The object of research, development or design (in Russian) : Объектом исследования являются трипаносомы видов Trypanosoma evansi и Trypanosoma equiperdum, вызывающие заболевания животных — сурру и дурину. Изучение проводилось на модели белых лабораторных мышей с целью анализа кинетики размножения паразитов, влияния температуры и массы тела на уровень паразитемии, а также для разработки математических моделей, описывающих динамику роста популяции. Полученные экспериментальные и расчетные данные легли в основу проектирования методов прогнозирования паразитемии и оптимизации биотехнологических процессов, применяемых при производстве антигенных материалов и диагностических тест-систем.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу жануарлардың surra және durina ауруларын тудыратын Trypanosoma evansi және Trypanosoma equiperdum түрлерінің трипаносомаларына бағытталған. Зерттеу паразиттердің көбею кинетикасын, температура мен дене салмағының паразитемияға әсерін талдау және популяцияның өсу динамикасын сипаттайтын математикалық модельдерді әзірлеу үшін ақ зертханалық тышқан моделінде жүргізілді. Алынған эксперименттік және есептелген деректер паразитемияны болжау және антиген материалдарын және диагностикалық тест жүйелерін өндіруде қолданылатын биотехнологиялық процестерді оңтайландыру әдістерін әзірлеуге негіз болды.

Aim of work (in Russian) : Целью проекта является выявление взаимосвязи между кинетикой накопления штаммов Trypanosoma evansi и Trypanosoma equiperdum и их воздействие на организм животных, с применение современных методов анализа и обработки данных для разработки математических моделей. Математические модели будут визуализированы в виде графиков, при применения современных паразитологических, серологических и гематологических методов исследований.

Aim of work (in Kazakh) : Жобаның мақсаты - математикалық модельдерді әзірлеу үшін заманауи деректерді талдау және өңдеу әдістерін қолдана отырып, Trypanosoma evansi және Trypanosoma equiperdum штамдарының жинақталу кинетикасы мен олардың жануарларға әсері арасындағы байланысты анықтау. Математикалық модельдер заманауи паразитологиялық, серологиялық және гематологиялық зерттеу әдістерін қолдана отырып, графиктер түрінде көрнекі түрде көрсетіледі.

Методы исследования (на русском) : Паразитологические методы

Методы исследования (на казахском) : Паразитологиялық әдістер

Obtained results and novelty (in Russian) : 1. подобраны оптимальные параметры кинетики накопления трипаносом при инфицировании животных; 2. проведен анализ параметров накопления трипаносом в зависимости от внешних, внутренних и гемотологические показателей животных; 3. разработаны математические модели режимов накопления штаммов Trypanosoma evansi и Trypanosoma equiperdum - с применением аналитических и экспериментальных методов и инструментов; 4. проведены лабораторные испытания математических моделей; 5. проведены производственные испытания математических моделей; 6. проведено внедрение математических моделей в технологические процессы производства диагностических тест-систем; 7. подготовлены высококвалифицированные молодые специалисты в областях паразитологии, серологии, биотехнологии.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : 1. Жануарлардың инфекциясы кезінде трипаносомалардың жиналу кинетикасының оңтайлы параметрлері таңдалды; 2. Жануарлардың сыртқы, ішкі және гематологиялық параметрлеріне байланысты трипаносомалардың жиналу параметрлері талданды; 3. Trypanosoma evansi және Trypanosoma equiperdum штамдарының жиналу режимдерінің математикалық модельдері аналитикалық және эксперименттік әдістер мен құралдарды қолдана отырып жасалды; 4. Математикалық модельдерді зертханалық сынақтан өткізу жүргізілді; 5. Математикалық модельдерді өндірістік сынақтан өткізу жүргізілді; 6. Диагностикалық тест жүйесін өндірудің технологиялық процестеріне математикалық модельдер енгізілді; 7. Паразитология, серология және биотехнология салаларындағы жоғары білікті жас мамандар оқытылды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : В результате исследований разработаны и апробированы оптимальные параметры проведения экспериментов по определению кинетики накопления трипаносом с использованием камеры Горяева. Оптимизированы режимы микроскопии (увеличение ×40) и разведения крови (1:100 и более), обеспечивающие точность подсчета паразитов в диапазоне 10⁶–10⁹ клеток/мл. Математические модели роста Trypanosoma evansi и Trypanosoma equiperdum продемонстрировали высокий коэффициент корреляции (R² = 0,91–0,94) и устойчивость к варьированию параметров при масштабировании. Применение данных моделей в производственных условиях позволило повысить эффективность культивирования и снизить затраты времени и ресурсов на 12–15%, что свидетельствует о высокой технико-экономической эффективности предложенных решений.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Зерттеу нәтижесінде Горяев камерасын пайдаланып трипаносомалардың жиналу кинетикасын анықтауға арналған эксперименттерге арналған оңтайлы параметрлер әзірленіп, сынақтан өткізілді. Микроскопия (×40 үлкейту) және қанды сұйылту (1:100 немесе одан жоғары) режимдері оңтайландырылды, бұл паразиттер санының 10⁶–10⁹ жасуша/мл диапазонында дәлдігін қамтамасыз етті. Trypanosoma evansi және Trypanosoma equiperdum өсуінің математикалық модельдері жоғары корреляция коэффициентін (R² = 0,91–0,94) және масштабтау кезінде параметрлердің өзгеруіне беріктігін көрсетті. Бұл модельдерді өнеркәсіптік жағдайларда қолдану өсіру тиімділігін арттырды және уақыт пен ресурстардың шығындарын 12–15%-ға азайтты, бұл ұсынылған шешімдердің жоғары техникалық және экономикалық тиімділігін көрсетеді.

Level of implementation (in Russian) : Не внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : Орындалмаған

Efficiency (in Russian) : Высокая

Efficiency (in Kazakh) : Жоғары

Field of application (in Russian) : Ветеринарная паразитология

Field of application (in Kazakh) : Ветеринарлық паразитология