The object of research, development or design (in Russian) : Объектом исследования является рабочий процесс и технологические параметры (давление, температура, время выдержки) производства брикетированных фитоминеральных премиксов-лизунцов на соляной основе, и их физико-химические и технологические параметры (состав и размеры добавок, влажность, крупность)

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысаны – тұз негізіндегі брикеттелген фитоминералды премикс-лизунцыларды өндірудің жұмыс процесі мен технологиялық параметрлері (қысым, температура, ұсталу уақыты), сондай-ақ олардың физика-химиялық және технологиялық көрсеткіштері (қосындылардың құрамы мен өлшемдері, ылғалдылығы, түйіршіктілігі).

Aim of work (in Russian) : Разработка конструкции новых машин и технологии, а также рецептуры для производства минерально-витаминных премиксов-лизунцов для крупного рогатого скота, применение которых позволит восполнить недостающие в организме животных микро и макроэлементы и витамины, что послужит важным фактором повышения продуктивности животных

Aim of work (in Kazakh) : Ірі қара малға арналған минералды-витаминді премикс-лизунцыларды өндіруге арналған жаңа машиналар мен технологияның құрылымын, сондай-ақ олардың рецептурасын әзірлеу. Бұл өнімдер жануарлардың ағзасында жетіспейтін микро және макроэлементтер мен витаминдердің орнын толтыруға мүмкіндік береді және мал өнімділігін арттырудың маңызды факторы болып табылады.

Методы исследования (на русском) : Методы наблюдения и сравнения. Метод многофакторного эксперимента. Планирование многофакторного эксперимента позволяет сократить число различных однофакторных опытов и получить математические модели объекта исследования в виде уравнений регрессии. Многофакторный эксперимент включает следующие основные стадии: предварительное изучение объекта, выбор параметров оптимизации, выявление существенных факторов, постановка опытов и построение по их результатам математических моделей, оценка адекватности моделей и их интерпретация, обоснование оптимальных технологических параметров.

Методы исследования (на казахском) : Бақылау және салыстыру әдістері. Көпфакторлы эксперимент әдісі. Көпфакторлы экспериментті жоспарлау түрлі бірфакторлы тәжірибелер санын азайтып, зерттеу нысанының математикалық моделін регрессия теңдеулері түрінде алуға мүмкіндік береді. Көпфакторлы эксперимент келесі негізгі кезеңдерден тұрады: нысанды алдын ала зерттеу, оңтайландыру параметрлерін таңдау, маңызды факторларды анықтау, тәжірибелер жүргізу және олардың нәтижелері бойынша математикалық модельдерді құрастыру, модельдердің барабарлығын бағалау және түсіндіру, технологиялық параметрлердің оңтайлы мәндерін негіздеу.

Obtained results and novelty (in Russian) : Разработка всей совокупности новых технологических решений по производству соляных минерально-витаминных премиксов-лизунцов на основе недостающих для организма животных микроэлементов, местных переработанных отходов лесозаготовок в виде измельченной хвои пихгы сибирской. Новизна разработанного технологического процесса состоит в возможности получения оптимальных по составу премиксов-лизунцов для крупного рогатого скота с добавлением измельченной хвои пихты сибирской. Разработаны и научно обоснованы новые способы работы машин для переработки отходов лесозаготовок (хвои пихты сибирской) с целью получения максимального эффекта при минимальных энергозатратах и стоимости конечного продукта – фитоминеральных соляных премиксов-лизунцов. Разработан технологический регламент изготовления кормовых солебрикетов для животных с использованием гидравлических и механических брикетировочных прессов. Разработана и утверждена нормативно-технологическая документация на созданные минерально-витаминные премиксы-лизунцы: СТ НАО 0104-40002379-003-2025, Соль-лизунец с микроэлементами, брикетированная, Технические условия. Введены впервые.08.04.2025

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Жануарлар ағзасына қажетті микроэлементтер мен жергілікті орман дайындау қалдықтарын (Сібір майқарағайының ұнтақталған инесі) пайдалана отырып, тұз негізіндегі минералды-витаминді премикс-лизунцыларды өндірудің жаңа технологиялық шешімдер жиынтығы әзірленді. Жаңашылдығы – Сібір майқарағайының ұнтақталған инесін қосу арқылы ірі қара малға арналған премикс-лизунцылардың құрамын оңтайландыру мүмкіндігі. Орман дайындау қалдықтарын өңдеуге арналған жаңа машиналардың жұмыс тәсілдері ғылыми тұрғыдан негізделіп, минималды энергия шығынымен және өнімнің төмен өзіндік құнымен (фитоминералды тұзды премикс-лизунцылар) максималды нәтиже алуға бағытталған. Гидравликалық және механикалық брикеттеу престерін қолдана отырып, малға арналған тұз брикеттерін өндірудің технологиялық регламенті әзірленді. Жаңа минералды-витаминді премикс-лизунцыларға арналған нормативтік-технологиялық құжаттама жасалып, бекітілді: СТ НАО 0104-40002379- 003-2025 «Микроэлементтері бар тұз-лизунец, брикеттелген. Техникалық шарттар». Алғаш рет енгізілді: 08.04.2025 ж.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : На уровне изобретения РК разработана дробилка для производства минерально-витаминовых премиксов-лизунцов для крупного рогатого скота. Также на уровне изобретения РК разработан способ изготовления минерально-витаминовых премиксов-лизунцов для животных. Технико-экономические показатели (ТЭП) производства соляных брикетов включают: сырье (соль, хвоя пихты сибирской, минералы), оборудование (прессы, дробилки, смесители, сушилки), технологические параметры (производительность, расход сырья, влажность, давление), а также экономические аспекты (себестоимость, цена, прибыль, срок окупаемости). Себестоимость упала на 10%. Цена реализации 1 брикета снизилась с 40 до 35-37 тенге за брикет ПЛ.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : ҚР деңгейінде ірі қара малға арналған минералды-витаминді премикс-лизунцыларды өндіруге арналған ұсатқыш құрылғы және олардың өндіріс тәсілі әзірленді. Тұзды брикеттер өндірісінің техникалық-экономикалық көрсеткіштері (ТЭК) мыналарды қамтиды: шикізат (тұз, Сібір майқарағайының инесі, минералдар), жабдықтар (престер, ұсатқыштар, араластырғыштар, кептіргіштер), технологиялық параметрлер (өнімділік, шикізат шығыны, ылғалдылық, қысым), сондай-ақ экономикалық аспектілер (өзіндік құн, сату бағасы, пайда, өтелу мерзімі). Өзіндік құн 10%-ға төмендеді. Бір лизунецтің сату бағасы 40 теңгеден 35–37 теңгеге дейін азайды.

Level of implementation (in Russian) : Разработанная и утвержденная Национальным центром экспертизы и сертификации нормативно-технологическая документация на минерально-витаминные премиксы-лизунцы «Соль-лизунец с микроэлементами брикетированная СТ НАО 010440002379-003-2025 Технические условия» принята к использованию в солеперерабатывающем предприятии «ИП Калиакпаров У.». Там же выполнено пилотное внедрение законченной технологии производства минерально-витаминных премиксов.

Level of implementation (in Kazakh) : Минералды-витаминді премикс-лизунцыларға арналған нормативтік-технологиялық құжаттама «Микроэлементтері бар тұз-лизунец, брикеттелген СТ НАО 010440002379-003-2025. Техникалық шарттар» Ұлттық сараптама және сертификаттау орталығы арқылы бекітіліп, «ИП Калиакпаров У.» тұз өңдеу кәсіпорнында пайдалануға қабылданды. Сол жерде премикстерді өндірудің толық технологиясын пилоттық енгізу жүргізілді.

Efficiency (in Russian) : Расчет экономической эффективности применения фитоминеральных кормовых добавок в к/х «Багратион» показал, что среднесуточные надои молока у коров в 1 опытной группе были выше на 0,9 кг, жирность молока выше на 0,08 %, содержание в нем общего белка выше на 0,25%. От каждой коровы опытной группы получено дополнительно по 108 кг молока за 4 месяца лактационного периода. Всего по этой группе коров получено за период применения фитоминерально-солевых брикетов лизунцов дополнительно 12312 кг молока. Окупаемость затрат составила 9,3 раза.

Efficiency (in Kazakh) : «Багратион» шаруа қожалығында фитоминералды жемдік қоспаларды қолданудың экономикалық тиімділігін есептеу нәтижесінде тәжірибелік топтағы сиырлардың орташа тәуліктік сүт өнімділігі 0,9 кг-ға, сүттің майлылығы 0,08%-ға, ал жалпы ақуыз мөлшері 0,25%-ға артқаны анықталды. Тәжірибелік топтағы әрбір сиырдан 4 айлық лактация кезеңінде қосымша 108 кг сүт алынды. Жалпы топ бойынша қосымша 12312 кг сүт өндірілді. Шығындардың өтелімділігі 9,3 есеге тең болды.

Field of application (in Russian) : Область применения: – агропромышленный комплекс РК, целевые потребители – организации любой формы собственности, осуществляющие деятельность по производству сельскохозяйственной техники и производству кормов для крупного рогатого скота.

Field of application (in Kazakh) : Қолданылу саласы – Қазақстан Республикасының агроөнеркәсіптік кешені. Нысаналы тұтынушылар – меншік нысанына қарамастан, ауыл шаруашылық техникасын және ірі қара малға арналған жем өндірісін жүзеге асыратын ұйымдар.