The object of research, development or design (in Russian) : Казахстанские сорта грецкого ореха

The object of research, development or design (in Kazakh) : грек жаңғағының Қазақстандық сорттары

Aim of work (in Russian) : разработка эффективной технологии длительного и безопасного хранения грецкого ореха, выращиваемого в Казахстане, с применением озонной, ионоозонной и радиационной обработки, а также установление оптимальных параметров обработки и хранения для сохранения качества и пищевой ценности продукции

Aim of work (in Kazakh) : Қазақстанда өсірілетін жаңғақты озонмен, ионоозонмен және радиациялық өңдеу әдістерін қолдана отырып, оны ұзақ және қауіпсіз сақтау технологиясын әзірлеу және өңдеу мен сақтау параметрлерінің оңтайлысын анықтау арқылы өнімнің сапасы мен тағамдық құндылығын сақтау

Методы исследования (на русском) : Качество образцов оценивали стандартизированными и общепринятыми методами в соответствии с действующими нормативными документами. Органолептические показатели определяли в соответствии с ГОСТ 32874–2014. Перекисное число определялось по ГОСТ 26593–95. Кислотное число определялось по ГОСТ 31933–2012. Йодное число определяли в соответствии с международным стандартом ГОСТ ISO 3961–2020. Были проанализированы другие химические и микробиологические показатели, включая массовую долю влаги по ГОСТ 32874-2014, массовую долю жира по ГОСТ 29033-91, массовую долю золы по ГОСТ 2555.4-91, содержание тяжелых металлов (свинца и кадмия) по ГОСТ 30178-96 и содержание микробиологических показателей (дрожжей и плесеней) по ГОСТ 10444.12-2013.

Методы исследования (на казахском) : Үлгі сапасы қолданыстағы нормативтік құжаттарға сәйкес стандартталған және жалпы қабылданған әдістерді қолдану арқылы бағаланды. Органолептикалық қасиеттер ГОСТ 32874–2014 бойынша анықталды. Пероксид мөлшері ГОСТ 26593–95 бойынша анықталды. Қышқыл мөлшері ГОСТ 31933–2012 бойынша анықталды. Йод мөлшері ГОСТ ISO 3961–2020 халықаралық стандартына сәйкес анықталды. Басқа химиялық және микробиологиялық параметрлер, соның ішінде ГОСТ 32874-2014 бойынша ылғалдың массалық үлесі, ГОСТ 29033-91 бойынша майдың массалық үлесі, ГОСТ 2555.4-91 бойынша күлдің массалық үлесі, ГОСТ 30178-96 бойынша ауыр металдардың (қорғасын және кадмий) мөлшері және ГОСТ 10444.12-2013 бойынша микробиологиялық параметрлердің (ашытқы және зең) мөлшері талданды.

Obtained results and novelty (in Russian) : – изучена динамика ферментативных и неферментативных процессов (гидролитических и окислительных), протекающих в ядрах грецкого ореха при различных температурных режимах хранения; – определены физико-химические и микробиологические показатели качества до и после обработки озоном, ионоозоном и радиацией; – выявлены зависимости между интенсивностью окислительных процессов и температурой хранения; – составлены и реализованы полнофакторные экспериментальные планы, позволившие определить оптимальные режимы обработки и хранения, обеспечивающие микробиологическую безопасность и замедление процессов порчи; – доказана эффективность ионоозонной обработки как щадящего метода обеззараживания, не ухудшающего органолептические свойства и не разрушающего липидную фракцию.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : – Жаңғақ дәнінде әртүрлі сақтау температуралық режимдерінде жүретін ферментативтік және ферментативтік емес (гидролитикалық және тотығу) процестердің динамикасы зерттелді; – Озонмен, ионоозонмен және радиациямен өңдеуге дейінгі және кейінгі жаңғақтың физика-химиялық және микробиологиялық көрсеткіштері анықталды; – Тотығу процестерінің белсенділігі мен сақтау температурасы арасындағы байланыстар айқындалды; – Өңдеу мен сақтау режимдерін оңтайландыруға мүмкіндік беретін толық факторлы эксперименттер жоспарланып, жүзеге асырылды; – Ионоозонмен өңдеу органолептикалық қасиеттерін бұзбайтын, липидті фракцияны ыдыратпайтын, жұмсақ залалсыздандыру әдісі ретінде тиімді екені дәлелденді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Разработана инновационная технология безопасного длительного хранения грецкого ореха, выращиваемого в Казахстане, основанная на комбинированной обработке озоном, ион-озоном и радиационным излучением. Применение данных параметров обеспечивает срок хранения до 12 месяцев без потери органолептических характеристик и показателей безопасности. Ориентировочная себестоимость обработки составляет на 20–25 % ниже, чем при использовании импортных технологий газовой стерилизации.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Қазақстанда өсірілген жаңғақтарды ұзақ уақыт бойы қауіпсіз сақтаудың инновациялық технологиясы әзірленді. Ол озон, ион-озон және сәулелік өңдеудің үйлесімін пайдаланады. Бұл параметрлерді пайдалану органолептикалық сипаттамаларын немесе қауіпсіздік көрсеткіштерін жоғалтпай 12 айға дейін сақтау мерзімін қамтамасыз етеді. Өңдеудің болжамды құны импорттық газбен зарарсыздандыру технологияларына қарағанда 20-25%-ға төмен.

Level of implementation (in Russian) : Создана технология безопасного длительного хранения грецкого ореха и данная технология готова к внедрению.

Level of implementation (in Kazakh) : Жаңғақтарды ұзақ мерзімді қауіпсіз сақтау технологиясы әзірленді және енгізуге дайын.

Efficiency (in Russian) : Внедрение разработанной технологии обеспечивает: • увеличение срока хранения грецкого ореха до 12 месяцев без применения химических консервантов; • сохранение липидной фракции и антиоксидантных свойств продукта (перекисное число не превышает 0,5 ммоль O₂/кг жира); • снижение микробной обсеменённости и плесневых грибов на 90–95 %; • уменьшение потерь массы при хранении в 3–4 раза по сравнению с традиционным хранением; • повышение рентабельности производства и хранения на 18–22 % за счёт сокращения потерь и продления сроков реализации продукции. Использование озонной и ионөозонной технологии не требует сложного оборудования, отличается экологической безопасностью, низким энергопотреблением и отсутствием химических отходов.

Efficiency (in Kazakh) : Әзірленген технологияны енгізу мыналарды қамтамасыз етеді: • химиялық консерванттарды қолданбай жаңғақтардың сақтау мерзімін 12 айға дейін ұзарту; • өнімнің липидтік фракциясын және антиоксиданттық қасиеттерін сақтау (пероксид мөлшері 0,5 ммоль 0₂/кг майдан аспайды); • микробтық ластану мен зең саңырауқұлақтарының 90–95%-ға төмендеуі; • дәстүрлі сақтаумен салыстырғанда сақтау кезінде салмақ жоғалтудың 3–4 есеге төмендеуі; • шығындардың азаюы және сақтау мерзімінің ұзаруы есебінен өндіріс пен сақтау тиімділігінің 18–22%-ға артуы. Озон және ион-озон технологиясын қолдану күрделі жабдықты қажет етпейді, экологиялық таза, аз энергия тұтынады және химиялық қалдықтар шығармайды.

Field of application (in Russian) : Разработанная технология может быть внедрена на: • предприятиях по переработке и фасовке орехов, сухофруктов и семян, • складских и логистических центрах длительного хранения пищевых продуктов, • научно-исследовательских и испытательных лабораториях пищевого профиля, • фермерских хозяйствах и кооперативах, специализирующихся на выращивании грецкого ореха. Методика применима для различных сортов ореха, выращиваемых в южных регионах Казахстана (Жетысу, Туркестан, Жамбылская области). Кроме того, разработанная технология может быть адаптирована для хранения других маслосодержащих культур — фундука, миндаля, арахиса и семян подсолнечника.

Field of application (in Kazakh) : Әзірленген технологияны мына жерлерде енгізуге болады: • жаңғақтарды, кептірілген жемістерді және тұқымдарды өңдеу және қаптау зауыттарында, • ұзақ мерзімді азық-түлік сақтауға арналған қоймалар мен логистикалық орталықтарда, • азық-түлік зерттеулері мен сынақ зертханаларында, • жаңғақ өсіруге мамандандырылған шаруашылықтар мен кооперативтерде. Бұл әдіс Қазақстанның оңтүстік аймақтарында (Жетісу, Түркістан және Жамбыл облыстарында) өсірілетін әртүрлі жаңғақ сорттарына қолданылады. Сонымен қатар, әзірленген технологияны фундук, бадам, жержаңғақ және күнбағыс тұқымдары сияқты басқа майлы дақылдарды сақтауға бейімдеуге болады.