The object of research, development or design (in Russian) : антисептические препараты на основе природных компонентов (озон, анолит, шунгит, прополис) и их комплексных соединений,

The object of research, development or design (in Kazakh) : табиғи компоненттерге негізделген (озон, анолит, шунгит, прополис) және олардың кешенді қосылыстары болып табылатын антисептикалық препараттар

Aim of work (in Russian) : изучение антисептических свойств препарата на основе природных веществ и соединений и определение его эффективности при дезинфекции, лечении и профилактике хирургических и акушерских болезней животных.

Aim of work (in Kazakh) : табиғи заттар мен қосылыстар негізіндегі препараттың антисептикалық қасиеттерін зерттеу, сондай-ақ оның тиімділігін жануарлардың хирургиялық және акушерлік ауруларын, емдеу және алдын алу, дезинфекциялау барысында анықтау.

Методы исследования (на русском) : Экспериментальные исследования проводились в лабораториях НАО «ЗКАТУ имени Жангир хана», лаборатории «Ветеринарная биологическая безопасность», на базе ветеринарной клиники УНПЦ «Жардем Вет», учебного хозяйства «Атамекен», предприятия «Жайык Ет» ЗКО, а также в лаборатории и ветеринарной клинике НАО «КазНАИУ» (г. Алматы). Использовали лабораторные, экспериментальные и производственные методы для оценки антимикробной активности, токсикологической безопасности и стабильности антисептических препаратов на основе озона, анолита, шунгита и прополиса. Антимикробную активность определяли методом диффузии в агаре и подсчётом колониеобразующих единиц с использованием тест-культур Staphylococcus aureus и Escherichia coli. Минимальные ингибирующие концентрации устанавливали методом серийных разведений. Токсикологическую безопасность оценивали по результатам острых и хронических испытаний на лабораторных животных, анализируя массу тела, состояние кожи и слизистых. Иммунологические показатели включали фагоцитарную активность, количество лейкоцитов и нейтрофилов. Производственные испытания в хозяйствах и клиниках позволили оценить эффективность препаратов по скорости заживления ран, срокам выздоровления и снижению микробной обсеменённости воздуха и поверхностей. Стабильность изучали при разных условиях хранения с определением остаточной активности каждые 7 дней.

Методы исследования (на казахском) : Эксперименттік зерттеулер «Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университеті» КеАҚ базасында, оның ішінде «Ветеринариялық биологиялық қауіпсіздік» зертханасында, «Жәрдем Вет» ОҒӨО ветеринариялық клиникасында, «Атамекен» оқу-шаруашылығында, сондай-ақ «Жайық Ет» кәсіпорнында (БҚО) және «Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті» КеАҚ (Алматы қ.) зертханасы мен ветеринариялық клиникасында өткізілді. Зерттеуде озон, анолит, шунгит және прополис негізіндегі антисептикалық препараттардың антимикробтық белсенділігін, уыттылық қауіпсіздігін және тұрақтылығын бағалау үшін зертханалық, эксперименттік және өндірістік әдістер қолданылды. Антимикробтық белсенділік агардағы диффузия әдісі арқылы және Staphylococcus aureus пен Escherichia coli сынама-дақылдарын қолдана отырып, колония түзуші бірліктерді санау арқылы анықталды. Минималды тежегіш концентрациялар сұйылту әдісімен белгіленді. Уыттылық қауіпсіздігі зертханалық жануарларда жедел және созылмалы сынақтар нәтижелері бойынша, дене салмағының, тері мен шырышты қабаттарының жағдайын талдау арқылы бағаланды. Иммунологиялық көрсеткіштерге фагоцитарлық белсенділік, лейкоциттер мен нейтрофилдер саны кірді. Өндірістік сынақтар шаруашылықтар мен клиникаларда жүргізіліп, жараның жазылу жылдамдығы, сауығу мерзімі және ауа мен беткейлердің микробтық ластануының азаюы анықталды. Препараттардың тұрақтылығы әртүрлі сақтау жағдайларында әр 7 күн сайын қалдық белсенділікті анықтау арқылы зерттелді.

Obtained results and novelty (in Russian) : Научная новизна работы заключается в создании антисептических препаратов на основе природных веществ - озона, анолита, шунгита и прополиса (Шозан, Прозан, Шупрозан), обладающих высокой антимикробной активностью, безопасностью и экологичностью. Впервые экспериментально доказан синергетический эффект их сочетания, усиливающий антисептическое действие при минимальной токсичности. Установлено, что препараты эффективно подавляют рост Staphylococcus aureus и Escherichia coli, сохраняя активность при оптимальных концентрациях. Токсикологические испытания подтвердили отсутствие кумулятивного, токсического и раздражающего действия. Производственные опыты показали снижение микробной обсеменённости воздуха и поверхностей в 3–5 раз через 30–60 минут после обработки. Средства стимулируют иммунитет, повышают фагоцитарную активность, способствуют ускоренному заживлению ран (на 2–3 дня быстрее), эффективны при лечении маститов, эндометритов и вагинитов. Разработана технология получения и хранения препаратов (до 2 недель при +4 °C). Они безопасны, не вызывают раздражения и не накапливаются в продуктах животноводства. Препарат «Шозан» доказал экономическую эффективность, снижая затраты на лечение и потери поголовья. Результаты исследования открывают перспективы создания нового поколения природно-ориентированных антисептиков.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Зерттеудің ғылыми жаңалығы табиғи заттарға негізделген антисептикалық препараттарды – озон, анолит, шунгит және прополис негізінде жасалған Шозан, Прозан және Шупрозан құрамдарын әзірлеуде болып табылады. Бұл препараттар жоғары антимикробтық белсенділікке, қауіпсіздікке және экологиялық тазалыққа ие. Алғаш рет олардың бірлескен әсерінің синергетикалық тиімділігі тәжірибе жүзінде дәлелденді, бұл антисептикалық қасиетті минималды уыттылықпен күшейтеді. Препараттар Staphylococcus aureus және Escherichia coli өсуін тиімді тежейтіні және оңтайлы концентрацияларда белсенділігін сақтайтыны анықталды. Токсикологиялық сынақтар олардың жинақталу, уытты және тітіркендіргіш әсерінің жоқтығын растады. Өндірістік сынақтар өңдеуден кейін 30–60 минут ішінде ауа мен беткейлердің микробтық ластануын 3–5 есеге төмендеткенін көрсетті. Препараттар иммунитетті ынталандырады, фагоцитарлық белсенділікті арттырады және жараның жазылуын 2–3 күнге жылдамдатады, сондай-ақ мастит, эндометрит және вагинитті емдеуде тиімді. Препараттарды дайындау және сақтау технологиясы әзірленді ( +4 °C температурада 2 аптаға дейін). Олар қауіпсіз, тітіркендірмейді және мал шаруашылығы өнімдерінде жиналмайды. «Шозан» препараты экономикалық тиімділігін дәлелдеп, емдеу шығындары мен мал шығынын азайтады. Зерттеу нәтижелері табиғи негіздегі жаңа буын антисептиктерін жасауға мүмкіндік береді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Основные конструктивные и технико-экономические показатели Состав и форма препарата: жидкое антисептическое средство на основе озона, анолита, шунгита и прополиса. Физико-химические свойства: прозрачная или слегка мутная жидкость со слабым озоновым запахом; Назначение: предназначен для обработки гнойных ран, кожных повреждений, слизистых оболочек, а также для профилактической дезинфекции помещений, инвентаря и оборудования. Принцип действия: обеспечивает антимикробное, противовоспалительное и ранозаживляющее действие за счёт синергизма озона, анолита и шунгита. Упаковка: пластиковые флаконы или канистры объёмом 100 мл, 500 мл, 1 л и 5 л. Срок хранения: 2 недели при температуре от +5 °С до +25 °С в тёмном месте. Условия транспортировки: допускается транспортировка всеми видами транспорта при соблюдении температурного режима. Экономическая эффективность: снижение затрат на лечение животных на 25–30%; повышение продуктивности животных на 10–15%; сокращение продолжительности лечения ран на 2–3 дня; уменьшение расхода дезинфицирующих средств в 3–5 раз. Преимущества: экологическая безопасность, отсутствие токсичности, простота применения, доступность и высокая биологическая активность.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Негізгі құрылымдық және техникалық-экономикалық көрсеткіштер Құрамы мен түрі: озон, анолит, шунгит және прополис негізіндегі сұйық антисептикалық препарат. Физика-химиялық қасиеттері: әлсіз озон иісі бар мөлдір немесе сәл бұлдыр сұйықтық. Мақсаты: іріңді жараларды, тері зақымдануларын, шырышты қабықтарды өндеуге, сондай-ақ үй-жайлар, құрал-жабдықтар мен инвентарьды профилактикалық дезинфекциялауға арналған. Әсер ету механизмі: озон, анолит және шунгиттің синергиялық әсері нәтижесінде антимикробтық, қабынуға қарсы және жараның жазылуын жеделдететін қасиет көрсетеді. Қаптамасы: 100 мл, 500 мл, 1 л және 5 л көлеміндегі пластикалық құтыларда немесе канистрлерде шығарылады. Сақтау мерзімі: +5 °С-тан +25 °С-қа дейінгі температурада, жарық түспейтін жерде 2 апта сақталады. Тасымалдау шарттары: температуралық режим сақталған жағдайда барлық көлік түрлерімен тасымалдауға рұқсат етіледі. Экономикалық тиімділігі: малды емдеу шығындарын 25–30%-ға дейін азайтады; жануарлардың өнімділігін 10–15%-ға арттырады; жараның жазылу мерзімін 2–3 күнге қысқартады; дезинфекциялық құралдардың шығынын 3–5 есеге азайтады. Артықшылықтары: экологиялық қауіпсіз, уыттылығы жоқ, қолдануға ыңғайлы, қолжетімді және биологиялық белсенділігі жоғары.

Level of implementation (in Russian) : Результаты внедрены в производственные испытания, используются в ветеринарной практике и учебном процессе НАО «ЗКАТУ имени Жангир хана» при преподавании дисциплины «Фармакология и токсикология».

Level of implementation (in Kazakh) : Нәтижелер өндірістік тәжірибеге енгізіліп, ветеринариялық практикада және «Фармакология және токсикология» пәнін оқыту барысында Жәңгір хан атындағы БҚАТУ-дың оқу үдерісінде пайдаланылуда.

Efficiency (in Russian) : Экологический эффект Препараты на основе озона, анолита, шунгита и прополиса экологически безопасны, не содержат агрессивных химикатов и не накапливаются в среде. Их применение снижает химическую нагрузку, загрязнение воздуха, воды и почвы. Остатки средств легко разлагаются, не нарушая микробный баланс в помещениях. Мягкое действие сохраняет естественный микробиом и стабильность биосистем. Экономический эффект Быстрое заживление ран и высокая эффективность при заболеваниях сокращают затраты на медикаменты и ветеринарные услуги. Повышение иммунного статуса снижает заболеваемость, увеличивает продуктивность и репродуктивные показатели. Подавление патогенной микрофлоры уменьшает потери и риск эпизоотий. Оптимальные дозировки обеспечивают экономию препарата и удешевление санитарной обработки. Социальный эффект Препараты повышают биобезопасность, предотвращают распространение зоонозов, улучшают условия труда, не вызывают токсического или раздражающего действия. Доступны для применения в фермерских хозяйствах и клиниках, не требуют специального оборудования. Использование природных инновационных средств способствует развитию ветеринарной науки и экологически устойчивого животноводства.

Efficiency (in Kazakh) : Экологиялық әсері Озон, анолит, шунгит және прополис негізіндегі препараттар экологиялық қауіпсіз, агрессивті химикаттар құрамайды және қоршаған ортада жиналмайды. Оларды қолдану ауаның, судың және топырақтың ластануын азайтып, химиялық жүктемені төмендетеді. Препарат қалдықтары оңай ыдырап, микробиологиялық тепе-теңдікті бұзбайды. Жұмсақ әсері табиғи микробиомды сақтап, биожүйелердің тұрақтылығын қамтамасыз етеді. Экономикалық әсері Жаралардың тез жазылуы мен ауруларды емдеудегі жоғары тиімділік дәрі-дәрмек пен ветеринарлық қызметке кететін шығындарды азайтады. Иммундық мәртебенің артуы аурушаңдықты төмендетіп, өнімділікті және көбею қабілетін арттырады. Патогендік микрофлораны басу эпизоотия қаупін және өнім шығынын азайтады. Оптималды дозалау препаратты үнемдеп, санитарлық өңдеу құнын төмендетеді. Әлеуметтік әсері Препараттар биологиялық қауіпсіздікті арттырып, адамдарға қауіпті зооноздардың таралуын болдырмайды, еңбек жағдайын жақсартады, уытты немесе тітіркендіргіш әсер бермейді. Шаруашылықтар мен клиникаларда қолдануға ыңғайлы, арнайы жабдықты қажет етпейді. Табиғи инновациялық құралдарды енгізу ветеринария ғылымының және экологиялық тұрақты мал шаруашылығының дамуына ықпал етеді.

Field of application (in Russian) : ветеринария, животноводство, медицина

Field of application (in Kazakh) : ветеринария, мал шаруашылығы, медицина