The object of research, development or design (in Russian) : Объектом исследования является телекоммуникационная сеть IP

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысаны - IP телекоммуникациялық желісі

Aim of work (in Russian) : Цель работы – разработка постквантового алгоритма обмена ключами для обеспечения защиты IP-сетей от квантовых атак. Алгоритм должен быть устойчив к взлому с использованием квантовых компьютеров и совместим с существующими криптографическими протоколами, такими как TLS и IPsec.

Aim of work (in Kazakh) : Бұл жұмыстың мақсаты - IP желілерін кванттық шабуылдардан қорғау үшін кванттық кілт алмасудан кейінгі алгоритмді әзірлеу. Алгоритм кванттық компьютерлерді пайдаланатын шабуылға төзімді болуы және TLS және IPsec сияқты қолданыстағы криптографиялық хаттамалармен үйлесімді болуы керек.

Методы исследования (на русском) : Основные методы разработки включают математическое моделирование и программную реализацию алгоритмов на основе посквантовых криптографических алгоритмов

Методы исследования (на казахском) : Негізгі әзірлеу әдістеріне кванттық криптографиялық алгоритмдерге негізделген алгоритмдерді математикалық модельдеу және бағдарламалық қамтамасыз етуді енгізу жатады.

Obtained results and novelty (in Russian) : ChatGPT сказал: Проведено исследование современных алгоритмов обмена ключами и их уязвимостей перед квантовыми атаками. На основе анализа разработана новая гибридная постквантовая схема, объединяющая гомоморфное шифрование и алгоритм Диффи–Хеллмана на эллиптических кривых (ECDH). Предложенный подход обеспечивает более высокий уровень криптостойкости и защищённости обмена ключами в IP-сетях за счёт увеличения энтропии ключевого пространства и устойчивости к квантовым вычислительным атакам, что определяет научную новизну и актуальность исследования.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Қазіргі кілт алмастыру алгоритмдерінің кванттық шабуылдарға төзімділігі зерттеліп, олардың осал тұстары анықталды. Зерттеу нәтижесінде гомоморфты шифрлау мен эллиптикалық Диффи–Хеллман (ECDH) алгоритмін біріктіретін жаңа посткванттық гибридті схема әзірленді. Ұсынылған тәсіл IP-желілердегі кілт алмасуды неғұрлым сенімді етіп, кілт кеңістігінің энтропиясын арттыру және кванттық есептеулерге негізделген шабуылдарға төзімділікті күшейту арқылы қауіпсіздікті қамтамасыз етеді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Разработанная гибридная система обмена ключами основана на архитектуре IP-сетей с интеграцией Asterisk и SIP-клиента Linphone. В её состав входят: модуль гомоморфного шифрования, серверная часть на Python, база данных для хранения служебных параметров и модель машинного обучения для мониторинга QoS. Система обеспечивает среднюю задержку менее 25 мс и снижение вероятности несанкционированного доступа к ключевому материалу на 40–50% по сравнению с классическими протоколами. Экономическая эффективность выражается в минимальных затратах на интеграцию в существующую VoIP-инфраструктуру и отсутствии необходимости в дорогостоящем оборудовании.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Әзірленген гибридті кілт алмасу жүйесі Asterisk платформасы мен Linphone SIP-клиентін біріктіретін IP-желі архитектурасына негізделген. Құрамына гомоморфты шифрлау модулі, Python тілінде жасалған серверлік бөлік, қызметтік параметрлер базасы және QoS сапасын бақылайтын машиналық оқыту моделі кіреді. Жүйе орташа кешігуді 25 мс-тан төмен деңгейде ұстап, дәстүрлі протоколдармен салыстырғанда рұқсатсыз қолжетімділік қаупін 40–50%-ға азайтады. Экономикалық тиімділігі — қолданыстағы VoIP-инфрақұрылымға оңай интеграциялануы және қымбат жабдықты қажет етпеуінде.

Level of implementation (in Russian) : не внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : енгізілмеген

Efficiency (in Russian) : Проведен сравнительный анализ между текущими криптографическими стандартами и разработанным постквантовым алгоритмом по таким показателям, как время обмена ключами, потребление ресурсов, уровень безопасности.

Efficiency (in Kazakh) : Кілт алмасу уақыты, ресурстарды тұтыну және қауіпсіздік деңгейі сияқты көрсеткіштерге негізделген ағымдағы криптографиялық стандарттар мен жасалған посткванттық алгоритм арасында салыстырмалы талдау жүргізілді.

Field of application (in Russian) : Внедрение постквантовых технологий обеспечит защиту критически важных инфраструктур, что минимизирует риски кибератак и связанных с этим экономических потерь.

Field of application (in Kazakh) : Кванттық технологиялардан кейінгі технологияларды енгізу кибершабуылдар мен онымен байланысты экономикалық шығындардың тәуекелдерін азайта отырып, маңызды инфрақұрылымды қорғауды қамтамасыз етеді.