The object of research, development or design (in Russian) : Сточные воды, содержащие соединения хрома (VI).

The object of research, development or design (in Kazakh) : Құрамында хром(VI) қосылыстары бар ағынды сулар.

Aim of work (in Russian) : Оптимизация способа очистки оборотных сточных вод АО «ТНК Казхром» от хрома (VI) методом электрокоагуляции и создание дешевой и эффективной опытной электролизной установки очистки.

Aim of work (in Kazakh) : «Қазхром» ТҰК» АҚ қайта өңделген сарқынды суларды электрокоагуляция әдісімен хромнан (VI) тазарту әдісін оңтайландыру және арзан әрі тиімді тәжірибелік электролиздік тазарту қондырғысын құру.

Методы исследования (на русском) : Линейная вольтамперометрия, хронопотенциометрия, кондуктометрия, рентгенофлуоресцентный анализ, атомно-абсорбционная спектроскопия.

Методы исследования (на казахском) : Сызықтық вольтамметрия, хронопотенциометрия, кондуктометрия, рентгендік флуоресценциялық талдау, атомдық абсорбциялық спектроскопия.

Obtained results and novelty (in Russian) :  Установлено, что проведение электролиза при плотности тока около 80 мА/см2, межэлектродном расстоянии 10 мм и рН ≈ 8–9 обеспечивает максимальную степень удаления хрома (VI).  Разработан и изготовлен укрупнённый лабораторный электролизер объёмом 3 л с массивом из 64 стальных электродов (матрица 8×8), работающий по принципу естественной диффузии коагулянта.  Испытания показали снижение концентрации Cr(VI) ниже предела обнаружения за 30 минут обработки (степень очистки 99,7 %) при удельном расходе электроэнергии 2,25–3 Вт·ч/л на модельных растворах, имитирующих стоки АО «АЗХС».

Obtained results and novelty (in Kazakh) : - Ток тығыздығы шамамен 80 мА/см², электродтар арасындағы қашықтық 10 мм және ерітінді рН шамасы ≈ 8–9 болған жағдайда электролиз жүргізу хромның (VI) қосылыстарын жоюдың ең жоғары дәрежесін қамтамасыз ететіні анықталды. - Коагулянттың табиғи диффузиясы принципі бойынша жұмыс істейтін, көлемі 3 литр және 64 болат электрод массиві (8×8 матрицасы) бар ірі көлемді зертханалық электролизер әзірленіп, өндірілді. - Сынақтар «АЗХС» АҚ ағынды суларын модельдейтін модельдік ерітінділерде өңдеуден кейін 30 минут ішінде Cr(VI) концентрациясының анықтау шегінен төмен түскенін көрсетті (тазарту дәрежесі 99,7%), меншікті энергия шығыны 2,25–3 Вт сағ/л болды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : нет

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Жоқ

Level of implementation (in Russian) : не внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : Енгізілмеген

Efficiency (in Russian) : Эффективность выполненной работы подтверждается достижением цели, поставленной в начале исследования. Разработанная технология электрокоагуляционной очистки обеспечивает степень удаления хрома(VI) не менее 99,7 %, что свидетельствует о высокой технологической результативности процесса.

Efficiency (in Kazakh) : Орындалған жұмыстың тиімділігі оқудың басында қойылған мақсатқа жетумен расталады. Әзірленген электрокоагуляциялық тазалау технологиясы процестің жоғары технологиялық тиімділігін көрсете отырып, хромды (VI) кемінде 99,7% кетіру жылдамдығын қамтамасыз етеді.

Field of application (in Russian) : Разработанная технология предназначена для глубокой очистки промышленных сточных вод, содержащих соединения тяжёлых металлов, прежде всего хрома (VI). Она может быть внедрена на предприятиях горнодобывающей, металлургической, гальванической и химической отраслей промышленности, где образуются хромсодержащие или многокомпонентные токсичные стоки.

Field of application (in Kazakh) : Дайындалған технология ауыр металл қосылыстарын, ең алдымен хромның (VI) қосылыстарын қамтитын өндірістік ағынды суларды терең тазартуға арналған. Бұл технология хром құрамды немесе көп компонентті уытты ағындылар түзілетін тау-кен өндіру, металлургия, гальваника және химия өнеркәсібі салаларындағы кәсіпорындарда қолдануға болады.