The object of research, development or design (in Russian) : Объект исследования: природно-технические и производственные системы агропромышленного комплекса Костанайской области, включающие земельные, водные и техногенные ресурсы, а также процессы переработки и машиностроительного производства.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу объектiсi: Қостанай облысының агроөнеркәсіптік кешенінің табиғи-техникалық және өндірістік жүйелері, олардың құрамына жер, су және техногендік ресурстар, сондай-ақ өңдеу және машина жасау өндірісінің процестері кіреді.

Aim of work (in Russian) : Цель работы в 2025 году - создание научно-исследовательского технологического центра, объединяющего лабораторные, цифровые и производственные площадки для проведения комплексных исследований, направленных на повышение экологической, технологической и продовольственной устойчивости агропромышленного комплекса региона.

Aim of work (in Kazakh) : 2025 жылғы жұмыстың мақсаты – өңірдің агроөнеркәсіптік кешенінің экологиялық, технологиялық және азық-түліктік тұрақтылығын арттыруға бағытталған кешенді зерттеулер жүргізу үшін зертханалық, цифрлық және өндірістік алаңдарды біріктіретін ғылыми-зерттеу технологиялық орталық құру.

Методы исследования (на русском) : Методология проведения работ основана на интегрированном многогранном подходе, включающем в себя экологический мониторинг, экспертный анализ, лабораторные исследования, анализ технологических процессов, разработку инновационных решений и создание современной исследовательской инфраструктуры. Методы исследования: использованы иммунохимические, физико-химические, микробиологические и молекулярно-генетические методы анализа; методология нейтрального баланса деградации земель; дистанционные и лабораторные методы контроля; предиктивный анализ на основе сенсорных систем и машинного обучения; статистические и геоинформационные методы обработки данных.

Методы исследования (на казахском) : Жұмысты жуүргізу әдістемесі экологиялық мониторингті, сараптамалық талдауды, зертханалық зерттеулерді, технологиялық процестерді талдауды, инновациялық шешімдерді әзірлеуді және заманауи зерттеу инфрақұрылымын құруды қамтитын интеграцияланған көпқырлы тәсілге негізделген. Зерттеу әдістері: иммунохимиялық, физика-химиялық, микробиологиялық және молекулалық-генетикалық талдау әдістері; жер деградациясының бейтарап балансы (ЖДББ) әдіснамасы; қашықтықтан және зертханалық бақылау әдістері; сенсорлық жүйелер мен машиналық оқытуға негізделген болжамдық талдау; деректерді статистикалық және геоақпараттық өңдеу әдістері.

Obtained results and novelty (in Russian) : Разработаны и апробированы технологии экологического и агрохимического мониторинга почв и вод Костанайской области. Проведена оценка плодородия и деградации сельхозземель, внедрена интеграция беспилотных систем, дистанционного зондирования и интеллектуальной обработки данных. Выполнена комплексная характеристика почв, грунтов и донных отложений, определено состояние водоохранных зон и распределение химических элементов. Исследовано загрязнение продуктов животного происхождения токсичными веществами и антибиотиками. Выявлены критические этапы в сельхозмашиностроении, создана система мониторинга качества и база эксплуатационных данных. Подтверждена эффективность выщелачивания никеля и кобальта из руд месторождения «Шевченковское».

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Қостанай облысының топырақтары мен су объектілеріне экологиялық және агрохимиялық мониторинг жүргізу технологиялары әзірленіп, сынақтан өткізілді. Ауыл шаруашылығы жерлерінің құнарлылығы мен деградация деңгейіне кешенді бағалау жасалды. Пилотсыз басқару, қашықтан зондтау және деректерді зияткерлік өңдеу технологиялары біріктірілді. Су қорғау аймақтарының топырақтары мен шөгінділерінің физика-химиялық және токсикологиялық қасиеттері зерттеліп, химиялық элементтердің таралу ерекшеліктері анықталды. Мал және азық-түлік өнімдерінің ластану деңгейі бағаланды. Ауыл шаруашылығы машиналарын жасаудағы тәуекелдерді азайтуға арналған мониторинг жүйесі мен дерекқор құрылды. «Шевченковское» кен орнынан никель мен кобальтты тиімді сілтілеу мүмкіндігі және оның оңтайлы параметрлері айқындалды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Экономический эффект достигается за счёт продления срока службы техники, оптимизации производственных режимов и предотвращения экологических нарушений. Предусматривается развитие созданной инфраструктуры в направлении формирования регионального центра академического превосходства, расширение применения технологий предиктивного анализа, развитие цифровых двойников производственных процессов, создание системы комплексного мониторинга состояния земель и водных ресурсов Северного Казахстана, внедрение инновационных решений по вторичному использованию минеральных ресурсов. Внедрение разработанных решений позволит снизить производственные потери и затраты на ремонт оборудования на 10–15 %, повысить эффективность агроэкологического контроля и сократить риски деградации земель.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Экономикалық тиімділік техника қызметінің мерзімін ұзарту, өндірістік режимдерді оңтайландыру және экологиялық бұзылулардың алдын алу есебінен қамтамасыз етіледі. Құрылған инфрақұрылымды өңірлік академиялық артықшылық орталығын қалыптастыру бағыты бойынша дамыту, предиктивті талдау технологияларын қолдану аясын кеңейту, өндірістік процестердің цифрлық егіздерін дамыту, Солтүстік Қазақстанның жер және су ресурстарының жай-күйін кешенді мониторингтеу жүйесін құру, сондай-ақ минералдық ресурстарды қайталама пайдалану бойынша инновациялық шешімдерді енгізу бағытында инфрақұрылымды дамыту жоспарланған. Әзірленген шешімдерді енгізу өндірістік шығындар мен жабдықты жөндеуге кететін шығындарды 10-15% - ға азайтуға, агроэкологиялық бақылаудың тиімділігін арттыруға және жердің деградация қаупін төмендетуге мүмкіндік береді.

Level of implementation (in Russian) : Результаты исследований рекомендуется использовать при создании региональных систем экологического мониторинга, в образовательных и производственных кластерах. Предложенные решения адаптированы к внедрению на предприятиях малого и среднего бизнеса, в научно-образовательных учреждениях и лабораториях технического профиля.

Level of implementation (in Kazakh) : Зерттеу нәтижелерін экологиялық мониторингтің аймақтық жүйелерін құру кезінде, білім беру және өндірістік кластерлерде пайдалану ұсынылады. Ұсынылған шешімдер шағын және орта бизнес кәсіпорындарында, ғылыми-білім беру мекемелерінде және техникалық бейіндегі зертханаларда енгізуге бейімделген.

Efficiency (in Russian) : Экономическая эффективность и значимость работы обеспечивает основу для устойчивого развития региона и эффективного управления земельными и водными ресурсами с целью улучшению экологического состояния и производственных процессов, обеспечения значительного экономического роста региона за счет внедрения инноваций, оптимизации сельскохозяйственного производства и повышения производственной мощности, конкурентоспособности региона и улучшения качества жизни населения.

Efficiency (in Kazakh) : Жұмыстың экономикалық тиімділігі мен маңыздылығы өңірдің орнықты дамуы мен экологиялық жай-күйі мен өндірістік процестерді жақсарту, инновацияларды енгізу, ауыл шаруашылығы өндірісін оңтайландыру және өндірістік қуаттылықты арттыру, өңірдің бәсекеге қабілеттілігін арттыру және халықтың өмір сүру сапасын жақсарту есебінен өңірдің едәуір экономикалық өсуін қамтамасыз ету мақсатында жер және су ресурстарын тиімді басқарудың негізін қамтамасыз етеді.

Field of application (in Russian) : Область применения результатов: агроэкология, экологический мониторинг, сельскохозяйственное машиностроение, контроль качества пищевой продукции, управление устойчивым развитием регионов, повышение качества образования и подготовка кадров.

Field of application (in Kazakh) : Нәтижелерді қолдану саласы: агроэкология, экологиялық мониторинг, ауыл шаруашылығы машина жасау, азық-түлік өнімдерінің сапасын бақылау, өңірлердің тұрақты дамуын басқару, білім сапасын арттыру және кадрларды даярлау.