The object of research, development or design (in Russian) : Объектом исследования являются процессы рудоподготовки и обогащения совершенствование которых за счет применения современных программно-аппаратных комплексов на базе технологий искусственного интеллекта будут способствовать повышению эффективности существующей технологии переработки и обогащения, а также оптимизации технологических процессов, а также минимизации потерь полезного продукта с отвальными хвостами при одновременном увеличении показателя извлечения металлов в концентрате.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысаны - кенді дайындау және байыту процестері, оларды жасанды интеллект технологияларына негізделген заманауи аппараттық және бағдарламалық жүйелерді пайдалану арқылы жетілдіру қолданыстағы өңдеу және байыту технологияларының тиімділігін арттыруға, сондай-ақ технологиялық процестерді оңтайландыруға және қалдықтардағы құнды өнім шығындарын азайтуға, сонымен бірге концентраттағы металдарды алуды арттыруға ықпал етеді.

Aim of work (in Russian) : Цель работы - разработка программно-аппаратных комплексов (ПАК) обеспечивающих автоматизацию и оптимизацию, процессов обогащения руды на основе технологии искусственного интеллекта на предприятиях горнорудной отрасли Республики Казахстан.

Aim of work (in Kazakh) : Зерттеудің мақсаты - Қазақстан Республикасының тау-кен кәсіпорындарында жасанды интеллект технологиясына негізделген кенді байыту процестерін автоматтандыруды және оңтайландыруды қамтамасыз ететін аппараттық және бағдарламалық жүйелерді (АБЖ) әзірлеу.

Методы исследования (на русском) : Методы исследования. Комплексный анализ современного состояния науки и техники в области исследуемой тематики. Патентные исследования с целью оценки уровня технической новизны и выявления потенциальных объектов интеллектуальной собственности. Разработка и адаптирование программного обеспечения управления технологическими процессами с использованием искусственного интеллекта. Машинное обучение, моделирование, тестирование, анализ и оптимизация параметров технологических процессов.

Методы исследования (на казахском) : Зерттеу әдістері: Зерттеліп отырған саладағы ғылым мен техниканың қазіргі жағдайын кешенді талдау. Техникалық жаңалық деңгейін бағалау және зияткерлік меншіктің әлеуетті активтерін анықтау үшін патенттік зерттеулер. Жасанды интеллектті қолдана отырып, процесті басқару бағдарламалық жасақтамасын әзірлеу және бейімдеу. Машиналық оқыту, модельдеу, тестілеу, талдау және процестің параметрлерін оңтайландыру.

Obtained results and novelty (in Russian) : Результатом работы за отчетный период является: - разработка программно аппаратных комплексов (ПАК) с применением технологий искусственного интеллекта для управления процессом флотации на горно-обогатительных предприятиях, для детектирования и распределения остатков рудного материала в боковых частях бункера, для сортировки рудного материала и удаления не дробимых материалов без остановки конвейерной ленты и для определения содержания химических элементов и окислов в руде. Научная новизна работы состоит в создании программно-аппаратных комплексовпереработки и обогащения руды на основе технологий искусственного интеллекта (ИИ), машинного обучения и сенсорных технологий. Основные инструменты новизны: - применение ИИ и Big Data для адаптивного управления процессами обогащения руды; - комплексная интеграция АПК с централизованными системами управления предприятия ERP, SCADA, MES; - создание цифровых двойников процессов обогащения руды; - автоматизация сортировки и контроля качества руды в режиме реального времени.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Есепті кезеңдегі жұмыс нәтижелері: - тау-кен және қайта өңдеу зауыттарында флотация процесін басқару, бункердің бүйір бөліктеріндегі қалдық кен материалын анықтау және тарату, кен материалын сұрыптау және конвейер таспасын тоқтатпай ұсақталмайтын материалдарды алып тастау, сондай-ақ кендегі химиялық элементтер мен оксидтердің құрамын анықтау үшін жасанды интеллект технологияларын пайдалана отырып аппараттық және бағдарламалық жүйелерді (АӨЖ) әзірлеу. Бұл жұмыстың ғылыми жаңалығы жасанды интеллект (ЖИ), машиналық оқыту және сенсорлық технологияларға негізделген кенді өңдеу және байытуға арналған аппараттық және бағдарламалық жүйелерді жасауда жатыр. Ғылыми жаңалықтың негізгі құралдары: - кенді байыту процестерін бейімделгіш басқару үшін ЖИ пен Big Data қолдану; - АБЖ-ны орталықтандырылған кәсіпорынды басқару жүйелерімен (ERP, SCADA және MES) кешенді интеграциялау; - кенді байыту процестерінің сандық егіздерін жасау; - нақты уақыт режимінде кенді сұрыптау және сапаны бақылауды автоматтандыру.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Реализация программы позволит повысить экономическую эффективность процесса флотации с оптимизацией затрат на реагенты до 30% за счет точного дозирования, снижением потребления электроэнергии на 15–25% благодаря интеллектуальному управлению технологическими процессами, ростом производительности переработки руды на 20–30% через автоматизацию процессов.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Бағдарламаны енгізу флотация процесінің экономикалық тиімділігін дәл мөлшерлеу арқылы реагент шығындарын 30%-ға дейін оңтайландыру, интеллектуалды процесті басқарудың арқасында энергия тұтынуды 15-25%-ға азайту және процесті автоматтандыру арқылы кенді өңдеу өнімділігін 20-30%-ға көтеру арқылы арттырады.

Level of implementation (in Russian) : Результаты работы будут внедрены на Нурказганской обогатительной фабрике Корпорации «Казахмыс», далее будут масштабированы и на других предприятиях горно-металлургической отрасли Казахстана и других стран.

Level of implementation (in Kazakh) : Бұл жұмыстың нәтижелері «Қазақмыс» корпорациясының Нұрқазған өңдеу зауытында енгізіліп, кейіннен Қазақстан мен басқа елдердегі басқа тау-кен және металлургиялық кәсіпорындарға таратылады.

Efficiency (in Russian) : Экономическая эффективность программы заключается прежде всего в том, что совершенствование рудопереработки обеспечит рост добавленной стоимости, удаление недробимых материалов в автоматическом режиме без остановки конвейерной ленты позволит исключить аварийные остановки и повысить призводительность фабрики в целом, совершенствование процесса рудосортировки позволит увеличить извлечение металла при обогащении и уменьшить количество теряемого металла в хвостах фабрики, автоматизация процессов обогащения руды снижает операционные затраты, увеличивает срок службы оборудования и минимизирует аварийные ситуации, снижение расхода реагентов ведет к оптимизации затрат и снижению экологического ущерба, что соответствует международным стандартам устойчивого развития, внедрение ИИ-технологий и цифровых решений повысит конкурентоспособность предприятий на мировом уровне. Социальный эффект состоит во внедрении в производство интеллектуальных систем автоматизации, что позволит снизить потребность в ручном труде, улучшит условия работы на производстве и уменьшит производственный травматизм и профессиональные заболевания технического персонала, развитие новых технологий позволит привлечь на производство большое количество квалифицированных инженерно-технических работников, обеспечивающих цифровизацию экономики Казахстана.

Efficiency (in Kazakh) : Бағдарламаның экономикалық тиімділігі, ең алдымен, кенді өңдеуді жақсарту қосылған құнды арттыратындығында. Конвейер таспасын тоқтатпай ұсақталмайтын материалдарды автоматты түрде алу апаттық тоқтатуларды болдырмайды және зауыттың жалпы өнімділігін арттырады. Кенді сұрыптауды жақсарту байыту кезінде металлды алуды арттырады және зауыт қалдықтарында жоғалатын металл мөлшерін азайтады. Кенді байыту процестерін автоматтандыру пайдалану шығындарын азайтады, жабдықтың қызмет ету мерзімін ұзартады және апаттарды азайтады. Реагенттерді тұтынуды азайту шығындарды оңтайландыруға және қоршаған ортаға келтірілетін залалды азайтуға әкеледі, бұл халықаралық тұрақты даму стандарттарына сәйкес келеді. Жасанды интеллект технологияларын және цифрлық шешімдерді енгізу кәсіпорындардың жаһандық бәсекеге қабілеттілігін арттырады. Әлеуметтік әсер өндіріске интеллектуалды автоматтандыру жүйелерін енгізуде жатыр, бұл қол еңбегіне деген қажеттілікті азайтады, өндірістегі еңбек жағдайларын жақсартады және техникалық персонал арасында өндірістік жарақаттар мен кәсіптік ауруларды азайтады. Жаңа технологияларды әзірлеу салаға көптеген білікті инженерлік және техникалық жұмысшыларды тартады, бұл Қазақстан экономикасын цифрландыруды қамтамасыз етеді.

Field of application (in Russian) : Область применения результатов – горно-металлургическая отрасль, рудообогатительные фабрики.

Field of application (in Kazakh) : Нәтижелерді қолдану аясы тау-кен металлургия өнеркәсібі және кен өңдеу зауыттары болып табылады.