The object of research, development or design (in Russian) : Технология получения и обработки давлением дисперсно-армированной стали с невыраженной границей раздела слоев.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Қабаттардың бөлінбеген шекарасы бар дисперсті арматураланған болатты алу және қысыммен өңдеу технологиясы.

Aim of work (in Russian) : Целью проекта является разработка теоретических и технологических основ универсальной технологии получения и обработки давлением гетерофазной градиентной дисперсно-армированной стали с невыраженной границей раздела слоев, способной работать длительное время в экстремальных условиях, получаемой на основе рационального конструирования.

Aim of work (in Kazakh) : Жобаның мақсаты рационалды конструкция негізінде алынған экстремалды жағдайларда ұзақ уақыт жұмыс істей алатын, қабаттардың бөлінбеген шекарасы бар гетерофазалық градиентті дисперсті-арматураланған болатты алу мен қысыммен өңдеудің әмбебап технологиясының теориялық және технологиялық негіздерін әзірлеу болып табылады.

Методы исследования (на русском) : Для получения новых закономерностей изменения макро- и микроструктур, механических свойств дисперсно-армированных градиентных материалов в зависимости от типа, количества, дисперсности вводимых частиц и других факторов была проведена серия натурных экспериментов по введению дисперсных частиц карбидов в кристаллизующийся металлический расплав в различных количествах, как по отдельности, так и совместной многокомпонентной подаче. Эксперимент будет реализован на полупромышленной центробежной установке горизонтального литья с внедрением дисперсных частиц карбидов Cr, Ti, В, W (с учетом их стехиометрии) в кристаллизующийся металлический расплав в различных количествах как по отдельности, так и совместной многокомпонентной. Также для решения еще одной поставленной задачи данного проекта по определению рациональных геометрических и технологических параметров асимметричной прокатки полученных опытных образцов материалов было проведено компьютерное моделирование в программном комплексе DEFORM-3D.

Методы исследования (на казахском) : Макро және микроқұрылымдардың өзгеруінің жаңа заңдылықтарын, енгізілген бөлшектердің түріне, санына, дисперсиясына және басқа факторларға байланысты дисперсті күшейтілген градиент материалдарының механикалық қасиеттерін алу үшін кристалданатын металл балқымасына дисперсті карбид бөлшектерін әртүрлі мөлшерде, жеке және бірлескен көп компонентті қоректендіруге енгізу бойынша бірқатар табиғи тәжірибелер жүргізілді. Эксперимент CR, Ti, В, W карбидтерінің дисперсті бөлшектерін (олардың стехиометриясын ескере отырып) кристалданатын металл балқымасына әр түрлі мөлшерде жеке және бірлескен көп компонентті енгізе отырып, көлденең құюдың жартылай өнеркәсіптік орталықтан тепкіш қондырғысында жүзеге асырылады. Сондай-ақ, осы жобаның тағы бір міндетін шешу үшін алынған илектеу материалдарының асимметриялық илектеуінің ұтымды геометриялық және технологиялық параметрлерін анықтау үшін DEFORM-3D бағдарламалық кешенінде компьютерлік модельдеу жүргізілді.

Obtained results and novelty (in Russian) : Была проведена серия экспериментов с подачей различных частиц (разного типа, состава, дисперсности) на струю металла при разливке в машину центробежного литья, в результате которых были получены дисперсно-упрочненные заготовки. Проведена оценка изменения макро- и микроструктуры в зависимости от количества введенных частиц методами оптической и электронной микроскопии, а также оценка распределения частиц и сравнение результатов с результатами компьютерного моделирования. Также были получены закономерности изменения механических свойств (предел прочности, ударная вязкость, твердость) полученных градиентных материалов в различных объемах заготовки. На основе компьютерного моделирования процесса асимметричной прокатки заготовок из дисперсно-армированных сталей с невыраженной границей раздела слоев были определены рациональные геометрические и технологические параметры асимметричной прокатки. Научная новизна проведенных исследований заключается в получении новых закономерностей изменения макро- и микроструктур, механических свойств дисперсно-армированных градиентных материалов в зависимости от типа, количества, дисперсности вводимых частиц и других факторов.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Орталықтан тепкіш құю машинасына құю кезінде металл ағынына әр түрлі бөлшектерді (әр түрлі типтегі, құрамдағы, дисперсиядағы) берумен бірқатар эксперименттер жүргізілді, нәтижесінде дисперсті-қатайтылған дайындамалар алынды. Оптикалық және электронды микроскопия әдістерімен енгізілген бөлшектердің санына байланысты макро және микроқұрылымның өзгеруін бағалау, сондай-ақ бөлшектердің таралуын бағалау және нәтижелерді компьютерлік модельдеу нәтижелерімен салыстыру жүргізілді. Сондай-ақ, дайындаманың әртүрлі көлемдерінде алынған градиенттік материалдардың механикалық қасиеттерінің (беріктік шегі, қаттылық, қаттылық) өзгеру заңдылықтары алынды. Қабаттар интерфейсі ашылмаған дисперсті арматураланған болаттардан дайындамаларды асимметриялық илектеу процесін компьютерлік модельдеу негізінде асимметриялық илектеудің ұтымды геометриялық және технологиялық параметрлері анықталды. Жүргізілген зерттеулердің ғылыми жаңалығы енгізілетін бөлшектердің түріне, санына, дисперсиясына және басқа факторларға байланысты макро және микроқұрылымдардың өзгеруінің жаңа заңдылықтарын, дисперсті-күшейтілген градиент материалдарының механикалық қасиеттерін алу болып табылады.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Основным конструктивным показателем предлагаемой технологии является использование для получения высококачественных толстолистовых заготовок с градиентной структурой центробежного литья и асимметричной прокатки. Экономический эффект при внедрении результатов полученных в рамках реализации данного проекта будет достигаться за счет возможности получения гетерофазной градиентной дисперсно-армированной стали с невыраженной границей раздела слоев, способной работать длительное время в экстремальных условиях. Доведение предлагаемых в данном проекте технологий до внедрения в производство принесет нашей стране существенный экономический эффект, так как позволит снизить зависимость наших компаний по закупке дорогостоящего толстолистового металла с повышенным уровнем свойств, в том числе и специального назначения.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Ұсынылған технологияның негізгі құрылымдық көрсеткіші-ортадан тепкіш құюдың градиенттік құрылымы және асимметриялық илектеуі бар жоғары сапалы қалың парақты дайындамаларды алу үшін пайдалану. Осы жобаны іске асыру шеңберінде алынған нәтижелерді енгізу кезінде экономикалық тиімділікке экстремалды жағдайларда ұзақ уақыт жұмыс істеуге қабілетті қабаттар бөлігінің білдірілмеген шекарасы бар гетерофазалық градиентті дисперсті-арматураланған болатты алу мүмкіндігі есебінен қол жеткізілетін болады. Осы жобада ұсынылып отырған технологияларды өндіріске енгізуге дейін жеткізу біздің елімізге елеулі экономикалық тиімділік әкеледі, өйткені бұл біздің компаниялардың қасиеттерінің жоғары деңгейі бар, оның ішінде арнайы мақсаттағы қымбат қалың табақты металды сатып алу жөніндегі тәуелділігін төмендетуге мүмкіндік береді.

Level of implementation (in Russian) : не внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : енгізілмеген

Efficiency (in Russian) : Эффективность реализуемого проекта достигается за счет оптимизации в ходе горячей ассиметричной прокатки механических свойств гетерофазной градиентной дисперсно-армированной стали с невыраженной границей раздела слоев, полученной центробежным литьем. Это в свою очередь обеспечит данной стали способность работать длительное время в экстремальных условиях.

Efficiency (in Kazakh) : Іске асырылатын жобаның тиімділігіне орталықтан тепкіш құю арқылы алынған қабаттардың бөлінбеген шекарасы бар гетерофазалық градиентті дисперсті-арматураланған болаттың механикалық қасиеттерін ыстық асимметриялық илектеу кезінде оңтайландыру арқылы қол жеткізіледі. Бұл өз кезегінде бұл болаттың экстремалды жағдайларда ұзақ уақыт жұмыс істеу қабілетін қамтамасыз етеді.

Field of application (in Russian) : получение высококачественного толстолистового проката для различных отраслей промышленности.

Field of application (in Kazakh) : әр түрлі салалар үшін жоғары сапалы қалың парақты илектеу алу.