The object of research, development or design (in Russian) : Сыворотки крови в казахской популяции, относящейся к контрольной группе и группе с подтвержденными случаями преддиабета

The object of research, development or design (in Kazakh) : Бақылау тобына және предиабеттің расталған жағдайлары бар топқа жататын қазақстандық популяциядағы қан сарысуы

Aim of work (in Russian) : Целью проекта является создание комплекса методов раннего прогнозирования развития предиабета методом ГХ-МС/МС, позволяющего диагностировать специфические изменения состава жирных кислот в сыворотке крови на раннем этапе развития предиабета.

Aim of work (in Kazakh) : Жобаның мақсаты – GC-MS/MS қолдану арқылы предиабеттің дамуын ерте болжау әдістерінің кешенін жасау, бұл дамудың ерте сатысында қан сарысуындағы май қышқылдарының құрамындағы ерекше өзгерістерді диагностикалауға мүмкіндік береді. предиабет ауруы.

Методы исследования (на русском) : Жирные кислоты сыворотки крови определяли методом газовой хроматографии с тандемной масс-спектрометрией после экстракции по Bligh и Dyer и метилирования 14% трифторидом бора. Анализ выполняли на системе Thermo Scientific Trace 1310 с тройным квадрупольным масс-спектрометром TSQ 8000 Evo и колонкой TR-FAME. Идентификацию проводили с использованием стандартной смеси 37 FAME Mix, внутреннего стандарта C19:0 и режима MRM

Методы исследования (на казахском) : Сарысу май қышқылдары Bligh және Dyer экстракциясынан және 14% бор трифторидімен метилденгеннен кейін тандемдік масс-спектрометриямен газ хроматографиясы арқылы анықталды. Талдау TSQ 8000 Evo үштік квадрупольді масс-спектрометрі және TR-FAME бағаны бар Thermo Scientific Trace 1310 жүйесінде жүргізілді. Идентификация 37 FAME Mix стандартын, C19:0 ішкі стандартын және MRM режимін пайдаланып жүргізілді.

Obtained results and novelty (in Russian) : В результате исследования впервые для казахской популяции получен детализированный профиль жирных кислот сыворотки крови у пациентов с предиабетом и в контрольной группе. Определено, что у лиц с предиабетом наблюдается достоверное повышение содержания насыщенных жирных кислот (пальмитиновая C16:0, стеариновая C18:0) и снижение уровня полиненасыщенных кислот (линолевая C18:2), что отражает нарушение липидного обмена и снижение противовоспалительной активности липидов.С помощью анализа главных компонентов (PCA) выявлены специфические маркеры, характеризующие предиабетическое состояние.Полученные данные закладывают основу для разработки комплекса методов раннего прогнозирования предиабета в казахской популяции

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Зерттеу предиабетпен ауыратын науқастар мен бақылау тобындағы қазақстандық популяция үшін алғашқы егжей-тегжейлі сарысу май қышқылдарының профилін берді. Предиабетпен ауыратын адамдарда қаныққан май қышқылдарының деңгейі айтарлықтай жоғарылағаны (пальмитикалық C16:0, стеариндік C18:0) және полиқанықпаған май қышқылдарының деңгейі төмендегені (линолды C18:2) анықталды, бұл липидтер алмасуының бұзылуын және липидтердің қабынуға қарсы белсенділігінің төмендеуін көрсетеді. Предиабетті сипаттайтын нақты маркерлерді анықтау үшін негізгі компоненттік талдау (ПКТ) қолданылды. Алынған деректер қазақстандық популяцияда предиабетті ерте болжау үшін бірқатар әдістерді әзірлеуге негіз болады.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : В ходе реализации проекта были оптимизированы методики пробоподготовки, хроматографирования и масс-спектрометрического анализа, обеспечивающие высокую точность и чувствительность определения жирных кислот в сыворотке крови. Создан валидированный аналитический метод ГХ-МС/МС с воспроизводимостью не хуже 5 % RSD.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Жоба барысында үлгі дайындау, хроматография және масс-спектрометриялық талдау әдістері оңтайландырылды, бұл қан сарысуындағы май қышқылдарын анықтаудың жоғары дәлдігі мен сезімталдығын қамтамасыз етті. Қайталанымдылығы кемінде 5% RSD болатын валидацияланған GC-MS/MS аналитикалық әдісі жасалды.

Level of implementation (in Russian) : Разработанная методика определения жирных кислот методом газовой хроматографии с тандемной масс-спектрометрией (ГХ-МС/МС) внедрена в аналитическую практику лаборатории продовольственной и экологической безопасности Казахстанско-Японского инновационного центра НАО «Казахский национальный аграрный исследовательский университет». Метод используется для анализа биологических образцов (сыворотки крови) в рамках выполнения научно-исследовательских проектов по изучению липидного профиля и ранней диагностики метаболических нарушений, включая предиабет. Полученные результаты применяются для формирования референсных значений жирнокислотного состава сыворотки крови казахской популяции

Level of implementation (in Kazakh) : Газдық хроматография және тандемдік масс-спектрометрия (GC-MS/MS) әдісімен май қышқылдарын анықтау әдістемесі «Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті» КЕАҚ-ның Қазақстан-Жапон инновациялық орталығының азық-түлік және экологиялық қауіпсіздік зертханасының талдамалық тәжірибесіне енгізілді. Әдіс липидтік профиль мен метаболикалық бұзылыстарды, соның ішінде предиабетті ерте диагностикалау мақсатында қан сарысуының биологиялық үлгілерін зерттеу үшін қолданылады. Алынған нәтижелер қазақстандық популяцияның қан сарысуындағы май қышқылдарының анықтамалық көрсеткіштерін қалыптастырады

Efficiency (in Russian) : Реализация проекта позволила получить научно обоснованные результаты, имеющие практическое значение для ранней диагностики предиабета в казахстанской популяции. Разработанный метод ГХ-МС/МС отличается высокой аналитической чувствительностью (предел количественного определения до 0,01 мг/мл) и воспроизводимостью не хуже 5 % RSD, что подтверждает его эффективность для клинико-диагностических и исследовательских целей.

Efficiency (in Kazakh) : Жобаны іске асыру нәтижесінде қазақстандық популяцияда предиабетті ерте диагностикалаудың ғылыми негізделген нәтижелері алынды. Дайындалған GC-MS/MS әдісі жоғары аналитикалық сезімталдықпен (анықтау шегі 0,01 мг/мл дейін) және қайталанымдылығы 5 % RSD-ден нашар емес нәтижемен сипатталады, бұл оны клиникалық және зерттеу мақсаттарына тиімді қолдануға мүмкіндік береді.

Field of application (in Russian) : Персонализированная медицина

Field of application (in Kazakh) : Жеке медицина