The object of research, development or design (in Russian) : Объектом исследования является термопластичный шликер (суспензия) оксида бериллия, который используется для получения однородной бериллиевой керамики.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысаны – біркелкі берилий керамикасын алу үшін қолданылатын біртекті берилий оксидінің термопластикалық шликері (суспензиясы)

Aim of work (in Russian) : Основная цель работы заключается в разработке модели и методики расчета вязко пластичного течения и структурообразования шликера с подвижными границами при формовании для оптимального управления технологическим процессом литья бериллиевой керамики.

Aim of work (in Kazakh) : Жұмыстың негізгі мақсаты бериллий керамикасын құюдың технологиялық процесін оңтайлы басқару үшін қалыптау кезінде жылжымалы шекаралары бар шликердің тұтқыр иілгіш ағыны мен құрылымын есептеу моделі мен әдістемесін әзірлеу болып табылады.

Методы исследования (на русском) : Методы исследования: методы математического моделирования, расчетные исследования процесса формования термопластичного шликера оксида бериллия в различных формообразующих полостях.

Методы исследования (на казахском) : Зерттеу әдістері: математикалық модельдеу әдістері, берилий тотығының термопластикалық шликерін әртүрлі қалыптастыру үдерісін есептеуді зерттеу.

Obtained results and novelty (in Russian) : Основными результатами являются: 1) Результаты, полученные с использованием реологических моделей Шведова-Бингама, модифицированной степенной модели Гершеля-Балкли и Бингама-Папанастасиу; 2) Результаты расчетов оценки влияния условий течения термопластичного шликера на общий коэффициент теплопередачи при формовании керамических изделий; 3) Разработаны методы расчетов термодинамических свойств для установления равновесия фаз литейной системы. Экспериментальным путем установленные температуры ликвидуса и солидуса шликера позволяют выявить характер распределения фаз на разных этапах кристаллизации; 4) Результаты расчетов по изучению напряженно-деформированного состояния и усадочных дефектов на основе распределения концентрации кинетически свободной связки; 5) Разработаны методики определения положения поверхности затвердевания термопластичного шликера на основе метода функций уровня и/или фазового поля (level set method/phase field method), методы моделирования задач с подвижными границами. 6) Результаты моделирования течения (распределение температуры, скорости, давления, границы затвердевания) термопластичного шликера при формовании плоских и трубчатых изделий.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Негізгі нәтижелер: 1) Шведов-Бингамнің реологиялық модельдерін, Гершель-Балклидің өзгертілген дәрежелік моделін және Бингам-Папанастасиу модельдері негізінде алынған нәтижелер; 2) Керамикалық бұйымдарды қалыптау кезінде Термопластикалық шликердің ағу шарттарының жалпы жылуөткізгіштік коэффициентіне әсерін бағалау нәтижелері; 3) Құю жүйесінің фазалық тепе-теңдігін орнату үшін термодинамикалық қасиеттерді есептеу әдістері әзірленді. Эксперименттік жолмен анықталған шликердің ликвидус және солидус температуралары әртүрлі кристалдану кезеңдерінде фазалардың таралу сипатын анықтауға мүмкіндік береді; 4) Кинетикалық тұрғыдан еркін байланыс концентрациясының таралуына негізделген кернеулі-деформацияланған күй мен кесілу ақауларын зерттеуге арналған есептеу нәтижелері; 5) Термопластикалық шликтердің қату бетінің орнын анықтау әдістемелері (деңгей функциясы және/немесе фазалық өріс әдісі негізінде анықтау (level set method/phase field method)) және Жылжымалы шекаралары бар есептерді модельдеу әдістері бар есептерді модельдеу әдістері әзірленген. 6) Жазық және түтікше бұйымдарды қалыптау кезінде термопластикалық шликтердің ағу процесін модельдеу нәтижелері (температураның, жылдамдықтың, қысымның таралуы, қату шекаралары).

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Технико-экономическим показателем процесса литья керамических изделий является разработка технологии прогнозирование дефектов (трещины и усадки) и установление оптимальных параметров литья для минимизации выхода годных отливок.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Керамикалық бұйымдарды құю процесінің техникалық-экономикалық көрсеткіші ақауларды (жарықтар мен шөгінділерді) болжау технологиясын әзірлеу және жарамды құймалардың шығуын азайту үшін құюдың оңтайлы параметрлерін белгілеу болып табылады.

Level of implementation (in Russian) : Приведены методы расчета и результаты расчетов на основе моделей, построенных на основе экспериментальных данных технологического процесса

Level of implementation (in Kazakh) : Енгізу дәрежесі технологияқ процесстің тәжірибе деретері негізіндеі құрылған модельдер негізінде есептеу әдістері мен есептеу нәтижелері келтірілді

Efficiency (in Russian) : Экономическая эффективность достигается за счет снижения доли браковых изделий и повышения однородности свойств изделий в промышленных масштабах путем предварительного определения оптимальных условий литья на основе эффективной математической модели и методов расчета.

Efficiency (in Kazakh) : Экономикалық тиімділік қателік өнімдерінің үлесін азайту және өнімдердің қасиеттерінің біртектілігін арттыру арқылы өндірістік көлемде қол жеткізіледі, бұл тиімді математикалық модельдер мен есептеу әдістеріне негізделген құюдың оңтайлы шарттарын алдын ала анықтаудың нәтижесінде мүмкін болады

Field of application (in Russian) : Рекомендации по внедрению результатов НИР: разработанные модели и методов расчета будут использованы для оптимального управления технологическим процессом литья гидрометаллургического производства.

Field of application (in Kazakh) : ҒЗЖ нәтижелерін енгізуге арналған ұсыныстар: әзірленген модельдер мен есептеу әдістері гидрометаллургиялық өндірістегі құю технологиялық үдерісін оңтайлы басқаруға қолданылатын болады.