The object of research, development or design (in Russian) : ДНК и древние костные останки людей

The object of research, development or design (in Kazakh) : ДНҚ және ежелгі адамдардың сүйек қалдықтары

Aim of work (in Russian) : Провести анализ физических качеств и предрасположенности к заболеваниям у древних людей Центрально-Евразийского региона на основе данных полногеномного секвенирования древних людей и данных GWAS исследований современного населения, выявить эволюционирующие полиморфизмы, оценить их селективную ценность в разрезе исторических периодов и культур.

Aim of work (in Kazakh) : Ежелгі адамдардың толық геномдық секвенирлеу және қазіргі популяциялардың GWAS зерттеулерінің деректері негізінде Орталық-Еуразия аймағының ежелгі адамдарының физикалық қасиеттері және ауруға бейімділігін талдау, эволюцияға ұшыраған полиморфизмдерді анықтау және олардың тарихи кезеңдерінің және мәдениетінің селективті құндылығын бағалау.

Методы исследования (на русском) : методы молекулярно-генетического, биоинформационного и статистического анализа

Методы исследования (на казахском) : молекулалық-генетикалық, биоақпараттық және статистикалық талдау әдістері

Obtained results and novelty (in Russian) : Биоинформатический анализ структуры популяций генеральной выборки образцов архео-ДНК древних индивидов Центрально-Евразийского региона (N=470, 201 некрополь), датированных от периода палеолита до раннего средневековья. Впервые проведен анализ SNP кандидатов естественного отбора в генеральной выборке древних людей Центрально-Евразийского региона и в разрезе тысячелетий с учетом историко-культурной принадлежности. Определено 3953 SNP кандидатов селекции, значимых для определения физических качеств и предрасположенности к заболеваниям. Гаплотипный анализ показал, что наиболее выраженные сигналы селекции в генеральной популяции древних людей Центральной Евразии, а также современных казахов, обнаружены в 6 хромосоме, где локализуются гены HLA (иммунитет), а также в 8 хромосоме, где локализованы важные гены липидного обмена (LPL1) и нейрорегуляции (NRG1).

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Палеолит дәуірінен ерте орта ғасырға дейінгі кезеңді қамтитын Орталық Еуразия аймағындағы ежелгі даралардан алынған архео-ДНҚ үлгілерінің (N = 470, 201 некрополь) популяциялық құрылымына биоинформатикалық талдау жүргізілді. Бұл зерттеу барысында Орталық Еуразия аймағынан шыққан және әртүрлі тарихи-мәдени байланыстарды ескере отырып, ежелгі адамдардың кең хронологиялық үлгісінде табиғи сұрыпталуға қатысты кандидат SNP-тердің талдауы алғаш рет орындалды. Нәтижесінде физикалық белгілер мен ауруларға бейімділікті анықтау үшін маңызды болып табылатын барлығы 3953 кандидат SNP іріктелді. Гаплотиптік талдау нәтижесінде Орталық Еуразияның ежелгі популяцияларында және қазіргі қазақтардың жалпы үлгісінде сұрыпталудың ең айқын сигналдары HLA (иммундық жүйе) гендерінің 6-хромосомада, сондай-ақ липидтік метаболизмге (LPL1) және нейрореттеуге (NRG1) жауапты маңызды гендердің 8-хромосомада орналасқан аймақтарында анықталғаны көрсетілді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Определенные у древних индивидов (470) с территории Центральной Евразии 3953 SNP кандидатов селекции, значимых для определения физических качеств и предрасположенности к заболеваниям.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Орталық Еуразия аумағынан шыққан ежелгі дараларда (470) физикалық сипаттамалары мен ауруларға бейімділігін анықтау үшін маңызды 3953 кандидат SNP анықталды.

Level of implementation (in Russian) : не внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : енгізілмеген

Efficiency (in Russian) : Определяется возможностью биоинформационного анализа древних ДНК.

Efficiency (in Kazakh) : Ежелгі ДНҚ-ын биоақпараттық талдау мүмкіндіктері анықталады.

Field of application (in Russian) : генетика, археология, антропология, история

Field of application (in Kazakh) : генетика, археология, антропология, тарих