The object of research, development or design (in Russian) : лен масличный

The object of research, development or design (in Kazakh) : майлы зығыр

Aim of work (in Russian) : Повышение продуктивности для льна масличного путем разработки эффективных приемов применения традиционных и инновационных удобрений в условиях богары

Aim of work (in Kazakh) : Тәлімді жер жағдайында дәстүрлі және инновациялық тыңайтқыштарды қолданудың тиімді әдістерін әзірлеу арқылы майлы зығыр өнімділігін арттыру

Методы исследования (на русском) : полевые и лабораторные

Методы исследования (на казахском) : далалық және зертханалық

Obtained results and novelty (in Russian) : Установлено положительное влияние традиционных и инновационных удобрений на светло-каштановые почвы под масличным льном в богарных условиях юго-востока Казахстана. Нитратный азот увеличился на 18–26 мг/кг, подвижный фосфор — на 11–21 мг/кг, обменный калий достиг 473–597 мг/кг. Вынос элементов: N — 20,3–33,5 кг/га, P — 4,1–6,9 кг/га, K — 15,4–25,5 кг/га. Урожайность повысилась с 0,58 т/га до 0,84 т/га при 4-кратных листовых обработках NPK + микро + био, прибавка 0,07–0,26 т/га. Качество улучшилось: протеин — до 27,7 % (+0,2–1,5 %), жир — до 42,5 % (+0,2–2,3 %). Структура урожая: +35–44 раст./м², +5–8 см по высоте, масса 1000 семян +2,4–3,8 г. Чистый доход составил 172 701–244 701 тг/га, максимум при комплексных обработках. Научная новизна: впервые разработаны эффективные схемы применения NPK с микро- и биоудобрениями для масличного льна в условиях засушливого богара, обеспечивающие рост урожайности и качества при оптимальных затратах.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Зерттеулер дәстүрлі және инновациялық тыңайтқыштардың масличный ленге оң әсерін көрсетті. Агрохимиялық көрсеткіштер жақсарды: нитраттық азот көтерілу фазасында 18–26 мг/кг-ға (мочевина енгізгенде), жинауға дейін 6–9 мг/кг-ға төмендеді; қозғалмалы фосфор — 40–59 мг/кг, алмасу калийі — 439–597 мг/кг. Өсімдіктердің химиялық құрамы жақсап, азот, фосфор, калий шығымы сәйкесінше 20,3–33,5; 4,1–6,9; 15,4–25,5 кг/га болды. 1 т тұқымға шығын: азот — 0,32–0,54 кг, фосфор — 0,07–0,11 кг, калий — 0,26–0,42 кг. Өнім құрылымы жақсарды: өсімдік саны +35–44 дана/м², биіктігі +5–8 см, тұқым массасы +2,4–3,8 г. Өнімділік 0,58 т/га (бақылау) -дан 0,84 т/га-ға дейін өсті (NPK+микро+био), қосымша — 0,07–0,26 т/га. Тұқым сапасы жақсап, протеин 27,7%-ға (+0,2–1,5%), май — 42,5%-ға (+0,2–2,3%) жетті. Таза кіріс — 172 701–244 701 теңге/га. Жаңалық: Қазақстанның оңтүстік-шығысындағы тәлімі жағдайында масличный лен үшін NPK, микро- және биотыңайтқыштардың тиімді комбинациялары бірінші рет әзірленді. Элементтер шығымы мен балансының модельдері қарақұмық топырақтарға бейімделіп, аймақтық агрохимиядағы бос орынды толтырады, тұрақты егіншілікті қамтамасыз етеді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Конструктивные показатели (структура урожая) варьируются в зависимости от удобрений. Средние значения по вариантам: Количество растений: 67–111 шт./м² (максимум при комплексных обработках). Высота растений: 57–65 см. Общая масса растений: 65,3–96,4 г. Масса стеблей: 28,2–39,8 г. Масса коробочек: 20,9–25,3 г. Масса семян: 12,6–16,0 г. Масса 1000 семян: 5,6–6,2 г. Максимальные значения — при 4-кратных обработках NPK с МЭ + биоудобрение (фон минеральных удобрений). Технико-экономические показатели. Урожайность: 0,58–0,84 т/га (максимум 0,84 т/га при комплексных обработках, прибавка 0,07–0,26 т/га). Качество семян: Протеин 26,2–27,7%; Жир 40,2–42,5% (максимум при NPK+микро+био). Затраты на 1 га: 31 810–102 549 тенге. Себестоимость 1 ц семян: 5484,5–13833,2 тенге.Чистый доход с 1 га: 172 701–244 701 тенге (максимум при NPK с МЭ). Условно чистый доход: 200 190–244 701 тенге/га. Экономическая эффективность высока: лен выгоден с максимумом при инновационных комбинациях.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Майлы дақылдардың зығыр өнімділігінің құрылымының негізгі көрсеткіштері (Қарабалық 7 сорты) Өсімдік өнімділігінің көрсеткіштері (өнім құрылымы) тыңайтқышты енгізуге байланысты өзгереді. Әр сорттың орташа мәндері: Өсімдіктер саны: 67–111 бірлік/м² (біріктірілген өңдеулермен максимум). Өсімдік биіктігі: 57-65 см. Жалпы өсімдік салмағы: 65,3–96,4 г. Сабақ салмағы: 28,2–39,8 г. Капсула салмағы: 20,9–25,3 г. Тұқымның салмағы: 12,6–16,0 г. 1000 тұқымның салмағы: 5,6-6,2 г. Максималды мәндерге ME + биотыңайтқышпен (минералды тыңайтқыш фон) 4 NPK өңдеу арқылы қол жеткізіледі. Техникалық-экономикалық көрсеткіштер. Өнімділігі: 0,58–0,84 т/га (кешенді өңдеулермен ең көбі 0,84 т/га, 0,07–0,26 т/га артуы). Тұқым сапасы: Ақуыз 26,2–27,7%; Май 40,2–42,5% (NPK+micro+bio-мен максимум). 1 га шығындар: 31 810–102 549 теңге. 1 центнер тұқымның құны: 5 484,5–13 833,2 теңге. 1 га таза табыс: 172 701–244 701 теңге (МЭ-мен NPK-мен максималды). Шартты таза табыс: 200 190–244 701 теңге/га. Экономикалық тиімділік жоғары: зығыр инновациялық комбинациялармен ең тиімді.

Level of implementation (in Russian) : не внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : енгізілмеген

Efficiency (in Russian) : Применение традиционных и инновационнных удобрений положительно повлияло на рост и развитие растений льна масличного, что отразилось на повышении всех изучаемых показателей, оказавших влияние на урожайность и качество льна масличного.

Efficiency (in Kazakh) : Дәстүрлі және инновациялық тыңайтқыштарды қолдану майлы зығыр дақылының өсуі мен дамуына,өнімділігі мен сапасына, ондағы зерттелген барлық көрсеткіштердің артуына оң әсер етті.

Field of application (in Russian) : сельское хозяйство

Field of application (in Kazakh) : ауылшаруашылығы