The object of research, development or design (in Russian) : Возбудитель Cytospora spp., яблоневые деревья, мицелий грибов, ДНК грибов, нуклеотидные последовательности.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Cytospora spp. қоздырғышы, алма ағаштары, саңырауқұлақ мицелийі, саңырауқұлақ ДНҚ және нуклеотидтер тізбегі.

Aim of work (in Russian) : молекулярное изучение патогенов, вызывающих цитоспороз яблони в регионах интенсивного садоводства Казахстана, с целью точной идентификации видов Cytospora spp. и подбора высокоэффективных агентов биоконтроля.

Aim of work (in Kazakh) : Cytospora spp. анықтау мақсатында Қазақстанның қарқынды жеміс өсіретін аймақтарында алма цитоспорозын қоздыратын фитопатогендерді бөлу, олардың түрлерін анықтау және жоғары тиімді биобақылау агенттерін таңдау.

Методы исследования (на русском) : Методы исследований – микробиологические, статистические, биотехнологические, фитопатологические, биоинформатические, молекулярно-генетические методы исследования.

Методы исследования (на казахском) : Микробиологиялық, статистикалық, биотехнологиялық, фитопатологиялық, биоинформатика және молекулалық-генетикалық зерттеу әдістері қолданылды.

Obtained results and novelty (in Russian) : Новизна состоит в том, что в Казахстане впервые проведен микробиологический и генетический анализ возбудителей Cytospora spp. и эндофитов выделенных из яблоневых деревьев. Разработан электрохимический метод диагностики.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Алма ағаштарынан Cytospora spp. және эндофиттердің бөлініп алынуы Қазақстанда алғаш рет жүргізіліп отыр. Алғаш рет диагностиканың электрохимялық әдісі жасалды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : В результате проведенных исследований выявлены возбудители цитоспороза яблони в интенсивных яблоневых садах Алматинской области, проведен комплексный анализ их морфологических, культуральных и микроскопических характеристик. На основании морфологического и филогенетического анализов основными возбудителями заболевания стали C. parasiticum, C. sorbina, C. sorbicola, C. chrysosperma, C. leucostoma и C. pruinopsis. Полученные результаты позволили впервые в Казахстане систематически определить видовой состав возбудителей цитоспороза. Среди выделенных эндофитов особый интерес представляли штаммы Bacillus velesensis, B. amyloliquefaciens и K cowanii.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Зерттеу барысында Алматы облысындағы интенсивті алма бақтарында алма Cytospora қоздырғышын тудыратын фитопатогендер анықталып, олардың морфологиялық, культуралдық және микроскопиялық сипаттама жүргізілді. Морфологиялық және филогенетикалық талдаулар негізінде келесі қоздырғыштар C.parasiticum, C. sorbina, C. sorbicola, C. chrysosperma, C. leucostoma және C. pruinopsis анықталды. Оқшауланған эндофиттердің ішінде Bacillus velesensis, B.amyloliquefaciens және K. cowanii штаммдары жоғары деңгейде антагонистік қасиетпен қызығушылықты арттырды.

Level of implementation (in Russian) : Отработаны протоколы микробиологического посева, выделения ДНК, а также методы исследований in vitro и in vivo, постановки ПЦР и секвенирования маркерных генов (Cytospora spp., Bacillus spp., Trichoderma spp.). Разработанный метод электрохимической диагностики возбудителей цитоспороза яблони прошёл лабораторные испытания, подтвердил эффективность и защищён патентом Республики Казахстан.

Level of implementation (in Kazakh) : In vitro және in vivo зерттеу әдістері, микробиологиялық егу және ДНҚ бөліп алу протоколдары, ПТР қою және маркерлік гендерді секвенирлеу (Cytospora spp., Bacillus spp., Trichoderma spp.) әдістері игерілді. Алманың цитоспороз қоздырғыштарын электрохимиялық диагностикалау әдісі зертханалық сынақтан өтіп, тиімділігі дәлелденді және Қазақстан Республикасының патентімен қорғалған.

Efficiency (in Russian) : Результаты проведённых исследований имеют высокую научную и практическую эффективность. Впервые в Казахстане получены данные о видовой принадлежности и генетической идентификации возбудителей цитоспороза яблони, что позволяет проводить точный фитосанитарный мониторинг и подбирать эффективные биоконтрольные агенты (Bacillus spp., Trichoderma spp.). Разработанные и отработанные протоколы микробиологических и молекулярных исследований могут применяться в научных и производственных лабораториях страны.

Efficiency (in Kazakh) : Жүргізілген зерттеулердің ғылыми және практикалық тиімділігі жоғары. Қазақстанда алғаш рет алма цитоспорозының қоздырғыштарының түрлік құрамы мен генетикалық сәйкестігі анықталып, фитосанитарлық мониторингті нақты жүргізуге және тиімді биобақылау агенттерін (Bacillus spp., Trichoderma spp.) таңдауға мүмкіндік берілді. Дайындалған микробиологиялық және молекулалық зерттеу протоколдары елдің ғылыми және өндірістік зертханаларында қолдануға ұсынылады.

Field of application (in Russian) : государственные и частные фитосанитарные учреждения занимающиеся проблематикой фитопатогенов, а также научно-исследовательские институты страны.

Field of application (in Kazakh) : Өсімдіктердің қоздырғыштарымен айналысатын мемлекеттік және жеке фитосанитарлық мекемелер, сондай-ақ бүкіл ел бойынша ғылыми-зерттеу институттары.