоляты вирусов гриппа.

The object of research, development or design (in Kazakh) : танау мұрын сынамалары, қан сарысуы, вирус изоляты

Aim of work (in Russian) : Изучение циркулирующих в Казахстане возбудителей респираторных вирусных инфекций с использованием методов NGS секвенирования для получения новых знаний об эволюции респираторных вирусов и их пандемического потенциала.

Aim of work (in Kazakh) : Респираторлық вирустардың эволюциясы және олардың пандемиялық әлеуеті туралы жаңа білім алу үшін NGS секвендеу әдістерін пайдалана отырып, Қазақстанда айналымдағы респираторлық вирустық инфекциялардың қоздырғыштарын зерттеу.

Методы исследования (на русском) : Сбор биологического материала, ОТ-ПЦР в режиме реального времени, изоляция и культивирование вируса в системе развивающихся куриных эмбрионов и культуре клеток MDCK, РТГА, ИФА, метагеномный анализ, методы математической статистики.

Методы исследования (на казахском) : Биологиялық материалды жинау, нақты уақыт режимінде ПТР анықтау, дамып келе жатқан тауық эмбриондары жүйесінде және MDCK жасуша культурасында вирусты оқшаулау және өсіру, ГАТР, ИФТ, метагеномдық талдау, математикалық статистика әдістері.

Obtained results and novelty (in Russian) : Проведен мониторинг разнообразия возбудителей ОРВИ, циркулирующих в Казахстане. Для этого в различных регионах Казахстана проведен сбор биологических образцов (назальные смывы и сыворотки крови) с последующим их анализом с помощью молекулярных методов (ПЦР) для подтверждения наличия генетического материала возбудителей ОРВИ. Сыворотки крови исследованы в ИФА и РТГА. В результате изучения способности эпидемически значимых респираторных патогенов размножаться в различных системах культивирования вирусов (РК, КК) изолированы два гемагглютинирующих агента, идентифицированные как вирусы гриппа А/H1N1 pdm2009. Изучены гемагглютинирующая и инфекционная активности изолятов и штаммов из лабораторной коллекции вирусов гриппа. С применением методов секвенирования нового поколения начато изучение молекулярно-биологических особенностей изолированных респираторных вирусов (образцов). Обнаружены последовательности риновирусов, вирусов гриппа A, SARS-CoV-2. Получены последовательности восьми генов вирусов гриппа A/H3N2 2024 г. и A/H1N1- 2025 г. Последовательности вируса гриппа A/H3N2 2024 г. идентифицированы как штаммы из клады 3C.2a1b.2a.2a.3a.1.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Қазақстанда айналымда жүрген ЖРВИ қоздырғыштарының әртүрлілігіне мониторинг жүргізілді. Ол үшін Қазақстанның әртүрлі өңірлерінде ЖРВИ қоздырғыштарының генетикалық материалының бар-жоғын растау үшін биологиялық үлгілерді (мұрын шайындылары мен қан сарысулары) жинау, кейіннен оларды молекулалық әдістердің (ПТР) көмегімен талдау жүргізілді. Қан сарысулары ИФА және РТГА-да зерттелген. Эпидемиялық маңызды респираторлық патогендердің вирустарды өсірудің әртүрлі жүйелерінде (ҚР, КК) көбею қабілетін зерттеу нәтижесінде А/H1N1 pdm2009 тұмауы вирустары ретінде анықталған екі гемагглютинациялаушы агент оқшауланған. Тұмау вирустарының зертханалық коллекциясынан изоляттар мен штамдардың гемагглютинациялық және инфекциялық белсенділігі зерттелді. Жаңа буын секвенирлеу әдістерін қолдана отырып, оқшауланған респираторлық вирустардың (үлгілердің) молекулалық-биологиялық ерекшеліктерін зерттеу басталды. Риновирустар, А тұмауы вирустары, SARS-CoV-2 тізбегі анықталды. 2024 a/H3N2 тұмау вирусының сегіз генінің тізбегі алынды және 2025 A / H1N1-2024 a/H3N2 тұмау вирусының тізбегі 3C.2a1b.2a.2A.3a. 1 класының штамдары ретінде анықталды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Работы выполнены в соответствии с календарным планом на базе лаборатории биохимии вирусов ТОО «НПЦ Микробиологии и вирусологии». Результаты молекулярного и серологического скрининга образцов указывают на циркуляцию в исследованный период в популяции собак Казахстана вируса гриппа типа A с преобладанием подтипа H1 pdm. Метагеномный анализ выявил наличие как вирусных (0,03%), так и бактериальных (29%) инфекций.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Жұмыс кестеге сәйкес «Микробиология және вирусология ғылыми-өндірістік орталығы» ЖШС вирустар биохимиясы зертханасының базасында жүргізілді. Үлгілердің молекулярлық және серологиялық скринингінің нәтижелері H1 pdm кіші түрі басым болатын А типті тұмау вирусы, Қазақстан иттерінің популяциясында айналымында анықталды. Метагеномдық талдау нәтижесі вирустық (0,03%) және бактериялық (29%) инфекциялардың болуын айқындады.

Level of implementation (in Russian) : Разрабатываются методические рекомендации.

Level of implementation (in Kazakh) : Әдістемелік ұсынымдар әзірленуде.

Efficiency (in Russian) : Эффективность выполнения проекта определяется возможностью научно-обоснованного прогнозирования эпидемических ситуаций для своевременных превентивных мер. Задачи, предусмотренные календарным планом выполнены. Результаты изучения респираторных образцов и сывороток крови от людей указывают на циркуляцию в популяции собак вирусов гриппа типа A с преобладанием подтипов H1N1pdm. Выявлены изоляты, способные к репликации в системе развивающихся куриных эмбрионов.

Efficiency (in Kazakh) : Жобаны орындаудың тиімділігі уақтылы алдын алу шаралары үшін эпидемиялық жағдайларды ғылыми негізделген болжау мүмкіндігімен анықталады. Күнтізбелік жоспарда көзделген міндеттер орындалды. Адамдардан алынған респираторлық үлгілер мен қан сарысуларын зерттеу нәтижелері h1n1pdm кіші типтері басым А типті тұмау вирустарының ит популяциясының айналымын көрсетеді. Дамып келе жатқан тауық эмбриондары жүйесінде репликациялауға қабілетті изоляттар анықталды.

Field of application (in Russian) : общественное здравоохранение, вирусология, эпидемиология.

Field of application (in Kazakh) : денсаулық сақтау, вирусология, эпидемиология.