The object of research, development or design (in Russian) : Объектами исследования являются углеродные квантовые точки, легированные широко распространёнными элементами — марганцем (Mn), йодом (I), висмутом (Bi) и барием (Ba).

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысандары кең таралған элементтер – марганец (Mn), йод (I), висмут (Bi) және барий (Ba) арқылы легирленген көміртекті кванттық нүктелер болып табылады.

Aim of work (in Russian) : Целью данной работы является синтез углеродных квантовых точек, легированных широко распространёнными элементами, а также сравнительный анализ их контрастных свойств для применения в магнитно-резонансной и компьютерной томографии.

Aim of work (in Kazakh) : Осы жұмыстың мақсаты – кең таралған элементтермен легирленген көміртекті кванттық нүктелерді синтездеу және оларды магниттік-резонанстық пен компьютерлік томографияда қолдануға арналған контрасттық қасиеттері бойынша салыстырмалы талдау жүргізу.

Методы исследования (на русском) : Методы исследования включают: просвечивающую трансмиссионную электронную микроскопию (TEM), оптическую спектроскопию с индукционно-связанной плазмой (ICP-OES), инфракрасную спектроскопию (FTIR), фотолюминесценцию (PL), магнитно-резонансную томографию (MRI), компьютерную томографию (CT) и измерения зета-потенциала.

Методы исследования (на казахском) : Зерттеу әдістеріне мыналар кіреді: өтпелі электрондық микроскопия (TEM), индукциялық байланысқан плазмалық оптикалық спектроскопия (ICP-OES), инфрақызыл спектроскопия (FTIR), фотолюминесценция (PL), магниттік-резонанстық томография (MRI), компьютерлік томография (CT) және зета-потенциалды өлшеу.

Obtained results and novelty (in Russian) : Научная новизна данной работы заключается в том, что впервые в мировой практике были синтезированы углеродные квантовые точки с ранее не исследованными комбинациями элементов — марганцем (Mn), йодом (I), висмутом (Bi) и барием (Ba). Установлено, что полученные углеродные точки демонстрируют улучшенные контрастные характеристики на 10–20% по сравнению с клинически применяемыми препаратами, такими как иопромид и гадовист. Кроме того, был предложен лабораторный метод синтеза контрастных агентов. Использование единого контрастного вещества как для магнитно-резонансной, так и для компьютерной томографии способствует снижению затрат на производство и хранение контрастных препаратов.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Бұл жұмыстың ғылыми жаңалығы әлемде алғаш рет марганец (Mn), йод (I), висмут (Bi) және барий (Ba) сияқты бұрын зерттелмеген элементтер комбинациясымен легирленген көміртекті кванттық нүктелердің синтезделуінде жатыр. Алынған көміртекті нүктелер клиникалық қолданыстағы иопромид және гадовист сияқты препараттармен салыстырғанда контрасттық қасиеттерінің 10–20% жақсарғанын көрсетті. Сонымен қатар, контрасттық агенттерді синтездеудің зертханалық әдісі ұсынылды. Бір контрасттық затты магниттік-резонанстық және компьютерлік томография үшін қатар қолдану контрасттық агенттерді өндіру мен сақтауға кететін шығындарды азайтуға мүмкіндік береді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Все полученные системы были синтезированы из местных исходных материалов и представлены в форме стабильных коллоидных растворов с размером частиц порядка 20 нм и менее, что способствует снижению себестоимости производства. Кроме того, каждый из растворов может быть использован как для магнитно-резонансной, так и для компьютерной томографии, что позволяет вводить контрастное средство однократно и исключает необходимость хранения и изготовления различных типов контрастных агентов.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Барлық алынған жүйелер жергілікті бастапқы материалдардан синтезделіп, бөлшек өлшемі шамамен 20 нм немесе одан аз болатын тұрақты коллоидтық ерітінді түрінде ұсынылды, бұл өндіріс құнын төмендетуге мүмкіндік береді. Бұдан бөлек, әрбір ерітінді магниттік-резонанстық және компьютерлік томография үшін бірдей қолданыла алады, бұл контрастты затты бір рет енгізуге және әртүрлі типтегі контрасттық агенттерді сақтау мен өндіру қажеттілігін болдырмауға мүмкіндік береді.

Level of implementation (in Russian) : Полученные результаты требуют проведения доклинических исследований, поэтому на данном этапе практическое внедрение не осуществлялось.

Level of implementation (in Kazakh) : Алынған нәтижелерге доклиникалық зерттеулер жүргізу қажет, сондықтан бұл кезеңде практикалық енгізу жүзеге асырылған жоқ.

Efficiency (in Russian) : Все синтезированные системы продемонстрировали повышение контрастных характеристик на 10–20% по сравнению с клинически применяемыми контрастными агентами, такими как иопромид и гадовист, при пересчёте на единицу активного вещества. Таким образом, разработанные структуры проявили более высокую эффективность и потенциально меньшую себестоимость производства благодаря использованию местных сырьевых материалов.

Efficiency (in Kazakh) : Барлық синтезделген жүйелер белсенді заттың бірлігіне шаққанда клиникалық қолданыстағы иопромид және гадовист сияқты контрасттық агенттермен салыстырғанда контрасттық қасиеттерінің 10–20% артқанын көрсетті. Осылайша, әзірленген құрылымдар жоғары тиімділік танытып, жергілікті шикізатты пайдалану есебінен өндіріс құнының төмен болу әлеуетіне ие болды.

Field of application (in Russian) : Ожидается, что наиболее перспективные из разработанных систем смогут найти применение в радиологических скринингах, в частности при магнитно-резонансной и компьютерной томографии. Кроме того, синтезированные материалы потенциально пригодны для использования в фототермальной терапии злокачественных новообразований.

Field of application (in Kazakh) : Әзірленген жүйелердің ең тиімділері радиологиялық скринингтерде, соның ішінде магниттік-резонанстық және компьютерлік томографияда қолданылуы мүмкін деп күтілуде. Сонымен қатар, синтезделген материалдар қатерлі ісік ісіктерін фототермиялық терапияда пайдалану үшін әлеуетке ие.