The object of research, development or design (in Russian) : В результате сильного нейтрон-протонного притяжения в поверхностном слое ядра могут формироваться легкие кластеры, такие как d (дейтрон), 3H, 3He, 4He (альфа-частица). Формирование таких кластеров приводит к появлению характерных ветвей возбуждения в спектрах ядер, которые определяются большими моментами инерции и сильной зеркальной асимметрией. Такие асимметричные, гипердеформированные состояния могут заселяться в реакциях подхвата протона или легких кластеров. Изучения спектра неупругих возбуждений и угловых распределений в таких реакциях позволит значительно улучшить наше понимания феномена кластеризации и свойств нуклон-нуклонного взаимодействия. Для исследования природы наблюдаемых состояний планируется провести измерение угловых и энергетических распределений продуктов реакций 45Sc(3He, d)46Ti и 45Sc(p, α)42Ca. Полученные данные будут проанализированы методом связанных каналов в предположении кластерного механизма реакции. Сопоставление теоретических результатов с экспериментальными данными по угловым и энергетическим распределениям позволит проверить обоснованность кластерного подхода и получить ценную информацию о природе сильно деформированных состояний ядер в области масс A≥40.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Ядроның беткі қабатында нейтрон мен протон арасындағы күшті тартылыс әсерінен d (дейтрон), 3H, 3He, 4He (альфа-бөлшек) сияқты жеңіл кластерлер түзілуі мүмкін. Мұндай кластерлердің түзілуі ядро спектрлерінде үлкен инерция моменттерімен және айқын айнаша асимметриясымен сипатталатын қозу тармақтарының пайда болуына алып келеді. Осындай асимметриялық, гипердеформацияланған күйлер протонды немесе жеңіл кластерлерді қармау реакцияларында қалыптасуы мүмкін. Мұндай реакциялардағы серпімсіз қозулар спектрін және бұрыштық үлестірімдерді зерттеу кластерлену құбылысын және нуклон-нуклондық өзара әрекеттесудің қасиеттерін анағұрлым терең түсінуге мүмкіндік береді. Бақыланған күйлердің табиғатын зерттеу мақсатында 45Sc(3He,d)46Ti және 45Sc(p,α)42Ca реакцияларының өнімдерінің бұрыштық және энергиялық үлестірімдерін өлшеу жоспарлануда. Алынған деректер реакцияның кластерлік механизмі болжамы негізінде байланысқан арналары әдісімен талданады. Бұрыштық және энергиялық үлестірімдер бойынша теориялық нәтижелерді эксперименттік деректермен салыстыру кластерлік тәсілдің негізділігін тексеруге және массасы A≥40 болатын ядролардағы күшті деформацияланған күйлердің табиғаты туралы құнды ақпарат алуға мүмкіндік береді.

Aim of work (in Russian) : Цель проекта — экспериментальное и теоретическое исследование явления кластеризации в ядрах средней массы с N=Z≥20 на примере ядер 45Sc и 46Ti.

Aim of work (in Kazakh) : Жобаның мақсаты — 45Sc және 46Ti ядроларды мысалға ала отырып, орташа массалы ядролардағы N=Z≥20 болатын кластеризация құбылысын эксперименттік және теориялық тұрғыда зерттеу.

Методы исследования (на русском) : Теоретические (метод связанных каналов в предположении кластерного механизма реакции), экспериментальные (dE-E метод), компьютерные (программный пакет ROOT ).

Методы исследования (на казахском) : Теориялық (реакцияның кластерлік механизмі жорамалында байланысқан арналары әдісі), эксперименттік (dE–E әдісі), компьютерлік (ROOT бағдарламалық пакеті).

Obtained results and novelty (in Russian) : 1. В рамках реакции 45Sc(3He,d)46Ti при энергии ионов 3He 30 МэВ будут измерены дифференциальные сечения и энергетические распределения образующихся продуктов. 2. Будут измерены дифференциальные сечения и энергетические распределения продуктов реакции 45Sc(p,α)42Ca при энергии протонного пучка 22 МэВ.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : 1. 3He иондарының энергиясы 30 МэВ болған жағдайда 45Sc(3He,d)46Ti реакциясы шеңберінде түзілген өнімдердің дифференциалдық қималары мен энергиялық үлестірілімдері өлшенеді. 2. Протондық шоғырдың энергиясы 22 МэВ болғанда 45Sc(p,α)42Ca реакциясының өнімдерінің дифференциалдық қималары мен энергиялық үлестірілімдері өлшенеді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : нет

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : жоқ

Level of implementation (in Russian) : нет

Level of implementation (in Kazakh) : жоқ

Efficiency (in Russian) : Развитие экспериментальных и теоретических методов, применяемых в ходе реализации проекта, направлено на более глубокое понимание кластерных и сильно деформированных состояний в ядре 46Ti. Результаты работы также будут полезны для анализа механизмов ядерных реакций подхвата протона, таких как 45Sc(3He,d)46Ti, а также реакции 45Sc(p,α)42Ca, что позволит определить возможное сосуществование оболочечных и кластерных компонент в ядре 45Sc.

Efficiency (in Kazakh) : Жобаны іске асыру барысында қолданылатын эксперименттік және теориялық әдістерді дамыту 46Ti ядросындағы кластерлік және күшті деформацияланған күйлерді тереңірек түсінуге бағытталған. Жұмыс нәтижелері сондай-ақ 45Sc(3He,d)46Ti сияқты протонды қармау ядролық реакцияларының механизмдерін, сондай-ақ 45Sc(p,α)42Ca реакциясын талдау үшін пайдалы болады. Бұл 45Sc ядросында қабықтық және кластерлік компоненттердің мүмкін бір уақытта қатар өмір сүруін анықтауға мүмкіндік береді.

Field of application (in Russian) : экспериментальная и теоретическая ядерная физика. Целевые потребители: исследовательские группы, работающие в области экспериментальной и теоретической ядерной физики; докторанты, магистранты, обучающиеся по специальностям: ядерная физика, теоретическая физика, техническая физика; мировое научное сообщество в области экспериментальной и теоретической ядерной физики.

Field of application (in Kazakh) : Эксперименттік және теориялық ядролық физика. Нысаналы тұтынушылар: эксперименттік және теориялық ядролық физика саласында жұмыс істейтін зерттеу топтары; «ядролық физика», «теориялық физика», «техникалық физика» мамандықтары бойынша білім алып жүрген докторанттар мен магистранттар; эксперименттік және теориялық ядролық физика саласындағы әлемдік ғылыми қауымдастық.