The object of research, development or design (in Russian) : Технологический процесс продольной обкатки наплавленного слоя на плоской поверхности цилиндрическим роликом при повышенных температурах

The object of research, development or design (in Kazakh) : Жоғары температурада цилиндрлік роликпен тегіс бетке балқытылған қабатты бойлық сынаудың технологиялық процесі

Aim of work (in Russian) : Разработка способа снижения деформации расплавленных частиц в процессах поверхностной пластической деформации расплавленного слоя с целью восстановления их работоспособности

Aim of work (in Kazakh) : Балқытылған қабаттың беттік пластикалық деформациясы процестерінде, олардың өнімділігін қалпына келтіру үшін балқытылған бөлшектердің деформациясын төмендету әдісін әзірлеу болып табылады

Методы исследования (на русском) : На данном этапе проекта использован метод конечных разностей, базирующийся на основных положениях теории ползучести и метод экспериментальных исследований

Методы исследования (на казахском) : Жобаның осы кезеңінде жорғалау теориясының негізгі ережелеріне және эксперименттік зерттеу әдісіне негізделген ақырлы айырмашылықтар әдісі қолданылды

Obtained results and novelty (in Russian) : По результатам исследований разработан алгоритм решения дифференциальных уравнений в частных производных, выполнен полный анализ исходной математической модели, определены граничные и начальные условия, а также выбрана оптимальная схема, позволяющая повысить точность и устойчивость задачи для дискретизации расчетной зоны. В целях выполнения комплексных экспериментальных работ, направленных на изучение качества наплавленного слоя при восстановлении плоской поверхности, выполнено материально-техническое обеспечение, необходимое для выполнения исследований. Этим подтверждается новизна проекта. Подготовлены и направлены в Национальный институт интеллектуальной собственности Министерства юстиции РК 2 (две) заявки на патентование результатов исследования. По результатам исследования опубликованы две статьи, индексируемые Science Citation Index Expanded базы Web of Science и (или) рецензируемые в научных изданиях, имеющих не менее 35 (тридцати пяти) процентилей и выше 50 (пятидесяти) процентилей по CiteScore на базе Scopus, и одна статья, представленная в научных изданиях КОКСНВО МНВО РК.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Зерттеу нәтижелері бойынша жартылай туындылардағы дифференциалдық теңдеулерді шешу алгоритмі жасалды, бастапқы математикалық модельге толық талдау жасалды, шекаралық және бастапқы шарттар анықталды, сонымен қатар есептеу аймағын іріктеу үшін есептің дәлдігі мен тұрақтылығын арттыруға мүмкіндік беретін оңтайлы схема таңдалды. Тегіс бетті қалпына келтіру кезінде балқытылған қабаттың сапасын зерттеуге бағытталған кешенді эксперименттік жұмыстарды орындау мақсатында зерттеулерді орындау үшін қажетті материалдық-техникалық қамтамасыз ету орындалды. Бұл жобаның жаңалығын растайды. ҚР Әділет министрлігінің Ұлттық зияткерлік меншік институтына 2 (екі) зерттеу нәтижелерін патенттеуге өтінім дайындалып, жолданды. Зерттеу нәтижелері бойынша Web of Science базасының Science Citation Index Expanded индекстелетін және (немесе) Scopus базасында Citescore бойынша кемінде 35 (отыз бес) процентиль және 50 (елу) процентильден жоғары ғылыми басылымдарда рецензияланатын екі мақала және ҚР ҰӘҚ КОКСНВО ғылыми басылымдарында ұсынылған бір мақала жарияланды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Технико-экономические показатели метода восстановления эксплуатационных свойств рабочих поверхностей деталей на основе поверхностного пластического деформирования, получены по результатам экспериментальных исследований: - исследование микро- и макрошлифов показало, что на образцах, изготовленных из стали 45, в наплавленном металле трещины не обнаружены, что связано с содержанием углерода в наплавленном металле, где максимальное содержание углерода 0,13%, в то время как в наплавленных образцах стали 60 содержание углерода меняется в пределах 0,15-0,17%. В результате термообработки в интервале 650-7000С во всех образцах в металле шва в разной степени происходит измельчение структуры и исчезновение грубых кристаллитов; - анализ микро- и макрошлифов показал, что микроструктура наплавленного металла первого слоя представляет собой троостит с легированным ферритом. В наплавленных образцах, подвергавшихся обработке на прокатном стане, трещины исчезали полностью. Образовалась благоприятная структура поверхностного слоя. Измерение твердости наплавленного металла показало, что его износостойкость больше, чем металла сталь 60, чем твердость основного металла. Таким образом, достигается технический результат по повышению качества упрочнения материала поверхностного слоя, обеспечиваемый увеличением износостойкости и усталостной прочности обрабатываемых деталей.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Беттік-пластикалық деформациялау негізінде бөлшектердің жұмыс беттерінің пайдалану қасиеттерін қалпына келтіру әдісінің техникалық-экономикалық көрсеткіштері тәжірибелік зерттеу нәтижелері бойынша анықталды: -микро- және макрошлифтерді зерттеу нәтижесінде болат 45-тен жасалған үлгілердің балқытылған металында жарықтар байқалмағаны анықталды. Бұл балқытылған металдағы көміртек мөлшерімен түсіндіріледі: онда көміртектің ең жоғары мөлшері 0,13% құрайды, ал болат 60 үлгілеріндегі балқытылған металда көміртек мөлшері 0,15–0,17% аралығында өзгереді. 650–700°С температура аралығындағы термиялық өңдеу нәтижесінде барлық үлгілердің тігіс металлында құрылымның әртүрлі дәрежеде ұсақталуы және ірі кристаллиттердің жойылуы байқалды. -микро- және макрошлифтерді талдау нәтижесінде бірінші қабаттың балқытылған металдың микрокұрылымы легирленген ферритпен бірге трооститтен тұратыны анықталды. Прокат станында өңделген балқытылған үлгілерде жарықтар толықтай жойылған. Беттік қабатта қолайлы құрылым қалыптасты. Балқытылған металдың қаттылығын өлшеу оның тозуға төзімділігі Сталь 60 металынан да, сондай-ақ негізгі металдан да жоғары екенін көрсетті. Осылайша, беттік қабат материалының беріктігін арттыру сапасын жоғарылату арқылы техникалық нәтиже алынады, бұл өңделетін бөлшектердің тозуға төзімділігі мен шаршауға беріктігінің артуын қамтамасыз етеді.

Level of implementation (in Russian) : Степень внедрения заключается в том, что для выполнения разработки алгоритма решения дифференциальных уравнений в частных производных был использован один из численных методов - метод конечных разностей, основанный на введении некоторой разностной сетки в рассматриваемой области. Решая эту систему уравнений, можно найти в узлах сетки значения сеточных функций, которые приближенно считаются равными значениям искомых функций.

Level of implementation (in Kazakh) : Іске асыру дәрежесі дифференциалдық теңдеулерді шешудің алгоритмін жасау үшін сандық әдістердің бірі - қарастырылып отырған салаға кейбір айырмашылық торын енгізуге негізделген ақырлы айырмашылық әдісі қолданылды. Осы теңдеулер жүйесін шеше отырып, тор түйіндерінде ізделетін функциялардың мәндеріне шамамен тең деп саналатын тор функцияларының мәндерін табуға болады

Efficiency (in Russian) : Эффективность выбранного метода конечных разностей для разработка алгоритма решения дифференциальных уравнений в частных производных позволяет определить выбор оптимальной схемы, определяющей повышение точности и устойчивости задачи для дискретизации расчетной зоны

Efficiency (in Kazakh) : Айнымалылардың жеке туындылары бар дифференциалдық теңдеулерді шешу алгоритмін әзірлеу үшін таңдалған ақырлы айырмашылықтар әдісінің тиімділігі есептеу аймағын дискреттеу кезінде есептің дәлдігі мен тұрақтылығын арттыруды айқындайтын оңтайлы сызбаны таңдауға мүмкіндік береді.

Field of application (in Russian) : Восстановление эксплуатационных свойств рабочих поверхностей деталей машин в машиностроении

Field of application (in Kazakh) : Машина жасаудағы машина бөлшектерінің жұмыс беттерінің пайдалану қасиеттерін қалпына келтіру